Bẵng một khoảng thời gian, đã giữa tháng Giêng. Trời vào giữa đông, sương sớm phủ trắng những mái ngói phủ Chúa, đến gần trưa mới tan hẳn.
Trịnh Khải theo hành lang dẫn đến nơi ở của Thái phi, tay giấu trong ống tay áo cho đỡ lạnh. Đã hơn mười ngày anh chưa ghé thăm mẹ, hôm nay mới thu xếp được một buổi rảnh.
Cung nữ vén rèm, Trịnh Khải bước vào. Dương Thị Ngọc Hoan đang ngồi bên khay trà, thấy anh liền đặt chén xuống, đưa mắt nhìn một lượt từ đầu đến chân.
“Mẫu thân à, con đến thăm người đây.”
Trịnh Khải mỉm cười, chắp tay hành lễ.
"Khải nhi … con dạo này gầy đi rồi.”
Dương Thị Ngọc Hoan thở dài, ánh mắt mang theo vài phần xót xa.
"Mắt cũng thâm hơn trước."
Trịnh Khải từ từ ngồi xuống đối diện, cười nhẹ.
"Việc nhiều thì phải vậy thôi, thưa mẫu thân. Con vẫn khỏe."
"Con khỏe mà mặt mũi thế kia sao.”
Ngọc Hoan rót thêm một chén trà, đẩy về phía anh.
"Uống đi cho ấm bụng."
Trịnh Khải đỡ lấy chén trà, hơi ấm lan qua lòng bàn tay. Anh nhấp một ngụm, để cho không khí trong phòng lắng lại một lúc. Anh đoán rằng mẹ mình sẽ hỏi đến chuyện triều chính, như bà vẫn thường làm.
Quả nhiên, Ngọc Hoan đặt chén trà xuống, ánh mắt trở nên nghiêm túc hơn.
"Nghe nói con đã phong tước cho mấy tên biện lại Tam phủ?"
"Vâng, thưa mẫu thân. Bằng Vũ được phong Thanh Chương hầu, mấy người khác cũng có tước Bá, tước Tử tùy công trạng."
"Vậy tình hình bây giờ ra sao rồi?"
Trịnh Khải xoay chén trà trong tay, suy nghĩ một lúc mới đáp.
"Cũng đã tạm lắng, thưa mẫu thân. Chuyện tự ý thu thuế ngoài chợ, can thiệp xử án ở huyện, đã vơi đi nhiều so với trước. Nhưng con chưa dám coi là đã xong."
"Sao lại chưa xong? Có tước, có danh, chúng còn muốn gì nữa?"
"Con không nghĩ một tấm tước là đủ để giữ chân người ta mãi mãi."
Trịnh Khải đáp. Anh ngẩng đầu, hướng về phía cánh cửa vừa khép lại.
"Bây giờ họ còn mới, còn nể sợ. Nhưng lâu dần, nếu không có gì ràng buộc thêm, e vẫn có ngày sinh chuyện."
Ngọc Hoan nhìn anh một lúc, khẽ lắc đầu.
"Con lo xa quá. Ta thấy chỉ cần chúng không gây ra chuyện lớn, không làm loạn triều cương, thì tạm để vậy cũng được. Con ôm đồm nhiều việc quá, sức đâu mà lo hết."
Đây không phải lần đầu hai người nói về chuyện này. Trịnh Khải cũng chỉ gật đầu cho qua.
"Mẫu thân nói cũng có lý. Con sẽ để ý dần, không vội."
Ngọc Hoan có vẻ hài lòng rót thêm trà vào cốc của mình. Bà im lặng một lúc, rồi lại hỏi tiếp, giọng có phần khác đi.
"Còn cái chuyện lời đồn ngoài dân gian, giờ ra sao rồi?"
"Cũng đỡ hơn trước rồi ạ. Con công khai chuyện uế khí trước bá quan, giải thích rõ đầu đuôi, tin đồn cũng nguội bớt."
"Dân gian là vậy đó."
Ngọc Hoan chép miệng.
"Nghe cái gì lạ là tin ngay, mà giải thích cho bá tánh hiểu lại khó gấp mười lần dẹp loạn."
Trịnh Khải bật cười nhẹ.
"Mẫu thân nói đúng."
Ngọc Hoan chợt nhớ ra điều gì, gọi cung nữ đứng hầu bên cạnh.
"Đem miếng xà phòng hôm trước ra đây."
Cung nữ vâng dạ, lát sau mang ra một bánh xà phòng trắng ngà, đặt trên khay gỗ.
"Con làm được thứ này, đúng không?"
Bà cầm lên, xoay qua xoay lại.
"Mấy đứa cung nữ dưới tay ta cứ tranh nhau xin, nói rửa tay xong da không còn nhờn nhợt như dùng bồ kết, lại còn dễ đang giặt giũ.”
"Vâng, thưa mẫu thân. Xà phòng giờ đã bán ra ngoài, có Nội Thương Ty của Gia Thọ lo việc buôn bán. Tiền cũng đã có một khoản kha khá đưa về nội khố."
"Vậy là tốt."
Ngọc Hoan đặt bánh xà phòng xuống, mỉm cười với anh.
"Ta dùng thử rồi, đúng là sạch hơn thật, lại không hại da tay như son phấn con hay chơi đùa."
Trịnh Khải cười, không nói gì thêm.
Nhìn mẹ mình cầm bánh xà phòng lên ngắm nghía như một món đồ mới lạ, anh chợt thấy có gì đó ấm áp lạ thường. Anh lại nhớ đến cảnh Trịnh Cán thổi bong bóng bận trước.
Cải cách của anh, hóa ra cũng đã len vào tận nơi này, vào tay chính người mẹ vẫn hay lo lắng cho anh mỗi ngày.
Ngọc Hoan lại hỏi tiếp, chuyển sang chuyện khác.
"Đã vừa nhắc đến lời đồn, vậy còn cái hầm khí con đang làm, đến đâu rồi?"
"Thưa mẫu thân, vẫn đang thử ạ."
Trịnh Khải đáp. Lần này giọng anh mang theo vài phần sốt ruột
"Hầm đã xây xong, đường ống cũng đang lắp. Nhưng còn nhiều chỗ phải kiểm tra lại, chưa dám dùng rộng."
Ngọc Hoan nhíu mày. Bà quay qua chỗ khác, phất tay.
"Con nhớ vụ nổ hầm phân trước đây chứ? Lần này đừng có liều lĩnh nữa. Ta không muốn phải nghe tin gì nữa đâu."
"Con nhớ, thưa mẫu thân. Lần này làm cẩn thận hơn nhiều rồi."
Bà gật đầu, nhưng ánh mắt vẫn còn chút lo lắng chưa tan hết.
Trịnh Khải thả lỏng người. Anh đưa tay cầm tách trà, uống cạn.
Ngọc Hoan cũng cầm chén nhưng không uống ngay mà xoay nhẹ trong tay, như đang cân nhắc điều gì.
"Con này."
Bà lên tiếng, giọng đã đổi khác.
"Dạo này con bận trăm việc, chắc trong tay cũng thiếu người dùng lắm."
Trịnh Khải hơi chột dạ, nhưng vẫn đáp bình thường.
"Cũng có phần thiếu, thưa mẫu thân."
"Ta nói con nghe. Cậu Khuông của con..."
Trịnh Khải khựng lại. Anh biết ngay bà đang nhắc đến ai. Dương Khuông, Khuông Thọ hầu, em trai ruột của Ngọc Hoan, tức là cậu của anh.
"Nó là em ta."
Ngọc Hoan tiếp tục, giọng chậm rãi nhưng chắc chắn.
"Từ hồi con còn nhỏ, nó đã theo hầu trong phủ, không phải người mới nổi lên khi con lên ngôi. Bao nhiêu năm qua, nó chưa từng làm gì trái ý phủ Chúa."
Trịnh Khải im lặng nghe, không ngắt lời.
"Dự Vũ với Gia Thọ thì không nói. Nhưng con bây giờ dùng toàn người mới. Hồ Sĩ Đống, Phan Lê Phiên, mấy đứa Vũ Trinh, cả tên nội thần Trần Lương gì đó."
Giọng bà vẫn nhẹ nhàng, không hề gay gắt nhưng có vài phần trách móc.
"Người mới có thể có tài, nhưng liệu có bằng được lòng của người đã theo hầu bao năm? Nếu người cũ cứ mãi bị gạt sang một bên, con nghĩ trong phủ này người ta sẽ nhìn con thế nào?"
Trịnh Khải đặt chén trà xuống, không vội đáp ngay. Anh biết mẹ mình nói không sai. Trong ký ức vụn vặt còn sót lại từ kiếp trước, cái tên Dương Khuông cũng từng lướt qua đâu đó, gắn với vài dòng chê trách về năng lực. Thân thể này cũng cho anh biết lúc vụ án Canh Tý năm nào, ông bị dính vào chuyện nhưng vì tối dạ, chẳng làm nên trò trống gì đáng kể nên không bị xử tội.
Ngẫm nghĩ một lúc, anh thầm thở dài.
“Người này có công theo hầu, nhưng tài cán thì không có nhiều.”
"Mẫu thân nói phải."
Trịnh Khải cuối cùng lên tiếng, giọng vẫn giữ vẻ tôn trọng.
"Người theo hầu lâu năm, quả thật có công lao đáng kể. Con không phủ nhận điều đó."
Ngọc Hoan có vẻ hài lòng khi nghe câu ấy, nhưng Trịnh Khải chưa dừng lại.
"Nhưng mẫu thân cho rằng cậu ấy thích hợp với việc gì?"
Câu hỏi vừa dứt, Ngọc Hoan hơi khựng lại. Bà nhìn con trai, có phần không ngờ tới.
"Nó... nó là người cẩn thận, trung thành. Giao cho việc gì cũng làm được."
"Việc gì cũng làm được, nghĩa là chưa có việc nào thật sự phù hợp."
Trịnh Khải mỉm cười, giọng anh vẫn từ tốn nhưng ánh mắt đã kiên định.
"Mẫu thân, con không nói cậu không có công. Nhưng nếu giao một chức vụ quan trọng chỉ vì tình thân, mà không xét đến năng lực thực sự, con e sẽ khiến người khác trong triều nhìn vào mà chê cười, nói con dùng người theo lối cũ, thân ai nấy dùng."
Ngọc Hoan im lặng hồi lâu. Lúc sau, bà nhìn thẳng vào anh, giọng có thêm phần nghiêm nghị.
"Vậy theo con, người cũ cứ để mặc, không dùng đến sao? Nếu ngay cả người đã theo hầu từ thuở con còn ở Tả Xuyên cũng không được trọng dụng, con nghĩ những người khác trong phủ sẽ nghĩ gì? Họ sẽ nghĩ rằng theo hầu bao năm cũng vô ích, chi bằng tìm đường khác mà đi."
Trịnh Khải hiểu rõ sức nặng trong câu nói ấy. Có lẽ đây không phải chuyện của riêng Dương Khuông nữa, mà là chuyện lòng người trong cả phủ Chúa.
Trịnh Khải nhìn xuống chiếc chén đã cạn. Dù sao anh cũng không vội. Trịnh Khải cẩn thận lựa chọn từng chữ trong đầu.
"Mẫu thân muốn con giữ cậu ấy bên mình, hay muốn con giao cho cậu ấy một việc thật sự thích hợp?"
Ngọc Hoan lại một lần nữa sững người. Bà rót thêm một chút trà vào chén của mình. Hơi nóng từ từ bốc lên, lơ lửng trong không trung.
"Con định nói..."
Bà chậm rãi.
"Con vẫn dùng cậu Khuông, chỉ là không giao trọng trách?"
"Đúng vậy, thưa mẫu thân."
Trịnh Khải gật đầu. Anh lại nở nụ cười hiền hoà.
"Giữ người cũ đâu có nghĩa là phải giao quyền lực cho họ. Con vẫn có thể trọng đãi cậu ấy, cho một chỗ đứng xứng đáng trong phủ. Nhưng nếu để cậu ấy nắm việc lớn mà năng lực chưa tới, hại đến việc chung, thì đến lúc ấy, người chịu tiếng xấu đầu tiên chính là mẫu thân và con, chứ không phải ai khác."
Ngọc Hoan nhìn con trai hồi lâu. Trịnh Khải để ý thấy trong ánh mắt bà, dường như có chút không cam lòng, nhưng cũng có chút gì đó như đã hiểu ra.
"Con nói vậy, ta cũng không ép được."
Bà thở dài, rót trà vào chén của anh.
"Chỉ là ta không muốn thấy em mình suốt ngày rảnh rỗi, ăn không ngồi rồi, người ngoài nhìn vào lại tưởng phủ Chúa bạc đãi người nhà."
Trịnh Khải suy nghĩ một lúc. Anh đón lấy chén trà nóng từ tay mẫu thân, ngắm nhìn từng gợn li ti bên trong.
"Vậy thế này. Con cho cậu vào quân doanh, theo tập luyện cùng binh sĩ một thời gian. Nếu chịu được khổ, có chút bản lĩnh thật sự, con sẽ xét cho một chức phù hợp sau. Còn nếu không chịu nổi, thì cứ về phủ nghỉ ngơi, hưởng phúc phần của mình, con vẫn đối đãi tử tế như người nhà. Dù sao cũng là Quốc Cữu mà.”
Ngọc Hoan gật đầu. Có lẽ bà đã ưng thuận.
"Được. Như vậy cũng coi là có tình có lý."
Câu chuyện về Dương Khuông tạm khép lại. Nhưng Ngọc Hoan dường như vẫn hơi chần chừ. Bà nâng niu chén trà ngọc trong lòng bàn tay, nhưng mãi vẫn không uống, chỉ lặng lẽ ngắm nhìn, thi thoảng lại quay sang Trịnh Khải.
Trịnh Khải nhận ra ngay, mẹ mình còn điều gì đó chưa nói hết. Anh quay người về phía bà, mỉm cười.
"Mẫu thân còn chuyện gì sao?"
Ngọc Hoan hít một hơi, đặt chén trà xuống.
"Con còn nhớ Trịnh Lệ không?”
Cái tên ấy khiến Trịnh Khải hơi cau mày. Anh chống cằm xuống chiếc bàn gỗ, cố gắng gợi lại ký ức.
Trịnh Lệ, em trai của Tiên Chúa Trịnh Sâm, phụ vương của anh. Vốn trước hắn mang tước Thụy Quận công, hiện đang bị giam vì tội tạo phản từ nhiều năm trước, ngay từ hồi Trịnh Sâm mới lên ngôi Chúa.
"Con nhớ, thưa mẫu thân."
Ngọc Hoan gật đầu, giọng trầm xuống.
"Ngày ấy phụ vương con vừa lên ngôi, thế lực chưa vững. Chú ấy khi đó còn trẻ, nghe lời xúi giục của vài kẻ dưới trướng, tưởng mình cũng có phần trong ngôi vị, bèn kéo người mưu tính chuyện đảo chính. Việc bại lộ, phụ vương con không nỡ giết em ruột, chỉ giam vào ngục cho đến giờ."
Bà ngừng lại một chút, rồi nói tiếp, giọng đã có phần khác, không còn vẻ kể chuyện nữa.
"Mẹ của Trịnh Lệ là chị ruột của ta. Nó gọi ta bằng dì. Tuy chú ấy có tội, nhưng dù sao cũng là máu mủ trong nhà. Giam trong ngục tối bấy nhiêu năm, cũng đã đủ để trả giá rồi. Ta cũng không muốn chị mình lúc già vẫn chưa được gặp lại con trai.”
Trịnh Khải im lặng, nhìn mẹ mình. Trước mắt anh lúc này là lời một người dì, cũng là lời của người bác mà anh chưa từng gặp kia trên cương vị một người mẹ, xin cho đứa cháu, đứa con của mình một con đường sống.
Anh chợt nhớ lại hồi còn ở nhà Tả Xuyên. Chính mẫu thân anh đã xin cho quận Huy nới lỏng canh gác. Nhờ đó mà anh mới gặp được Gia Thọ, Dự Vũ, mới từng bước lật lại thế cờ.
"Mẫu thân muốn con thả Trịnh Lệ?"
"Ừ."
Ngọc Hoan gật đầu. Bà cũng không muốn giấu diếm.
"Ta biết nó có tội. Nhưng giam cả đời trong ngục tối, không thấy ánh mặt trời, cũng quá tàn nhẫn."
Trịnh Khải đắn đo một lúc. Anh nhấp một ngụm trà, rồi quay sang mẹ mình.
"Mẫu thân cho rằng, nếu thả ra, chú ấy còn có thể làm loạn nữa không?"
Ngọc Hoan nhìn con trai, đáp không chút do dự.
"Ta không nghĩ nó còn muốn tranh giành gì nữa. Ngày xưa nó dại dột nghe lời người khác, giờ đã bao nhiêu năm trong ngục, người cũng già đi, chí khí cũng chẳng còn như trước. Ta tin nó chỉ muốn được sống nốt quãng đời còn lại yên ổn thôi."
Trịnh Khải ngắm nhìn mẹ mình. Anh thấy được ánh mắt ấy, thấy không phải sự nhẹ dạ của một người mù quáng bênh vực người nhà, mà là niềm tin của một người đã sống đủ lâu để nhìn ra khi nào một con người thật sự đã kiệt sức.
"Được."
Trịnh Khải gật đầu.
"Con sẽ cho thả chú khỏi ngục."
Ngọc Hoan mừng ra mặt, nhưng Trịnh Khải vẫn chưa dừng lại.
"Nhưng xin mẫu thân thứ lỗi, con không thể phục hồi bất kỳ chức vụ hay quyền hành nào cho chú ấy, chỉ phục lại tước vị cũ mà thôi. Con sẽ cho người của Tông nhân phủ để mắt, mức độ nhẹ nhàng, không cần làm khó dễ.”
Anh lại cầm tách trà lên, uống thêm một ngụm.
“Chú con có thể sống như người thường trong tông thất, an nhàn làm một phú ông, không cần đối xử như phạm nhân nữa."
Ngọc Hoan gật đầu liên tục.
"Như vậy là đủ rồi, đủ rồi. Ta cảm ơn con."
Trịnh Khải nhìn mẹ mình, giọng chậm lại, nghiêm túc hơn.
"Còn nữa thưa mẫu thân, con không thể coi như chuyện ấy chưa từng xảy ra."
Ngọc Hoan hiểu ý con trai, không nói thêm gì, chỉ khẽ nắm lấy bàn tay con trai. Trịnh Khải cũng cảm nhận được sự ấm áp trong lòng bàn tay mẫu thân mình.
Nhân lúc nói đến chuyện Trịnh Lệ, Trịnh Khải chợt nhớ ra một việc, bèn hỏi thêm.
"Nhân nói đến tông thất, hiện nay Tông chính viện do ai coi sóc, mẫu thân có biết chăng?"
“Nếu ta không nhầm thì Côn Quận công hiện đang giữ chức Tông nhân lệnh.”
“Ông ấy là ai vậy mẫu thân?”
“Ông ấy tên là Trịnh Bồng, thuộc dòng trưởng, con của Dụ Tổ Thuận Vương, tính vai vế thì gọi con bằng cháu, còn với con thì phải gọi bằng bác."
Trịnh Khải khẽ gật đầu với mẹ, không nói gì thêm. Nhưng trong lòng, cái tên ấy lại gợi lên một chút gì đó khó gọi thành lời.
“Dụ Tổ Thuận Vương hẳn là Trịnh Giang. Trịnh Bồng là con Trịnh Giang, lại từng được lập làm thế tử. Nếu năm ấy Trịnh Doanh không thay anh mình, ngôi Chúa hẳn đã thuộc về người bác này, chứ đâu phải người cha hờ Trịnh Sâm của mình.”
Trịnh Khải im lặng một lúc.
“Họ Trịnh này thật lạ. Người trong một nhà, hết người này đến người khác giành lấy chiếc ghế của người kia. Một vòng luẩn quẩn kéo dài đã quá lâu. Từ thuở ban đầu rồi Trịnh Giang và Trịnh Doanh, đến Trịnh Sâm và Trịnh Lệ...”
Anh bỗng mỉm cười đầy chua chát.
“Hầy… mình cũng đâu có khác gì bọn họ.”
Từ những mảnh ký ức còn sót lại của kiếp trước, anh nhớ mang máng rằng sau khi Trịnh Khải của lịch sử tuẫn tiết trước quân Tây Sơn, Trịnh Bồng sẽ trở thành Án Đô Vương, cố gắng nhặt nhạnh lấy cái giang sơn khi ấy đã thủng lỗ chỗ.
Anh không nói ra ý nghĩ ấy, chỉ cất nó lại trong lòng, như một hạt cát nhỏ vừa rơi vào một góc nào đó của tâm trí.
…
Câu chuyện giữa hai mẹ con dần lắng xuống. Trịnh Khải ngồi thêm một lúc, nói vài câu chuyện vặt vãnh, rồi đứng dậy cáo lui.
"Con còn việc phải lo, xin phép mẫu thân."
"Ừ, con đi đi. Nhớ giữ sức khỏe, đừng để gầy thêm nữa."
Trịnh Khải cười, gật đầu, rồi bước ra khỏi cửa. Vừa đi được vài bước, anh chợt khựng lại.
“Hôm nay mình chưa ghé qua chỗ nhị đệ.”
Nghĩ vậy, anh đổi hướng, rảo bước về phía Quốc Công phủ. Nhưng đến nơi, cửa phòng đóng im ỉm, chỉ có một cung nữ đứng trực bên ngoài.
"Công tử đâu?"
Cung nữ cúi đầu, giọng có phần rụt rè.
"Bẩm Chúa thượng, Công tử... Công tử hiện đang ở Đoài cung ạ."
Trịnh Khải hơi sững lại, trong lòng dấy lên một dự cảm không lành. Anh không hỏi thêm, quay người rảo bước thẳng về phía Đoài cung, chân bước nhanh hơn hẳn lúc nãy.
Đến nơi, anh đẩy nhẹ cánh cửa, bước vào trong.
Căn phòng ấm hơn bên ngoài nhiều, có mùi thuốc bắc thoang thoảng lẫn trong không khí. Trên giường, Trịnh Cán đang nằm im, hơi thở đều đặn, gương mặt vẫn còn ửng đỏ. Bên cạnh giường, một bát thuốc đã cạn quá nửa đặt trên chiếc khay nhỏ.
Đặng Thị Huệ ngồi trên chiếc ghế kê sát giường, một tay đặt nhẹ lên trán con trai, ánh mắt không rời khỏi gương mặt đang thiếp ngủ của cậu.
Nghe tiếng cửa mở, bà ngẩng lên nhìn về phía anh.