Trịnh Khải rảo bước trên con đường gạch Bát Tràng. Vừa đi, anh vừa đưa tay kéo cao cổ áo lông chồn. Gió mùa đông mang theo hơi lạnh cắt da, oà vào da anh.
Mấy ngày nay Trịnh Khải cũng coi như tạm yên. Bằng Vũ đã nhận lời, Gia Thọ cũng mang danh sách phong tước cho các biện lại đi trình dần từng người.
Nhân lúc triều chính tạm lắng, Trịnh Khải quyết định dành nguyên một buổi để đi xem lại mấy việc còn dang dở, thay vì cứ ngồi mãi trong Nội Điện với chồng khải tấu.
Trước tiên là ghé Quốc Công phủ thăm Trịnh Cán.
Đến nơi, Trịnh Khải ngắm nhìn cái biển to cùng dòng chữ “Cung Quốc công phủ” đỏ rực một lúc, rồi mới đẩy cửa bước vào. Anh mỉm cười khi thấy Trịnh Cán đang ngồi ngay ngắn trên bàn, hai tay nghịch ngợm một mảnh vải đỏ.
“Nhị đệ, đại ca đến rồi đây.”
Vừa nghe anh nói, Trịnh Cán quay phắt lại. Cậu cười toe toét, chạy đến trước mặt anh.
“Đại ca, mấy ngày nay huynh bận gì vậy? Mãi không đến chơi với đệ.”
Xuân Huy đang đứng gần đó cũng quỳ xuống hành lễ.
“Thần bái kiến Chúa thượng.”
Trịnh Khải chỉ liếc nhìn hắn một chút, rồi đưa tay xoa đầu em trai.
“Dạo này đại ca bận chút chuyện. Nhưng giờ rảnh hơn rồi, sẽ đến thăm đệ nhiều hơn.”
Cậu nhóc gật đầu lia lịa, rồi lấy tấm vải màu đỏ, căng ra cho anh xem. Giọng cậu trong trẻo, ngây thơ, chứa đầy sự mong đợi trẻ thơ khi khoe món đồ mình yêu thích, tuy giữa chừng có xen vào tiếng ho nhẹ.
“Đại ca nhìn này, lão sư cho đệ đó.”
Đó là một tấm vải vuông vắn đỏ rực. Ở giữa là một hình tròn vàng, thêu độc một chữ “Phúc”. Nét chữ thon gọn, thi thoảng lại ánh lên vài nét vàng kim.
Anh mỉm cười, chỉ vào mặt vải.
“Cũng sắp Tết rồi nhỉ. Nhị đệ có thích không?”
“Có chứ. Tết năm nào cũng vui lắm.”
Trịnh Cán phấn khích reo lên. Cậu nhìn xuống tấm vải đang cầm trên tay, rồi lại ngước nhìn anh.
“Tết đến là xuân về rồi. Đệ sắp được cưỡi Thiên Lý rồi.”
“Được, ra Tết chắc chắn sẽ dạy đệ.”
Anh mỉm cười một lần nữa với cậu. Thế rồi, Trịnh Khải đứng dậy, dắt tay Trịnh Cán về lại bàn.
“Còn bây giờ, ta học nhé.”
Trịnh Cán hơi xịu xuống, nhưng vẫn ngay ngắn ngồi lại vào bàn. Trịnh Khải cũng ngồi xuống, vẫy tay với Xuân Huy.
“Bắt đầu thôi.”
“Vậy thần xin phép, thưa Chúa thượng.”
Tiếng đọc sách quen thuộc vọng ra từ gian trong, nhưng hôm nay nghe có phần đứt quãng hơn mọi khi.
Cứ cách một phần, Trịnh Cán lại ho vài tiếng khe khẽ. Mới đầu, Trịnh Khải cũng chưa chú ý lắm. Đến khi cậu nhóc ho ba lần liên tiếp trong một câu, anh có chút lo lắng, quay sang nhìn.
"Sao vậy đại ca?"
Giọng cậu nghe hơi khàn. Xuân Huy cũng bỏ quyển sách xuống, ngước lên nhìn.
Trịnh Khải nắm lấy tay cậu nhóc, rồi lại đặt tay lên trán. Luồng nhiệt âm ấm Trịnh Cán từ trán truyền vào tay anh.
"Sao đọc bài mà nghe ho nhiều thế?"
"Đệ không sao đâu."
Trịnh Cán nói, làm ra giọng dứt khoát.
"Chỉ… chỉ là trời lạnh quá thôi."
Trịnh Khải bỏ tay xuống, nhìn cậu một lượt. Má Trịnh Cán vẫn hồng hào, mắt vẫn sáng. Ngoài việc động tác có phần chậm hơn mọi bận, giọng đọc bài cũng không còn vang như trước thì quả thật, không có gì khác thường.
"Trời lạnh."
Anh gật đầu, tự nhủ chắc lại thức khuya với mấy trò chơi hoặc ngủ hở chăn.
"Vậy thì bảo Xuân Huy đắp thêm chăn cho, đừng ham đọc sách mà quên giữ ấm."
"Thần đã dặn Công tử rồi, thưa Chúa thượng."
Xuân Huy đáp. Giọng dường như thận trọng hơn.
"Nhưng đêm qua Công tử trở mình mấy lần, có lẽ ngủ không yên giấc."
Nghe vậy, Trịnh Khải cũng không nói gì thêm nữa. Anh xoa đầu Trịnh Cán, nhẹ nhành dỗ dành.
"Vậy hôm nay đệ cứ nghỉ sớm một chút, học ít lại cũng không sao."
"Đệ không muốn nghỉ."
Trịnh Cán vội nói. Nhưng rồi cậu lại ho thêm một tiếng, tay ôm lấy ngực.
Xuân Huy thấy vậy vội tiến đến gần, đưa tay đỡ nhẹ sau lưng cậu. Ánh mắt hắn không rời khỏi gương mặt Trịnh Cán, có phần chăm chú hơn thường lệ.
"Công tử cứ nghe lời Chúa thượng. Học nhiều quá cũng không tốt cho sức khỏe."
Trịnh Khải cũng nói thêm cùng.
“Nhị đệ cứ nghe đại ca đi. Sức khoẻ là quan trọng nhất mà. Nhưng nghỉ là phải tĩnh dưỡng, không được chạy nhảy nghịch ngợm đâu đấy.”
Trịnh Cán phồng má, bĩu môi giận dỗi với anh.
“Đệ có bao giờ nghịch ngợm đâu đại ca.”
Trịnh Khải nhìn cảnh ấy, chỉ mỉm cười.
“Được đệ nói đúng. Thôi, nhị đệ nghỉ ngơi cho tốt, ta đi nơi khác vậy.”
Anh đứng dậy, dặn thêm vài câu với Xuân Huy.
“Ngươi bảo Thượng Thiện cục làm một bát trà gừng hoặc thứ gì đó âm ấm để cho nhị đệ uống. Ngoài ra, sai người báo cho Tuyên phi biết.”
Thế rồi anh tiến ra ngoài. Đằng sau vẫn vang lên tiếng Trịnh Cán gọi vọng theo.
“Đại ca đi thong thả.”
Anh cười thầm, dơ một tay lên đáp lại.
“Trẻ con mà. Mùa đông ho hắng vài tiếng, chắc cũng không đáng ngại.”
…
Từ Quốc Công phủ, Trịnh Khải gọi kiệu rồi đi thẳng tới Công phiên. Anh thắc mắc nếu đột xuất đến, không biết lão sư Lê Quý Đôn sẽ phản ứng ra sao.
Vừa bước qua cổng, một viên thư lại trẻ tuổi đang bưng chồng giấy tờ chạy ngang, thấy anh thì sững lại, suýt đánh rơi cả chồng công văn trên tay.
"Bái... bái kiến Chúa thượng!"
"Dĩnh Quận công đâu?"
"Bẩm, Đại nhân đang trong phòng xử lý công văn, không hay biết Chúa thượng giá lâm."
Trịnh Khải khoác tay lên vai hắn. Anh mỉm cười, mặc cho viên thư lại cả người đang run lên bần bật, mặt trắng bệch.
"Không cần báo gấp. Ta chỉ tiện đường ghé qua xem công trình hầm khí đến đâu rồi."
Viên thư lại vội dẫn đường. Hắn luồn khỏi cánh tay anh, rồi chạy một mạch, chồng văn thư vẫn nâng trên hai bàn tay. Chưa được bao lâu, một người đàn ông trung niên, tay còn dính đất, vội bước ra, quỳ xuống hành lễ. Trịnh Khải nhận ra ngay, chính là đội trưởng tốp thợ, người từng đề xuất dùng da thú bọc mối nối ống tre hồi trước.
"Bẩm Chúa thượng, thần không biết người đến, thất lễ."
"Đứng dậy đi, dẫn ta ra xem."
Đội trưởng đứng dậy, dẫn Trịnh Khải vòng ra phía sau, nơi công trình hầm khí đang thi công.
Vừa đến gần, Trịnh Khải đã thấy ngay có gì không ổn.
Trên thành gạch quanh miệng hầm, một đường nứt dài cắt ngang lớp vữa trát ngoài, chạy từ gần đỉnh xuống tận sát mặt đất. Vài chỗ khác cũng đã xuất hiện những vết rạn nhỏ hơn, như mạng nhện giăng trên mặt gạch.
Trịnh Khải bước lại gần, đưa tay sờ vào đường nứt lớn nhất. Lớp vữa đã khô cứng, nhưng dưới ngón tay anh có thể cảm nhận rõ khe hở, đủ để luồn một cái móng tay vào.
"Cái này xuất hiện từ bao giờ?"
"Bẩm Chúa thượng, mới mấy hôm nay thôi."
Đội trưởng đáp, giọng mang phần áy náy.
"Bọn thần đang định báo lên Đại nhân, tính xem có nên trình Chúa thượng luôn không."
Trịnh Khải cau mày, nhìn chằm chằm vào vết nứt.
“Nếu hầm không kín, khí sinh ra bao nhiêu cũng chỉ tràn hết ra ngoài qua mấy đường nứt này. Công sức đào, xây coi như đổ sông đổ biển.”
Anh lại quay sang người đội trưởng.
"Có ai biết vì sao lại nứt không?"
Đội trưởng gãi đầu, chưa kịp đáp thì một người khác từ phía sau bước ra, tay còn cầm cái bay trát vữa. Người này gầy hơn, tuổi như vẫn còn khá trẻ, tay chân lấm lem vôi vữa trắng xóa.
"Bẩm Chúa thượng, thần có hiểu biết đôi chút, muốn thưa với Chúa thượng."
"Ồ. Ngươi là ai?"
"Bẩm, thần là thợ nề, chuyên trát vữa cho công trình này."
"Thế ngươi biết vì sao nứt không?"
Người thợ nề chỉ tay vào đường nứt lớn nhất, giọng chắc nịch, mang theo vài người phần phấn khích.
"Bẩm Chúa thượng, vữa mới trát lúc trời còn ẩm, gặp trời hanh khô mấy nay, co lại nhanh hơn phần gạch bên trong. Cứ như miếng da trâu phơi nắng, càng khô càng săn, mà gạch thì không co theo kịp, thành ra tách hẳn ra."
Trịnh Khải gật đầu chậm rãi. Anh tuy mù tịt về xây dựng nhưng cũng hiểu sơ về nguyên lý trong lời nói.
"Vậy sửa thế nào?"
Người thợ nề trầm ngâm một lúc, rồi đáp.
"Bẩm, cách thường dùng là trộn hồ gạo nếp với vôi tôi, quết lại vào những chỗ nứt. Hồ nếp dẻo, bám chắc vào khe hở, lại không co ngót nhanh như vữa thường.”
Người đội trưởng nghe vậy cũng gật đầu đồng tình.
“Trước đây thần quả thực từng dùng cách này trám tường giếng, giữ được khá lâu."
Trịnh Khải vẫn tiếp tục hỏi người thợ nề. Ánh mắt anh rơi xuống bàn tay rắn chắc của người ấy.
"Trộn theo tỷ lệ thế nào?"
"Bẩm, cái này còn tùy độ rộng khe nứt. Khe nhỏ thì hồ loãng hơn, khe lớn phải đặc tay hơn một chút. Nếu không chuẩn thì khi trám vào lại chảy xệ xuống."
Trịnh Khải nhìn đường nứt lớn nhất một lúc, trong đầu thoáng qua một ý.
"Trám xong rồi, có nên quét thêm lớp gì bên ngoài để chống thấm nước, chống ẩm không?"
Người thợ nề hơi ngẩn ra, có vẻ chưa nghĩ tới chuyện này.
"Bẩm Chúa thượng, việc ấy thần chưa từng làm qua."
"Dầu trẩu thì sao?"
Trịnh Khải hỏi, nhìn thẳng vào người thợ.
"Ta nhớ có nghe qua chuyện người ta dùng dầu trẩu quét lên thuyền gỗ, thuyền không bị ngấm nước."
Người thợ nề gật gù, có vẻ đã hiểu ý.
"Bẩm, nếu vậy thì được. Dầu trẩu quét lên mặt ngoài, để khô vài ngày, đúng là có thể ngăn được phần nào nước mưa ngấm vào.”
Người đội trưởng cũng đồng tình, vội cúi người chắp tay.
“Bẩm Chúa thượng, vậy thần sẽ cho người thử trước ở một góc nhỏ, xem có ổn không rồi mới làm cả."
"Được. Cứ làm vậy trước."
Đội trưởng và người thợ nề cùng cúi đầu lĩnh mệnh.
Trịnh Khải đứng nhìn đường nứt thêm một lúc, lòng có chút chán nản xen lẫn thứ cảm giác quen thuộc từ những ngày làm xà phòng, làm hầm khí đến giờ. Nghĩ ra được cái gì, tưởng là xong, hóa ra mới chỉ là bắt đầu.
Sau một lúc nhìn mấy người thợ đang bàn bạc, Trịnh Khải đâm ra cũng hơi buồn chán. Anh đi vòng ra phía sau, nơi chất đầy vật liệu chuẩn bị cho đường ống dẫn khí.
Từng bó tre dài được xếp gọn thành hàng, mỗi đốt đã được thông mắt cẩn thận. Bên cạnh là một chồng da trâu, da bò đã thuộc, cắt thành từng mảnh vuông vắn, còn thoang thoảng mùi thuộc da nồng nồng.
Trịnh Khải cầm lên một đốt tre, xoay qua xoay lại, nhìn kỹ phần mắt đã được khoét thông.
Trên giấy, đây chỉ là một đường thẳng nối từ hầm đến chỗ đốt. Nhìn thấy từng đốt tre, từng mảnh da nằm sờ sờ trước mắt, anh mới thấy rõ khoảng cách giữa cái mình vẽ ra và cái người ta thực sự phải làm.
"Đây là tất cả tre đã chuẩn bị?"
Một người thợ đứng gần đó, tay cầm một quyển sổ nhỏ nghe vậy, vội đáp lời anh.
"Bẩm Chúa thượng, đủ cho đoạn ống chính. Còn phần bẻ góc lên trên, chúng thần định dùng loại tre già hơn, dày hơn, để chịu được sức khi vặn khóa."
Trịnh Khải gật đầu, đặt đốt tre xuống chỗ cũ.
Anh toan rời đi thì có tiếng bước chân vội vã từ phía cổng. Lê Quý Đôn xuất hiện, áo choàng còn chưa kịp khoác ngay ngắn, có vẻ vừa vội vã chạy tới.
"Bẩm Chúa thượng, thần đang mắc xử lý công văn, không hay biết người đến, xin Chúa thượng thứ lỗi."
Anh mỉm cười, nhìn dáng vẻ vội vàng đã lâu không xuất hiện của Lê Quý Đôn.
"Không sao. Ta tự tiện ghé qua, không báo trước, lỗi ở ta chứ không phải ở lão sư."
Lê Quý Đôn nhìn quanh, thấy đống vật liệu tre, da đã bày sẵn, ánh mắt sáng lên đôi phần.
"Vừa hay, hôm nay chúng thần định bắt đầu cắt ống. Chúa thượng đến thật đúng lúc."
Ông quay sang gọi người đội trưởng ở phía xa.
"Cho gọi hết thợ ra đây. Hôm nay bắt đầu đo, cắt tre làm ống chính trước."
Đội trưởng vâng dạ, gọi vài tiếng lớn. Từ trong sân, mấy người thợ khác lục tục kéo ra, mỗi người một việc, người mang thước dây, người vác dao rựa. Ở chỗ cái hầm, vẫn còn sót lại vài người đang chỉ chỏ, nói gì đó cạnh những vết nứt.
Lê Quý Đôn đứng cạnh Trịnh Khải, chỉ tay về phía đống tre.
"Đoạn từ hầm ra đến chỗ bẻ góc, thần định đo trước ba trượng, cắt dư ra một chút để phòng khi cần chỉnh."
"Được. Lão sư cứ theo ý mà làm, ta chỉ xem thôi."
Đội trưởng cầm thước dây, đo một đoạn trên mặt đất, đóng cọc đánh dấu. Người thợ khác vác cây tre già nhất trong đống, đặt lên hai giá gỗ kê sẵn.
Một người cầm lấy cây cưa, tra lưỡi vào đúng vị trí đã đánh dấu than trên thân tre.
Tiếng cưa bắt đầu vang lên, từng nhịp kéo qua kéo lại, cọ vào thớ tre già kêu lên sồn sột.