Chương 004: Bẫy cá rô đồng nan tre và màn bái sư của Củ Hành
— Biểu huynh ơi. Ra ăn chè sen với muội nào.
Then cổng vừa mở. Mùi đường phèn mật mía sen chín xộc vào sân.
Bé Mận bước vào. Cô gái mười sáu, con ông trùm vải kiêm chủ quán chè đắt nhất chợ huyện.
Áo lụa cánh sen. Thắt lưng xanh. Má phúng phính. Mắt lém lỉnh.
Tay bưng liễn đồng đầy chè sen đường phèn bốc khói ngọt lịm.
Thấy Vũ Lâm đứng bên hiên áo nâu gọn, dáng cao, mắt sáng, hai mắt nàng sáng rực lên.
— Đây chắc là Vũ biểu huynh đuổi Ba Tàu tối qua rồi. Muội nghe danh từ sáng sớm. Nấu nồi chè này bồi bổ huynh đây. Huynh ăn hết liễn này cho muội vui nhé.
— Đa tạ Mận muội. Sáng nay ta ăn rồi. Bụng còn no. Hắn đáp nhanh.
— Ăn rồi thì ăn thêm. Chè sen nhà muội ngọt nhất chợ. Nàng dúi liễn tới.
— Để nguội mất ngon. Ăn đi mà. Nàng nài.
Hắn nhìn liễn nước đường đặc quánh ngọt khé cổ. Lưng lạnh toát.
Hắn ăn nhạt quen. Ngọt thế này là say. Huống chi bên hiên Uyển Nhi đang thêu khăn. Nàng liếc sang cười ẩn ý. Tay chạm rổ mướp đắng non bên cạnh.
Nguy rồi.
Hắn đảo mắt. Thấy Củ Hành đứng ngơ ngác nuốt nước bọt nhìn liễn chè. Hắn cười thầm, bước tới vỗ vai.
— Củ Hành. Sáng nay đệ gánh mười gánh bùn, công lớn nhất. Chè quý thế này ta ăn một mình sao đành. Đệ thay ta ăn hết tỏ lòng với Mận muội nhé.
Chưa để Bé Mận kịp nói, hắn dúi liễn đồng vào tay Củ Hành rồi lách qua cửa sau ra thẳng bờ mương.
Sau lưng vang tiếng reo của Củ Hành, kèm tiếng giậm chân đuổi theo đầy hiếu động của Bé Mận.
— Ái chà. Chè ngọt quá. Đa tạ đại ca. Đa tạ Mận tỉ tỉ.
— Này, liễn ấy muội nấu cho biểu huynh đấy. Sao đệ ăn hết cả. Bé Mận giậm chân phụng phịu.
— Đại ca nhường đệ mà. Đại ca thương đệ đói nên nhường. Gã cười hì hì.
— Đệ ăn hết thì biểu huynh ăn gì giờ. Nàng hỏi dồn, đuôi mắt cau lại.
— Mai tỉ nấu nữa là được. Đệ ăn hộ không công. Gã đáp tỉnh bơ.
Uyển Nhi đứng hiên xem mà che miệng cười. Nguy đã qua.
Hắn đứng bờ mương dẫn nước sông vào đồng trũng, hít hơi mát mùi bùn và sen dại. Hắn thở phào. May có đệ hứng đạn. Không thì nay vừa say đường vừa ăn mướp đắng trừ bữa.
Mương mùa nước nổi tháng bảy dâng cao. Nước đỏ phù sa tràn vào ruộng chiêm trũng. Hàng ngàn cá rô to bằng bàn tay bơi ngược dòng tìm chỗ đẻ. Quẫy rào rào xao cả mặt bèo.
Dân làng dùng cần trúc giật từng con hoặc nơm úp tay. Lội bùn cả chiều mệt lử cũng chỉ vài ba cân cá nhỏ.
Hắn cười. Hắn quyết làm dàn lờ đón dòng.
Nói một câu là rõ. Lờ vào dễ ra khó. Miệng loe đón nước. Hom hai lớp giữ cá. Mồi cám rang mật mía dụ tới. Chi tiết đan sao hắn ghi vào sổ tay.
Hắn chặt năm cây tre đực già bờ rào. Tre đực thớ dày, ngâm nước không giòn gãy.
Củ Hành vác tre về sân. Gã hỏi.
— Chặt tre già hay tre non hả huynh.
— Già. Non ngâm nước là ải. Hắn đáp.
— Thế chẻ dày hay mỏng.
— Mỏng vừa. Dày thì cứng, cá chê. Mỏng quá thì gãy.
Hắn chẻ hàng trăm nan mỏng. Hắn vuốt hết dăm xước để cá vào không rách vây.
Củ Hành phụ vuốt nan. Gã bị dăm đâm mấy lần. Gã xuýt xoa.
— Đau quá. Vuốt sao cho nhanh hả huynh.
— Xuôi một chiều thôi. Đừng miết ngược. Hắn chỉ.
— Ra vậy. Đỡ đau hẳn. Gã cười.
Hắn đan mười chiếc lờ dài bốn thước, rộng một thước rưỡi. Miệng ngoài loe đón dòng. Miệng trong hom nhọn chụm tâm. Cá qua lớp hai là hom khép như bẫy. Gai góc mấy cũng không quay ra được.
Mồi thì gom thúng cám mới xát rang vàng trên chảo gang cho thơm. Hắn trộn mật mía sen với mẩu hồi giã mịn. Hắn nắm với đất sét nặn lỗ thở đặt đáy lờ cho mùi tỏa xa hàng trăm trượng.
Củ Hành rang cám phụ. Gã hỏi.
— Rang tới đâu là được.
— Vàng sậm, thơm là dừng. Cháy là đắng, cá chê. Hắn đáp.
— Còn mật cho bao nhiêu.
— Vài giọt thôi. Nhiều là chua. Hắn nói.
Hắn đóng cọc, đặt so le mười chiếc thành trận đón dòng dọc mương bãi sậy.
Củ Hành lội bùn cắm cọc. Gã hỏi.
— Đặt thưa hay mau.
— Cách ba bước một chiếc. Mau quá cá sợ. Hắn đáp.
— Đầu phễu quay đâu.
— Ngược dòng. Cá bơi lên là chui vào. Hắn nói.
Xong việc trời đã ngả hoàng hôn đỏ một góc sông. Củ Hành bụng căng như trống vì nốc hết liễn chè, bước lảo đảo vừa ợ vừa ra mương tìm hắn.
Củ Hành ngồi bệt xuống bờ ôm bụng.
— Ục. Đại ca ơi. Mận về rồi. Đệ no vỡ bụng rồi.
— Ai bảo đệ ăn hết một mình. Hắn cười.
— Đại ca dúi vào tay đệ mà. Gã cãi.
— Thì ăn từ từ thôi. Nuốt một hơi thì no là phải. Hắn đáp.
— Thơm quá không dừng được. Gã gãi đầu.
— Huynh làm gì với đống rọ dưới mương thế. Gã hỏi tiếp.
— Ra phụ ta kéo mười chiếc lên xem nào. Hắn vẫy tay cười.
Củ Hành lội xuống mép mương nắm dây thừng kéo chiếc đầu tiên.
Dây căng. Bùn sủi lên. Gã nghiến răng kéo.
Lờ nặng trịch. Gã suýt ngã xuống bùn. Hắn vội giữ vai gã lại.
— Từ từ. Nghiêng miệng lên. Đừng dốc ngược. Hắn nhắc.
— Nặng quá. Chắc mắc rễ rồi. Gã đáp.
— Không phải rễ đâu. Cá đấy. Kéo đều tay. Hắn cười.
Rào rào. Bập bõm.
Lờ đầy lúc nhúc cá rô vảy đen, con nào béo múp bằng bàn tay xòe, gai dựng đứng quẫy tung nước vào mặt gã.
— Ối làng nước ơi. Cá nhiều như kiến. Đầy nghẹt lồng rồi. Gã hét toáng lên.
Hai người kéo tiếp chín chiếc còn lại. Chiếc nào cũng đầy cá rô cá tràu cá diếc chen nhau không chỗ trống. Cộng lại hơn năm mươi cân tươi nhảy tanh tách trên cỏ.
Kéo tới chiếc thứ năm thì dây rối. Hai người gỡ một lúc mới lên. Chiếc thứ tám nặng nhất. Phải hai người cùng khiêng mới lên bờ.
Củ Hành thở hổn hển mà mặt tươi rói.
— Chưa bao giờ thấy nhiều cá thế này. Phát tài rồi.
— Chia cho xóm một phần. Để lại một phần ăn. Hắn nói.
— Vâng. Đệ nghe huynh. Gã gật lia.
Đúng lúc Uyển Nhi cùng thợ gốm nghe la chạy ra bờ. Thấy ba thúng đại đầy ắp năm mươi cân cá tươi quẫy rộn, cả xóm sững sờ không tin mắt.
Bác thợ lò đông hỏi lớn.
— Thật không đấy. Mười cái rọ mà bắt bằng cả làng một tuần hả.
— Thật chứ ạ. Củ Hành vỗ ngực tự hào đến nỗi cổ đỏ phừng. Đệ kéo tận tay đây.
— Lờ đan kiểu gì mà hay thế hả. Bác hỏi tiếp, mắt không rời cái lờ.
— Đại ca đan hom hai lớp, vào dễ mà ra khó lắm. Hắn đáp thay, gọn lỏn.
— Mai đan thêm cho xóm mượn được không hả cậu. Bác thợ trẻ ở dãy lò chen vào hỏi vội.
— Được. Mai sang xưởng ta chỉ cho. Dao tre ta chuẩn bị sẵn. Hắn gật đầu.
— Thế thì tốt quá, cả xóm cảm ơn cậu. Bác Cả nói thêm rồi chắp tay tạ.
Củ Hành nhìn đống cá rồi nhìn hắn như nhìn thần. Gã quỳ sụp xuống cỏ, chắp tay lạy ba lạy.
— Sư phụ. Đại ca sư phụ ơi. Từ nay đệ xin bái huynh làm đại ca sư phụ. Bảo đi đông đệ không dám đi tây. Bảo ăn chè thế mạng mười lần cũng cam lòng. Nhận đệ đi mà.
Hắn cười lớn đỡ gã dậy.
— Đứng lên tên ngốc. Huynh đệ hoạn nạn có nhau, lễ nghi gì. Xách cá về xưởng. Tối mở tiệc cá nướng rơm đãi cả Chu Đậu.
Uyển Nhi đứng bờ mương nhìn hắn cười sảng giữa hoàng hôn. Mắt nàng ánh lên vừa tự hào vừa dịu.
Tối ấy là đêm vui nhất xóm Đặng gia suốt nửa năm qua.
Mùi cá rô kẹp tre nướng tro rơm. Mùi cá kho tương. Mùi cơm gạo đỏ mới gặt lan khắp ngõ. Hắn đem ba mươi cân tươi đổi bà con lấy năm đấu gạo nếp thơm, mười cân than tốt và hai gánh củi gộc. Bếp đầy ắp.
Bà Tám gắp cá cho con rồi hỏi.
— Mai còn cá không cậu. Nhà tôi đổi thêm gạo nhé.
— Còn. Mai kéo tiếp. Hắn đáp.
Anh chài ngồi cạnh chen vào.
— Cho tôi mượn một chiếc lờ xem mẫu được không.
— Được. Sáng mai sang lấy. Hắn gật.
Bên bàn ăn Đặng lão cười tươi nâng chén rượu nếp mừng tiểu gia đinh tài ba. Cụ nói lớn.
— Đêm nay ăn mừng. Cảm ơn bà con đã giúp xưởng lúc khó khăn.
— Cụ đừng khách sáo. Có cá ăn là vui lắm rồi. Mọi người đáp vang cả sân.
Uyển Nhi gắp miếng cá nướng trắng chấm muối ớt chanh bỏ sang bát hắn, dặn nhỏ nhẹ.
— Huynh ăn đi. Nay huynh vất vả nhất đấy. Cá này chính tay huynh bắt mà.
— Cảm ơn muội. Hắn cười hiền, đẩy bát cá lại phía nàng. Muội cũng ăn đi cho nóng.
Củ Hành vừa gặm cá vừa khoe khắp bàn.
— Đại ca ta giỏi không. Một buổi bắt bằng cả làng một tuần. Ai muốn học đan thì mai ra mương sớm nhé.
— Giỏi lắm. Mọi người cười vang, hẹn nhau mai cả xóm ra xem.
Bà Tám gắp thêm cá cho chồng, vừa gắp vừa nói to để cả bàn nghe được.
— Cậu Lâm này. Mai dạy con trai tôi đan lờ nhé, nó học nhanh lắm đó.
— Được. Sáng mai ra mương học luôn, đỡ mất công chờ đợi. Hắn đáp ngay không do dự.
— Thế thì tốt quá. Nhà tôi đỡ tiền chợ được một khoản. Bà cười tươi.
Củ Hành vừa gặm cá vừa khoe tiếp. Gã kể lại cảnh kéo lờ cho cả bàn nghe. Đoạn nặng thì gã khoa tay. Cả bàn cười nghiêng.
Khuya tiệc tan, hắn về nhà ngang mở sổ ghi tiếp.
Ngày thứ ba, làm dàn mười lờ hom kép bắt năm mươi cân cá rô. Đổi năm đấu gạo nếp, mười cân than, hai gánh củi. Đủ ăn tuần đầu.
Nhận Củ Hành làm trợ thủ đắc lực, chuyên hứng đạn thế mạng.
Ngày mai đan thêm năm chiếc cho xóm mượn. Vá tiếp lò số hai. Tính lại gạo củi tồn kho.
Hắn ghi xong đọc lại một lượt. Số nào chưa chắc thì khoanh lại mai hỏi cụ.
Hắn vừa đặt bút thì sau lán đất vang tiếng búa cùm cụp dồn dập rồi tiếng ho rũ rượi của Đặng lão.
Hắn giật mình chạy ra.
Gió đêm lạnh. Trăng mờ. Tiếng búa đã im. Chỉ còn tiếng ho.
Dưới trăng mờ cụ ôm ngực ho sặc sụa. Trên cối đá nhào đất, vệt máu tươi vừa ho ra nhuộm đỏ tảng đất sét trắng Cao Lanh.
Bên cạnh chày gỗ lim gãy đôi. Đống đất thô chưa tinh chế cho mẻ ngự thiện tới hạn.
Củ Hành chạy theo sau. Gã thấy máu thì tái mặt.
— Cụ ơi. Cụ sao thế này.
— Mau đỡ cụ vào hiên. Gọi Uyển Nhi mang nước ấm ra. Hắn nói nhanh.
Dây chuyền gốm Chu Đậu đứng trước nguy đứt gãy.