Cái không gian bốn bề bọc thép lạnh ngắt bỗng thu hẹp lại thành một chiếc hộp kín mít khi cánh cửa sắt sập mạnh vào chốt. Hòa bị đẩy khuỵu xuống căn phòng giam thực thụ ở cuối góc hầm – một không gian bé nhỏ đến nghẹt thở mà thoạt nhìn người ta dễ lầm tưởng là một cỗ quan tài được dựng sẵn bằng sắt vụn.
Nó nhỏ đến mức chật chội. Căn phòng chỉ vừa khít chiếc giường đơn độc lập kê sát vách. Trần thấp lè tè khiến một đứa trẻ cao một mét sáu như Hòa không tài nào đứng thẳng nổi lưng, lúc nào cũng phải khom người, còn khi nằm xuống thì phải co quắp đầu gối vì chiều dài chiếc giường không đủ để duỗi thẳng chân. Suốt hai năm sống ở đây, chưa bao giờ cậu đặt chân vào góc này, và giờ thì cậu đã hiểu mục đích thực sự của nó: đây là chốn giam cầm dành riêng cho những kẻ ngoan cố muốn đào thoát.
Ánh sáng duy nhất lọt qua ô cửa tò vò nhỏ xíu trên cao cứ thế dịch chuyển, chậm chạp đo đếm từng khoảng thời gian trôi qua trong sự cô độc tột cùng.
Đến mười một giờ trưa, tiếng cộp cộp nặng nề của đôi giày bốt vang lên ngoài hành lang. Cánh cửa sắt bật mở, kéo theo luồng ánh sáng chói gắt chiếu thẳng vào đôi mắt đang mỏi nhừ của Hòa. Lão Nghiệp đứng lù lù chắn ngang cửa, tay cầm sẵn bộ quần áo đồng phục mới.
-- Thay bộ này ra rồi ra bàn ăn. Đừng để tao phải dùng lại cái món đồ sắt ban sáng.
Hòa câm lặng trút bỏ bộ đồ cũ, mặc vào người bộ cảnh phục màu đen tuyền từ đầu đến chân. Vải thô dày cộp ôm sát lấy cơ thể rắn chắc, vạm vỡ trước tuổi, khiến dáng điệu của cậu thoạt nhìn chẳng khác nào một cược sĩ thu mình trong góc khuất.
Khi Hòa lê bước ra đến khu nhà ăn chung, bốn vị giáo quan đã ngồi đủ ở chiếc bàn tròn quen thuộc. Bát cơm lúa mạch bốc khói nghi ngút, vài cọng rau rừng luộc và đĩa thịt kho mặn chát được bày biện ngay ngắn. Không khí bữa trưa trĩu nặng, hoàn toàn khác với vẻ ồn ào thường nhật.
Bà La Thi Linh chống đũa nhìn Hòa, giọng nói già nua mang theo thứ âm hưởng chậm rãi, đều đều như đang ru ngủ:
-- Ăn đi con. Ở cái thung lũng này, cơm dẻo canh ngọt tuy thiếu thốn, nhưng là thứ an toàn nhất dành cho mày. Ngoài kia, dòng đời ngoài kia phức tạp và tàn nhẫn hơn mày tưởng tượng nhiều.
Nguyễn Hướng Nghiệp gắp một miếng thịt bỏ vào bát, bồi thêm bằng cái giọng khàn đục, cục mịch:
-- Bà ấy nói không sai đâu. Bọn tao nhốt mày, phạt mày, suy cho cùng cũng vì cái mạng nhỏ của mày thôi. Phải học cho đến nơi đến chốn, mài giũa cái đầu và cơ bắp này cho thật sắc bén, sau này mới mong có cơ hội ngẩng cao đầu cống hiến cho quê hương, chứ không phải đi làm thứ cặn bã xã hội.
Nguyễn Giang Nam nhấp ngụm nước trà đắng ngắt, đôi mắt nheo lại sau lớp kính cận dày cộp, tiếp lời:
-- Tri thức chuyên ngành bọn tao truyền dạy cho mày không phải để trang trí. Thế giới bên ngoài chằng chịt cạm bẫy, nếu không có cái đầu lạnh và tư duy logic, mày chết từ bao giờ cũng không biết. Đừng có nuôi cái ảo tưởng trốn chạy nữa.
Lão Long ngồi góc bàn lầm bầm nhai miếng khoai lang luộc, cái đầu trọc lọi gật gù ra chiều đồng tình:
-- Tìm không ra đâu con ạ. Cứ ngoan ngoãn ở đây, gió lặng sóng yên thì cái mạng mới giữ được.
Những lời giảng đạo lý, khuyên răn được rót vào tai đều đặn, nhịp nhàng như một bài kinh cầu được lặp lại hàng trăm lần. Và chính lúc đó, dòng ký ức bị phong ấn sâu trong đầu thằng bé mười ba tuổi bỗng ào ạt dội ngược trở lại, đánh tan mọi hy vọng viển vông cuối cùng.
Hòa chết sững, đôi đũa khựng lại giữa không trung.
Cậu chợt nhớ ra, trong suốt hai năm qua, bản thân đã từng nuôi ý chí trốn chạy không dưới năm lần. Có lần cậu lên kế hoạch tỉ mỉ từng phút giây, nhân lúc đêm tối mò mẫm cắt rừng vượt biên giới thung lũng. Có lần giả vờ đau bụng để đánh lạc hướng, có lần trốn lên ngọn cây cao ngút ngàn. Nhưng lần nào cũng vậy, kết cục đều thảm hại y như nhau.
Bốn con người tưởng chừng chỉ là những lão nông hay giáo quan già cỗi ấy thực chất lại sở hữu một thứ bản lĩnh rợn ngợp. Bất kỳ một bước chân lệch nhịp nào của cậu, dù là ánh mắt liếc xéo hay tiếng thở gấp trong đêm, đều bị họ đọc vị một cách tường tận. Chỉ cần nhìn qua cái nhíu mày, họ đã biết cậu đang toan tính điều gì. Trốn chạy ở cái xó xỉnh quái đỉa này không khác nào tự chui đầu vào lưới rọ.
Hòa cúi gằm mặt nhìn xoáy vào bát cơm trắng ngần, nuốt nghẹn từng ngụm đắng ngắt trôi qua cổ họng, hiểu rằng bốn bức tường thép này không chỉ giam cầm thể xác, mà còn bóp nghẹt cả ý chí tự do duy nhất mà cậu từng có.