Nắng nhạt phủ trên gò đất mới phía đông. Tờ giấy vàng đầu tiên bén lửa, cuộn lại, cháy đen mép rồi bốc thành ngọn lửa vàng mỏng. Lão Mạnh ngồi xổm trước mộ, khấn hai câu ngắn — kiểu khấn Lục Trần nghe thuộc lòng từ năm đầu vào nghề: người chết yên giấc, đừng vương vấn, đừng oán kẻ chôn cất. Không tên, không quê, không thân nhân, nên lời khấn ngắn, chỉ đủ cho gió cuốn đi.
Lục Trần quỳ bên cạnh, cắm ba nén hương xuống đất mềm. Gò mộ thấp, ngồi xổm là bằng mặt. Bốn ngày trước, người dưới lòng đất này còn nằm trong quan tài gỗ tùng giữa phòng tang; ba đêm hắn ngồi trông cạnh nó, một đêm hắn nghe ba tiếng gõ. Giờ đất phủ kín, không còn gì để khám, không còn gì để hỏi. Người chết vô danh đã về đất chung, như hàng trăm người khác ở Tẫn Thành.
Lục Trần nhặt từng tờ trong rổ, đưa vào ngọn lửa. Giấy cháy nhanh, gần như không kịp thấy khói. Mảnh tro xám bay lên, xoay hai vòng rồi tan.
— Giấy này đốt cho người không tên. — Lão Mạnh nói, giọng trầm như mọi khi, mắt vẫn nhìn ngọn lửa. — Đừng gọi tên. Gọi lầm, có kẻ khác nghe thấy.
Lục Trần không hỏi kẻ khác là ai. Lệ là lệ, lý do đã quên từ lâu; người làm nghề chỉ cần nhớ hình thức. Hắn vái ba vái theo thầy.
Trong đầu, mười dòng chữ viết vội hiện lên rõ mồn một. Cái tên đầu tiên: Tôn Kế Tài. Người dưới gò mộ này chết không tên, nhưng trong áo hắn có một danh sách mười cái tên, và người duy nhất còn sống trong đó sáng nay vẫn đứng trước cửa quán trọ phía đông, quạt nan gác trên vai. Hắn không chạm vào mảnh giấy trong áo. Hắn chỉ vái.
Lễ xong, lão Mạnh nhặt rổ, đứng dậy:
— Về. Quan tài đã đi rồi, quét dọn phòng tang cho sạch, rồi đóng cửa, đừng để bụi lắng.
Lão vào buồng trong trước, tiếng dép mòn khuất sau cánh cửa.
Phòng tang vắng đến lạ. Bốn ngày nay chỗ này luôn có một cỗ quan tài, một ngọn đèn, một người ngồi trông. Giờ chỉ còn cái giá đỡ gỗ, mấy tấm ván dựa vách, lư hương nguội tro trên bàn thờ. Lục Trần múc nước vẩy cho đỡ bụi, rồi cầm chổi quét từ góc trong ra. Tối qua hắn về khi trời sập tối, ăn vội bát cháo, không quét tới chỗ này.
Chổi đến chân giá đỡ, hắn khom người đẩy giá sang bên. Trong khe tối giữa chân giá và vách, một vật màu vàng nhạt kẹp chặt, gấp tư, phủ một lớp bụi mỏng.
Hắn đặt chổi xuống, nhặt lên. Giấy vàng — loại giấy đốt cho người chết, màu vàng nhạt, mỏng. Nhưng nếp gấp này cũ, đã mềm nhẵn theo năm tháng, không phải thứ giấy vừa xếp để đốt. Chắc lúc phu khiêng quan tài sáng hôm qua, một tờ kẹp giữa quan tài và giá đỡ bị xô rơi, lọt vào khe tối này. Hắn định bỏ qua — một tờ giấy vàng rơi ra từ đồ tang là chuyện thường. Nhưng đã nhặt lên rồi, hắn mở ra.
Mặt trong tờ giấy phủ đầy nét mực khô — đường vẽ bằng bút mảnh, đậm nhạt không đều, như vẽ trong bóng tối. Một con đường rời mép giấy chạy về phía tây, uốn qua mấy gạch ngang đánh dấu, dừng ở một hình tròn nhỏ. Cạnh hình tròn, hai chữ viết vội, nét nhòe, đọc không rõ. Góc trên, hai chữ lớn hơn, hắn đọc được: mỏ đá.
Hắn ngồi xuống bậc cửa, tờ giấy trên đầu gối.
Một tấm địa đồ thô sơ, vẽ con đường dẫn lên mỏ đá phía tây. Và một dấu mộ — cái hình tròn nhỏ kia là một ngôi mộ, hắn biết ngay, cách đánh dấu của những kẻ đào mộ: không ghi tên, chỉ ghi chỗ.
Mỏ đá phía tây. Phía tây thành, nơi dãy núi đen dựng lên, nơi bà bán rau từng thấy tên Trịnh Phong khắc trên tấm bia đá cũ phủ rêu. Một kẻ tìm mộ đã vẽ đường lên mỏ đá, đánh dấu một ngôi mộ, rồi chết trôi sông, trong áo lót còn giấu danh sách mười cái tên — còn tấm địa đồ này lại nằm suốt ba ngày trong phòng tang, đến khi quan tài được khiêng đi mới rơi xuống, mắc lại trong khe tối.
Hắn không hiểu. Hắn chưa dám hiểu.
Hắn lật tờ giấy, vuốt vệt bụi ở mép bằng đầu ngón tay phải.
Phòng tang tối sầm lại.
Không phải trời tối. Ánh sáng ban ngày vẫn rơi qua khe cửa, nhưng mắt hắn nhòe đi như bị nước che. Trong tầm mắt loang lổ hiện ra một tấm bia đá — thấp, mặt đá xù xì, trống trơn. Không một chữ. Không tên. Dưới chân bia, đất mới đào, một bàn tay ấn một vật nhỏ gói trong vải xuống hố, ấn xuống tận cùng, rồi những ngón tay phủ đất lên, miết phẳng. Xong việc, người kia đứng thẳng dậy, quay lưng đi.
Lục Trần thấy một tấm lưng.
Vai hơi gầy, đầu hơi cúi — nhìn từ phía sau, chỉ một thoáng, như nhìn xuyên màn nước. Và trong thoáng ấy, tim hắn thít lại.
Bởi vì tấm lưng ấy khiến hắn nghĩ tới thầy mình.
Hắn chưa từng thấy lão Mạnh thời trẻ. Lão gần năm mươi, lưng còng, bước chậm. Người trong tàn ảnh đứng thẳng, động tác dứt khoát — không giống lão bây giờ, mà giống một cái gì đó hắn không gọi được tên: độ nghiêng của vai, cách cúi đầu. Tàn ảnh có thể sai. Ký ức của người chết có thể bóp méo mọi thứ, hắn đã tự nhủ như vậy. Nhưng tấm lưng ấy vẫn đứng nguyên trong đầu hắn.
Rồi phòng tang sáng trở lại. Chổi nằm dưới chân, tờ giấy trên đầu gối.
Lục Trần thấy mình mệt lử, như vừa khiêng một cỗ quan tài đi quãng đường dài. Mồ hôi lạnh dính dưới lưng áo. Một cảm giác lạ ập qua trong một nhịp thở, không phải của hắn: ngực nặng trịch, đất lấp lên mặt, muốn vươn tay mà không có không khí. Nghẹt thở như bị vùi lấp. Nó qua nhanh, để lại hắn tựa vào vách, thở dốc.
Lòng bàn tay phải âm ỉ đau. Vết bỏng cũ, đỏ loang, chạm vào vẫn lạnh. Hắn giơ tay ra nhìn: không vết mới, không sưng thêm. Cùng một vết bỏng, đã theo hắn từ đêm thứ ba.
— Tiểu Trần?
Tiếng lão Mạnh từ buồng trong vọng ra, đều, không gấp.
Lục Trần gấp tờ giấy lại thật nhanh, nhét vào áo trong, sát ngực — ngay cạnh mảnh giấy mười cái tên. Hai mảnh giấy dính vào da, cùng một hơi ấm. Hắn đứng dậy, nhặt chổi:
— Dạ. Sắp xong rồi ạ.
Hắn quét tiếp, từ góc trong ra cửa, đều tay. Phòng tang sạch bóng, không còn dấu vết của cỗ quan tài từng đặt ba ngày ở đây. Hắn đứng yên một lát, chổi trên tay, nhìn qua cửa.
Sáng nay hắn đốt giấy vàng cho một người chết không tên. Tờ giấy vàng trong áo hắn lại chỉ về một ngôi mộ không tên.
Phía tây, sau mái ngói, dãy núi đen mờ trong nắng trưa — nơi con đường trên tờ giấy kia dẫn tới. Một ngôi mộ không tên ở đó. Một vật bị vùi dưới tấm bia không tên. Và một tấm lưng mà hắn không dám tin là của ai.
Hắn không dám hỏi thầy. Hắn chưa từng thấy thầy thời trẻ, và hắn không biết mình có muốn thấy hay không.