Cậu nghĩ chắc là phòng tắm - mở ra sẽ có chậu rửa mặt, có gương, có hơi nóng ấm phả ra.
Nhưng khi cánh cửa bật mở, Thiều chết lặng.
Bên ngoài không phải là buồng tắm. Mà là một quốc lộ thật sự - trải nhựa phẳng lì, đèn đường vàng rực nối dài vô tận. Xa xa, một chiếc xe tải đang chạy qua, đèn pha quét ngang khiến mọi vật trong phòng lóe sáng rồi tắt phụt. Không khí ngoài đó chuyển động thật, thậm chí gió còn lùa vào, thổi lay vạt áo cậu.
Thiều bước vào. Nhưng tới ngưỡng cửa, chân như bị giữ lại. Cậu thử mạnh hơn - vô ích. Cứ như có lớp kính trong suốt chắn ngang, nhưng rõ ràng là gió đang lùa vào phòng.
Cậu đập tay, gọi, la, rồi ngồi thụp xuống, nước mắt ứa ra mà không hiểu vì sao. Cảm giác cậu chạy ra đó có thể gọi điện về đến nhà.
Ngoài hành lang, vài tiếng reo vang lên. Những người khác cũng mở cửa, cũng nhìn thấy cảnh tượng tương tự.
-- Ê, tao thấy đường rồi! - ai đó hét lên.
-- Có xe chạy thật kìa! - người khác đáp, giọng run run.
Nhưng rồi từng tiếng lặng dần. Ai cũng thử bước, rồi thất vọng, rồi im.
Nam xuất hiện ở cửa phòng Thiều, trông cậu cũng vừa khóc vừa cười, hai mắt đỏ hoe.
-- Mày cũng thấy hả? - Nam hỏi, giọng khàn.
Thiều chỉ gật đầu, rồi quay mặt đi, tay vẫn chạm vào ngưỡng cửa lộng gió.
Nam bước tới, ngồi xuống bên cạnh. Hai đứa cùng lặng nhìn con đường sáng đèn, nơi những xe tải nối đuôi nhau như dòng ký ức đang chạy qua không bao giờ dừng lại.
Một lúc sau, Nam khẽ nói,
-- Tao tưởng là chỉ cần làm tốt, rồi sẽ được ra…
Thiều không trả lời, chỉ khẽ gật, rồi dựa đầu lên vai Nam. Cả hai im, để nước mắt rơi ướt cổ áo nhau.
Nam ngồi một lúc lâu, tay cứ siết chặt lấy vạt áo Thiều, ánh mắt vẫn dán vào khoảng sáng vàng ngoài cánh cửa. Rồi như vừa bị điện giật, cậu bật dậy, mắt sáng lên:
-- Ê, Thiều... - giọng Nam run run - mày có nghĩ... có khi nào... phải mặc đồ vô mới ra được không?
Thiều quay lại, vẫn còn sụt sịt:
-- Hả?
Nam chẳng trả lời. Cậu lôi ngay bộ vest hiện đại nhất trong đống đồ ra, cái bộ mà ban nãy ai cũng trầm trồ. Cẩn thận từng lớp - sơ mi, caravat, áo khoác, quần tây, đồng hồ, giày tây, đến cả cái khăn gấp trong túi ngực cũng được chỉnh ngay ngắn. Mùi vải mới thơm phức xen với mùi kim loại của chiếc đồng hồ auto.
Cậu đứng trước gương, thở gấp gáp, rồi bước tới cửa. Mỗi bước đi vang lên tiếng gót giày khẽ khàng.
Thiều nhìn mà tim cũng đập theo.
Nam giơ tay chạm nhẹ vào khung cửa - không còn cảm giác cứng màn chắn nữa. Cậu hít sâu, nhắm mắt, bước một bước ra ngoài.
Không có gì cản lại.
Nam đã ra được thật. Biến mất khỏi cánh cửa.
Thiều giật mình, vội hét lên:
-- Nam! Nam, mày có sao không!?
Nhưng Nam quay lại, cười - nụ cười lạ lắm, vừa sợ vừa phấn khích.
-- Tao... ra được rồi, Thiều ơi.
Cậu nói, giọng vọng ngược lại như từ một nơi xa khác. Gió ngoài quốc lộ thổi phập phồng vạt áo.
Thiều hoảng hốt, lôi ngay bộ suit cổ điển Nam cho ban nãy. Mặc vội, kéo nút sai, cà vạt buộc ngược, nhưng vẫn cố.
Bước tới cửa. Cậu hít sâu và bước qua.
Cảnh tượng phía trước làm Thiều khựng lại. Không phải quốc lộ, không phải ánh đèn vàng, mà là một dinh thự, nên trải thảm đỏ, trên tường có vẽ chân dung chính mình.
Thiều quay đầu tìm Nam - nhưng chỉ thấy phía sau là căn phòng trống trơn, ánh sáng nhạt dần.
Cậu gọi:
-- Nam! Mày đâu rồi!?
Không có tiếng trả lời.
Thiều về phòng, chạy khắp hành lang, đập cửa từng phòng - phòng nào cũng có cánh cửa phụ, giống hệt như cửa cậu thấy.
-- Ê! Mặc đồ vào, ra được ngoài đó! - cậu hét.
Mọi người đang mặc thử, vừa sợ vừa tò mò. Có người cười phá lên, có người bán tín bán nghi. Nhưng rồi, từng người thử - từng người biến mất thật.
Mỗi người đi, để lại một tiếng kêu ngắn, rồi căn phòng lặng như tờ.
Đến khi yên ắng hẳn, Thiều đứng giữa dãy hành lang, run rẩy. Cánh cửa nào cũng mở hé, gió lùa thốc vào lạnh buốt. Cậu quay lại phòng mình - ánh sáng ngoài dinh thự vẫn còn đấy, ấm áp như có hơi thở hạnh phúc.
Thiều ngồi xuống giường, nhìn hai bộ đồ treo trên móc - bộ bảo hộ và bộ áo liền thân lúc còn chơi đùa ở kho lưu trữ. Cậu cười sượng:
-- Không về được nhà.
Cậu đi ra ngồi ben bàn học, tìm cuốn sách nào cũ nhất, rồi bắt đầu đọc.
Những dòng chữ kỹ thuật khô khốc:
“Raglan: đường may chéo từ cổ xuống nách, giảm áp lực ở vai…”
“Twill weave: dệt chéo, tạo vân chéo 45 độ, chịu lực tốt…”
“Full canvas suit: lớp đệm ngực bằng lông ngựa, giúp form tự nhiên hơn…”
Những trang sách cứ thế được Thiều nhớ kỹ. Cho đến khi cậu thấy hài lòng một chút.
Cậu thay đồ ngủ, nằm nghiêng người, nhìn ánh sáng ngoài cửa phụ hắt vào sàn nhà. Cấu cứ đắm chìm trong cái ô sáng vàng vọt của đèn đường ấy, lịm dần đi.
Sáng hôm sau, chuông reo. Tiếng kim loại và còi điện chát chúa vang dội khắp khu.
Thiều giật mình, bật dậy, đầu óc mụ mị. Ngoài hành lang, Nam và Tuấn đã đứng đợi, mặc bộ bảo hộ lao động chỉnh tề.
Một người đàn ông mặc áo da đen, giày bóng, đeo bảng tên “Giám thị 4B” bước vào, giọng the thé:
-- Đúng là lũ hết date! Ngủ như chết!
Cả ba cúi đầu, không ai dám nói. Giám thị liếc qua, nhếch mép:
-- Cứ đứng đấy. Đội mười một người cơ mà? Còn thiếu tám.
Ông ta rời đi, để lại mùi thuốc lá nồng và tiếng khóa cửa lạch cạch.
Khoảng mười phút sau, hai bảo vệ dẫn vào một người mới - tay bị xích ra sau, đầu cúi thấp. Vẫn mặc bộ vest.
Rồi thêm người thứ hai, thứ ba… Đủ cả mười một người, đúng con số.
Nhưng chín người trong số họ - những người đêm qua bước ra ngoài - giờ đứng thẳng đờ giữa phòng. Mắt mở trừng, không nói, không cử động, như tượng.
Thiều há miệng, không dám tin. Nam thì thầm:
-- Trời ơi... mấy người này...
Giám thị quay lại, nhìn cả đội, rít lên:
-- Đứng thẳng hết! Đứng cứng vào! Đồ rác rưởi hết hạn!
Âm thanh đó lạnh như dao, dội qua khiến Thiều thấy da mình co lại - vừa sợ, vừa buồn, vừa chẳng hiểu nổi họ đã đi tới đâu.
-- Chưa xong một ngày đã trốn việc! Ờ, tưởng mặc cái áo vest lên là thành quý tộc à? Tưởng đi ra được cánh cửa kia là thoát à?
Ông bước tới gần, chỉ tay vào từng người - những kẻ từng biến mất đêm qua.
-- Mười năm lưu kho, chưa thấy lô hàng nào vô tổ chức như lũ bay! Giờ nhìn kìa, nhìn đi - cái tư thế trơ trơ đó là hậu quả của việc không tuân quy chuẩn!
Ông giật mạnh cổ áo một người, cái đầu vẫn nghiêng nguyên góc như tượng sáp.
Giọng ông ta cao dần, đến khàn khàn, mồ hôi thấm lưng.
-- Đồ hết date mà cứ tưởng mình còn thở! Ra ngoài không được việc gì, quay lại thì đứng đực như cọc tiêu! Vô kỷ luật! Vô tổ chức! Vô ý thức tập thể!
Ông đập tay lên bàn sắt, ầm một tiếng, khiến cả đội giật nảy.
-- Tao nói cho tụi bay biết, cái kho này là nơi lưu trữ, không phải chỗ để phô diễn nhân cách. Ở đây chỉ có đồ hợp chuẩn và người hợp quy!
Rồi ông hất hàm về phía Nam, Thiều, Tuấn:
- Ba cặp mắt duy nhất còn động đậy, cũng là ba người còn hạn.
Ông quay sang 9 người đang đứng trơ trơ.
-- Còn mấy đứa đú đòi tụi bay, liệu hồn. Tao không phân biệt đối xử đến độ thiếu tôn trọng đâu, nhưng nhìn xem tụi bay đã làm gì trong ngày thứ hai đi làm? Mặc đúng đồng phục, làm đúng giờ. Ai muốn mặc đồ đẹp thì vào lồng.
Nói dứt, ông quay lưng bước ra.
Tiếng khóa cửa lần đầu vang lên, đanh gọn - cạch!
Không ai nói gì. Thiều chỉ dám ngẩng nhìn qua hàng tượng người im.
Hai người chớp mắt, để vài giọt nước mắt lăn xuống gò má. Cảm giác bị oan. Đơn giản vì họ chẳng biết vì sao mình cỏn thở, vì sao mình bị đưa tới đây. Vì sao phải nhẫn nhịn và tuân thủ các điều luật hà khắc? Hàng loạt câu hỏi. Và cuối cùng thì, ai cũng hỏi: Vì sao mình vẫn còn bị đeo còng tay?
Hôm nay, không ai được cử đi lấy đồ. Bao đồ cũ hôm qua vẫn còn quá nửa. Mọi người không ai đứng một chỗ nữa.
Nam nhẹ nhàng nhắc mọi người cố gắng lộn tay ra đằng trước, biết là khó chịu, nhưng chỉ cần tỏ thái độ một lần nữa, hình phạt sẽ nghiêm hơn.
-Mọi người chịu khó ngồi đọc sách đi. Hãy hiểu rõ rằng chúng ta đang ở tập thể. Làm cái gì cũng ảnh hưởng đến người khác.
Cậu không muốn nói ra, nhưng ai cũng thừa biết là cả đội đang đi cải tạo.
Thiều ngồi đối diện Tuấn, cậu trải phẳng một chiếc áo khoác, đếm từng nút, dùng thước đo độ lệch của đường chỉ ở vai.
Nam thì ghi lại màu sắc, ký hiệu khâu, chất liệu sợi. Dòng chữ “WO 85/15” - len pha sợi nhân tạo.
Tuấn thỉnh thoảng soi cận cảnh đường chỉ, lầm bầm:
-- Bộ này may tinh thật, đường khâu trong còn chặt hơn áo quân phục.
Một lúc lâu sau, không khí bắt đầu đằm xuống. Tín vươn vai, giọng khàn:
-- Mấy cái áo này toàn màu trầm, làm hoài thấy u ám.
Nam đáp, không ngẩng lên:
-- Chép cho đúng đã, rồi thích màu gì mặc thử sau.
Mọi người mỉm cười nhẹ, rồi lại cúi đầu làm.
Tiếng chốt cửa rầm rầm. Mọi người vội chạy ra sát tường, đứng cứng, ngoan ngoãn lắm, nhưng tay bị còng thì không lộn về sau lưng như lúc đầu được.
Bảo vệ vào mở khóa, ai nấy đều xoa cổ tay vì bị cấn.
Giám thị yêu cầu mọi người ngồi vào bàn, phát cho mỗi người một tờ, viết bản kiểm điểm. Nam, Tuấn và Thiều không bị phạt cũng ngồi im như tàng hình.
-- Cấm đi cửa phụ một buổi!
Giám thị vừa nói, bảo vệ đi vào, đeo cho mỗi người một bộ cùm vào chân.
Ai cũng ngoan ngoãn quỳ lên ghế theo lệnh, Hưng còn hơi ngoái nhìn xem mình bị xích như thế nào.
Tuấn thì tự hỏi “cấm đi cửa phụ làm sao được nhỉ?”
Thiều như cùng suy nghĩ, ghé tai Nam, thì thầm: - Gắt thật! Cấm thế này đỉnh nha!
Tuấn cũng nghe thấy, vì vốn dĩ cái không khí nặng nề này chỉ còn nghe thấy tiếng thở, điểm xuyến tiếng xích va lạo xạo thôi.
-- Bị cùm, không mặc được đồ, mà không có đồ thì không ra khỏi phòng được.
Một tuần trôi qua, không ai thấy Thiều bước ra khỏi phòng sau giờ làm.
Cánh cửa nhỏ dẫn ra “thế giới bên ngoài” vẫn mở hé, tia sáng vàng vọt chiếu qua sàn, y như một khung tranh lơ lửng.