Ba tuần sau, Duy vẫn chưa tìm được điểm yếu nào đủ sức làm Nguyễn Vũ Long mất mặt trước tập thể. Đổi lại, cậu đã biết hắn uống Americano nóng vào buổi sáng, lạnh sau hai giờ chiều; khi làm việc luôn dùng bàn di chuột thay vì chuột rời; và có thể ngồi im nghe một người nói lan man suốt mười phút mà chỉ cần nhìn vào ngón tay gõ trên mặt bàn là biết hắn đã mất kiên nhẫn từ phút thứ hai.
Những điều đó không được tính là quan sát quá kỹ. Duy chỉ đang thu thập dữ liệu về đối thủ.
Sáng thứ Năm, agency nhận brief cho một hãng điện thoại chuẩn bị ra mắt tính năng theo dõi sức khỏe số. Client muốn khuyến khích người dùng giảm thời gian dán mắt vào màn hình bằng chính thiết bị họ đang bán - một mâu thuẫn đủ ngon để phòng strategy tranh luận từ trước khi cuộc họp bắt đầu.
Phòng lớn chật gần hai mươi người. Ngoài nhóm của Hạnh còn có giám đốc kinh doanh, hai người từ bộ phận dữ liệu và ba gương mặt phía client gọi trực tuyến. Duy chọn ghế cuối bàn, nơi thường dành cho người mới và người đến muộn. Trước mặt cậu là một bộ tài liệu bốn mươi hai trang, đầy những cụm từ về cân bằng, hiệu suất và “sống trọn từng phút”.
Linh đứng cạnh màn hình, đi qua mục tiêu truyền thông, nhóm khách hàng và những điều client nhất định không muốn: không được khiến sản phẩm giống công cụ giám sát; không được làm người dùng cảm thấy bị phán xét; không được ám chỉ điện thoại là nguyên nhân của mọi vấn đề. Hạnh vừa nghe vừa ghi lên bảng ba từ: tội lỗi, kiểm soát, mâu thuẫn.
“Họ muốn bán điện thoại bằng cách bảo người ta bỏ điện thoại xuống,” chị nói khi đường truyền phía client đã ngắt. “Mời các em giải bài.”
Một chuyên viên strategy tên Quân trình bày trước. Hướng của anh dựa trên ý tưởng lấy lại thời gian cho những điều quan trọng, với các cảnh gia đình ăn tối, người trẻ ra ngoài chạy bộ và một cặp đôi cất điện thoại để nói chuyện. Hình ảnh đẹp, dữ liệu đầy đủ, chỉ có điều Duy đã nhìn thấy nó trong ít nhất năm campaign khác nhau.
“Không sai.” Hạnh nhận xét. “Nhưng an toàn quá. Còn gì nữa?”
Cuộc thảo luận chạy quanh bàn. Người nói về nỗi sợ bỏ lỡ. Người đề nghị biến thời gian không dùng máy thành một thành tích. Giám đốc kinh doanh hỏi có thể gắn ưu đãi vào số giờ người dùng ngắt kết nối hay không. Duy ghi được hai trang, gạch gần hết một trang rưỡi.
Cậu có một ý nhưng chưa tìm được cách nói trọn. Trong căn phòng đầy những chức danh cao hơn mình, sự lưỡng lự rất dễ bị nghe thành thiếu chuẩn bị. Duy cắn nắp bút, định đợi thêm thì Long ngồi chếch bên kia lên tiếng: “Duy nghĩ sao?”
Mọi ánh mắt đồng loạt quay lại.
Duy ngẩng lên: “Em ạ?”
Long nhìn cậu: “Trong phòng còn Duy nào khác?”
Vài tiếng cười làm không khí nhẹ đi. Hạnh không giục. Duy khép tài liệu, quyết định nếu có ngã thì cũng nên ngã thành tiếng.
“Em nghĩ mình đang mặc định người dùng muốn ít thời gian trước màn hình.” cậu nói. “Có khi họ chỉ muốn ngừng cảm thấy tệ về khoảng thời gian đó.”
Quân hỏi: “Khác nhau thế nào?”
“Nếu sau một ngày kiệt sức, em dành ba tiếng xem một bộ phim, lời cảnh báo vượt giới hạn sử dụng không khiến em sống lành mạnh hơn. Nó chỉ khiến em cảm thấy mình lại vừa làm sai thêm một việc.” Duy kéo máy tính lại, mở trang dữ liệu đã đánh dấu. “Nhóm trẻ nhất có thời gian dùng máy cao nhất, nhưng cũng là nhóm sử dụng nhiều mục đích nhất: học, làm việc, di chuyển, kết nối. Mình gom mọi phút thành một con số xấu thì không công bằng. Có lẽ sản phẩm không nên hỏi ‘hôm nay bạn dùng điện thoại bao lâu’, mà hỏi ‘khoảng thời gian nào thực sự thuộc về bạn’.”
Căn phòng yên đi vừa đủ để Duy nghe tiếng điều hòa thổi qua khe gió.
Long chống khuỷu tay lên bàn: “Vậy sản phẩm giúp bằng cách nào?”
Hắn không cứu cậu bằng một câu trả lời đã chuẩn bị sẵn, chỉ đặt câu hỏi vừa đủ để ý tưởng có chỗ bước tiếp.
Duy nói chậm hơn: “Cho người dùng tự gắn mục đích. Ba mươi phút gọi cho mẹ không giống ba mươi phút lướt Facebook vô thức. Hai tiếng làm một bản thiết kế cũng không giống hai tiếng đọc comment trên Threads đến mất ngủ. Mình không bảo họ phải sống thế nào. Mình giúp họ nhìn thấy lúc nào họ đang chọn, lúc nào họ chỉ bị cuốn đi.”
Giám đốc kinh doanh dựa lưng vào ghế: “Nghe hay, nhưng tính năng hiện tại không phân loại chính xác đến mức đó.”
“Không cần máy tự quyết hết.” Duy đáp. “Cho người dùng quyền đánh dấu. Chính thao tác ấy có thể là khoảnh khắc họ - ”
“Nếu phải làm thêm thao tác thì tỷ lệ dùng sẽ thấp.” Quân cắt ngang. “Vấn đề ở đây là hành vi, không chỉ thông điệp.”
Duy quay sang anh: “Em chưa nói xong.”
Quân có vẻ không nghe thấy, hoặc chọn không nghe: “Bên sản phẩm còn phải xác nhận - ”
Long đặt bút xuống. Âm thanh rất nhỏ nhưng cắt qua lời nói: “Để Duy nói hết đã.”
Không có vẻ gay gắt trong giọng hắn. Chính sự bình thản ấy làm Quân dừng lại.
Duy liếc Long, bắt gặp ánh mắt hắn đang đợi. Cậu quay lại phía cả phòng: “Em không đề nghị biến mỗi lần mở máy thành một bảng khảo sát. Mình có thể cho người dùng chọn trước ba khoảng thời gian họ muốn giữ lại trong ngày. Sản phẩm chỉ nhắc khi một ứng dụng khác đang lấn vào đó. Thông điệp không phải ‘ít màn hình hơn’, mà là ‘đừng để những thứ vô tình lấy mất thời gian có chủ đích’.”
Hạnh xoay người, khoanh một vòng quanh chữ kiểm soát trên bảng rồi gạch nó đi. Chị viết bên cạnh: quyền lựa chọn.
“Đi hướng này.” Chị nói: “Strategy kiểm tra xem tính năng chịu được tới đâu. Creative đừng vội viết phim gia đình ăn tối nữa.”
Long cúi xuống ghi gì đó. Từ chỗ đứng của mình, Duy nhận ra hắn vừa chép lại câu nói cuối cùng của cậu rồi kẻ một đường đỏ chót bên dưới.
Sau họp, mọi người tản ra rất nhanh để kịp một buổi khác. Duy ở lại thu dây sạc, trong đầu vẫn còn tiếng tim đập khi cả phòng chất vấn. Cậu thấy hưng phấn, nhưng sự hưng phấn luôn đi kèm một lớp nghi ngờ mong manh: ý tưởng được chọn vì nó thật sự tốt, hay vì Long đã tạo cho cậu một khoảng sân đủ rộng để nói?
Hắn đang xếp tài liệu ở đầu kia. Duy đi tới: “Anh biết em có ý à?”
“Em bặm môi từ phút thứ bảy.”
“Em bặm môi thì liên quan gì?”
“Mỗi lần không đồng ý mà chưa được nói, em bặm môi.”
Duy đáp, chậm một nhịp: “Anh quan sát em kỹ thế?”
Long nhấc máy tính lên, vẻ mặt không đổi: “Anh quan sát rủi ro trong dự án.”
“Em là rủi ro?”
“Lớn nhất.”
“Vậy sao còn mở đường cho em nói?”
Long mở cửa phòng cho cậu đi ra: “Rủi ro lớn thường đi cùng lợi nhuận lớn.”
Câu nói rất có thể chỉ là một lời nhận xét nghề nghiệp. Dù vậy, tim Duy vẫn đập lệch một nhịp - một phản ứng hoàn toàn không thuộc phạm vi công việc.
Hai người bước tới thang máy thì Quân gọi với theo, nhờ Long sang phòng dữ liệu trao đổi. Long quay lại, còn Duy tiếp tục xuống tầng dưới để lấy đồ ăn trưa. Khi cánh cửa sắp khép, hắn đột nhiên đưa tay chặn lại, nhét thẻ nhân viên vào tay Duy: “Lấy giúp anh một Americano.”
“Sai vặt junior à?”
“Anh trả tiền.”
“Tiền không chữa được thái độ.”
“Thêm tiramisu.”
Duy ngập ngừng một lúc rồi cầm thẻ: “Deal.”
Cửa thang máy khép. Trong lớp inox phản chiếu, cậu nhìn thấy mình đang vô thức cười một cách thiếu nghiêm túc.
Quán dưới sảnh đông hơn thường lệ. Duy xếp hàng gần mười phút, đến khi trở lên mới phát hiện cốc của Long đã được thanh toán kèm một phần sandwich gà. Nhân viên quán nói người đặt dặn không hành, dù Duy không hề nhắc mình muốn ăn gì.
Cậu mang mọi thứ về phòng dữ liệu. Long đang đứng cạnh màn hình, cùng Quân rà bản mô tả tính năng. Hắn nhận cà phê, chỉ vào túi giấy bọc bánh: “Của em.”
“Em có đặt đâu.”
“Mười hai rưỡi rồi.”
“Liên quan?”
“Em chưa ăn sáng.”
Duy định hỏi sao hắn biết, rồi nhớ buổi sáng mình đã than với Linh rằng thức dậy muộn. Cậu xách túi lên: “Thế này có tính là hối lộ để em không kiện vụ sai vặt không?”
“Không. Em vẫn có thể kiện.” Long quay lại màn hình. “Ăn trước đi.”
Quân liếc qua hai người, nụ cười hơi lạ. Duy không muốn cho bất kỳ ai cơ hội hiểu sai, nên cậu kéo ghế ngồi xuống, mở túi bằng vẻ tỉnh bơ: “Anh sợ nhân lực rủi ro chết đói giữa dự án thôi chứ gì?”
“Ừ.”
Câu xác nhận cụt lủn ấy chẳng khiến Quân bớt nghi ngờ. Nụ cười trên môi anh ta trái lại còn rõ hơn.
Buổi chiều, Duy cùng Linh phỏng vấn nhanh sáu người dùng qua cuộc gọi có hình. Có người thừa nhận đã tắt mọi thông báo nhắc nghỉ vì chúng khiến cô thấy mình bị mắng. Một sinh viên dùng điện thoại tám tiếng mỗi ngày nhưng gần nửa số đó dành cho học ngoại ngữ và làm thêm. Một nhân viên mới đi làm nói anh không muốn “tối ưu” cả lúc nghỉ; anh chỉ muốn đừng vô thức để công việc nuốt mất buổi tối.
Họ dán từng câu nói lên bảng. Đến sáu giờ, hướng đi đã rõ hơn: không bán kỷ luật, bán khả năng nhận ra lựa chọn của chính mình. Hạnh yêu cầu Duy tham gia viết phần diễn giải insight thay vì chỉ chờ nhận yêu cầu về câu chữ.
“Chị cho em vào strategy thật à?” Duy hỏi.
“Chị cho em chịu trách nhiệm với cái em vừa nghĩ ra.”
Long ngồi phía đối diện không ngẩng lên: “Hối hận chưa?”
“Chưa. Em sẽ sửa luôn phần của anh.”
“Cứ thử.”
Gần chín giờ, cả nhóm mới tắt bớt đèn. Ngoài trời mưa lớn. Duy đứng dưới mái hiên, mở ứng dụng gọi xe rồi nhìn mức giá tăng gấp ba. Cậu đang cân nhắc chạy qua cửa hàng tiện lợi bên kia đường đợi thì một chiếc ô đen được dí vào tay.
Long đứng bên cạnh: “Xe anh hôm nay ở hầm xe tòa bên cạnh.”
“Em tự về được.”
“Anh biết.”
“Thế anh đưa ô làm gì?”
Long rút lại, không đưa ô cho cậu nữa. Hắn bật ô, nắm lấy tay cậu kéo đi: “Anh đi lấy xe. Em đi cùng anh.”
Duy còn chưa kịp phản đối, Long đã bước khỏi mái hiên. Cậu đành theo sát hắn dưới chiếc ô không đủ rộng cho hai người. Đi được một đoạn, Duy mới nhận ra vai trái của Long đã bị mưa tạt ướt; hắn vẫn giữ ô nghiêng hẳn về phía cậu như thể hoàn toàn không nhận thấy.
Duy nhìn thấy nhưng không nói. Họ xuống hầm trong tiếng nước đập lên mặt đường. Trước cửa thang máy, Long rút ô, bấm nút B2: “Nhà em ở đâu?”
“Anh hỏi để bắt cóc à?”
“Để biết có tiện đường không.”
“Không tiện thì sao?”
“Thì vẫn đưa. Nhưng anh sẽ có quyền than.”
Duy bật cười. Cậu đọc địa chỉ, quả nhiên chung cư của cậu cách công ty gần bốn cây số, về phía ngược hẳn với nhà Long. Hắn chỉ gật như đã tính xong, không tỏ ra đây là một sự hy sinh đáng kể.
Trên xe, Duy ôm túi máy tính, nhìn những vệt nước nối nhau trên cửa kính. Cậu tự nhắc Long là người phụ trách strategy của dự án; đảm bảo thành viên mới không ngất vì đói, không bị át lời và không mắc mưa là cách quản lý nhân lực hiệu quả. Hắn có lẽ đối xử với ai cũng vậy.
Lý giải ấy rất vững cho tới khi xe dừng trước chung cư. Duy tháo dây an toàn, phát hiện Long đã nghiêng người mở khóa cửa trước khi cậu kịp tìm nút.
“Mai em mua cà phê.” Duy nói.
“Americano, không đường.”
“Đúng là nhạt nhẽo.”
“Anh biết.”
Duy đóng cửa xe, cúi xuống cửa kính còn hạ: “Cảm ơn anh vì chuyện trong phòng họp.”
Long nhìn cậu: “Ý là sandwich?”
“Ý là để em nói hết.”
“Đấy không phải giúp em. Ý của em thì em phải tự nói.”
Đèn xe hắt lên gương mặt hắn, làm đôi mắt tối trông dịu hơn ban ngày. Duy bỗng không tìm được câu cà khịa nào đủ tự nhiên.
Long gõ nhẹ lên vô-lăng: “Vào đi. Mưa rồi.”
Duy đứng dưới mái che nhìn xe hắn rời khỏi, vẫn nhất quyết gọi những việc hôm nay là quan tâm nghề nghiệp. Cách gọi ấy gọn gàng, an toàn, không buộc cậu phải nghĩ thêm.
Sáng hôm sau có hai cốc Americano trên bàn Long. Duy đặt cốc thứ hai xuống mà không nói gì. Hắn cũng không cảm ơn, chỉ viết lên một tờ giấy nhớ rồi đẩy qua.
Lãi suất của khoản đầu tư lớn nhất chỉ là một cốc cà phê? Hơi thấp.
Duy viết bên dưới: Đầu tư rủi ro. Không dám bỏ nhiều ^^.
Tờ giấy quay lại sau chưa đầy một phút.
Thế mà vẫn đầu tư =)).
Duy gập tờ giấy nhớ làm tư, nhét vào túi áo thay vì vứt đi.