Viện Khoa học Thần kinh của Đại học Quốc gia Ashford nằm trong một tòa nhà cũ hơn phần còn lại của khuôn viên trường, tường gạch phủ dây leo, đối lập hẳn với vẻ hiện đại vô trùng của Genesis. Giáo sư Amelia Foster tiếp Leone trong văn phòng nhỏ chất đầy sách và các mô hình não bộ bằng nhựa trong, lắng nghe toàn bộ câu chuyện anh trình bày mà không ngắt lời một lần nào.
Khi anh kể xong, bà im lặng một lúc, rồi hỏi ngược lại, giọng điềm tĩnh của một người đã quen đặt những câu hỏi lớn cho sinh viên của mình.
"Điều tra viên," bà nói, "nếu tôi thay toàn bộ tế bào trong não anh, nhưng giữ nguyên mọi kết nối thần kinh, anh còn là anh không?"
Leone không trả lời ngay.
"Ký ức," Amelia tiếp tục, đếm từng thứ trên đầu ngón tay. "Tính cách. Thói quen. Cảm xúc. Nếu tất cả đều được bảo tồn, thì về mặt thần kinh, đó vẫn là cùng một con người." Bà nhìn thẳng vào anh. "Con người không phải là vật chất cấu thành nên bộ não. Con người là mô hình kết nối được duy trì qua vật chất đó. Nếu mô hình ấy còn nguyên vẹn, danh tính vẫn còn nguyên vẹn."
Bà chỉ tay vào một trong những mô hình não nhựa trong trên kệ, các lớp dây thần kinh mô phỏng bằng sợi màu chạy chằng chịt bên trong. "Đây không phải niềm tin, điều tra viên. Đây là khoa học đã được kiểm chứng qua hàng nghìn ca phục hồi."
Buổi chiều, Leone tìm gặp Tiến sĩ Isaac Rowan tại khoa Triết học, trong một văn phòng nhỏ hơn, ít trật tự hơn, nơi sách vở chất chồng không theo bất kỳ trật tự rõ ràng nào. Sau khi nghe câu chuyện, Isaac chỉ cười, một nụ cười của người đã chờ đợi câu hỏi này từ rất lâu.
"Nếu tôi chép toàn bộ ký ức của anh sang một người khác," ông hỏi, "lúc đó sẽ có bao nhiêu Leone Mercer?"
"Hai," Leone đáp, gần như theo phản xạ.
Isaac lắc đầu. "Không. Chỉ có một." Ông ngả người ra sau ghế. "Người còn lại chỉ tin rằng mình là anh. Ký ức không phải là chủ thể trải nghiệm ký ức. Nó chỉ là dữ liệu mô tả một trải nghiệm đã qua. Anh có thể sao chép dữ liệu đó ra bất kỳ vật mang nào anh muốn. Nhưng chủ thể, cái đang thực sự cảm nhận, đang thực sự là 'tôi' trong khoảnh khắc này, có thể không đi theo cùng với dữ liệu đó."
"Vậy theo ông," Leone hỏi, "khoa học thần kinh sai?"
"Không sai," Isaac đáp. "Chỉ trả lời sai câu hỏi. Khoa học thần kinh có thể nói cho anh biết bộ não giống nhau đến mức nào. Nó không thể nói cho anh biết ai đang ở bên trong bộ não đó."
Vài ngày sau, Leone sắp xếp một buổi gặp ngắn giữa hai người, tại một quán cà phê nhỏ trong khuôn viên trường, mong tìm ra ít nhất một điểm chung giữa hai lập luận đối lập.
"Ý thức là kết quả của hoạt động não," Amelia nói, khuấy nhẹ tách cà phê. "Không có gì huyền bí trong đó cả. Nếu hoạt động ấy được tái tạo chính xác, ý thức cũng được tái tạo theo."
"Đó là một giả thuyết," Isaac đáp, không hề nao núng. "Một giả thuyết hợp lý, nhưng vẫn chỉ là giả thuyết."
"Ông có bằng chứng ngược lại không?" Amelia hỏi, ánh mắt sắc bén.
Isaac cười, nhấp một ngụm cà phê. "Không," ông thừa nhận. "Cũng như bà không có bằng chứng chứng minh điều bà vừa nói."
Không ai lùi bước. Không ai thuyết phục được ai. Leone ngồi giữa hai người, chỉ lắng nghe. Cuộc tranh luận này có thể kéo dài đến vô tận mà không đi đến bất kỳ kết luận chung nào. Không phải vì một trong hai người thiếu logic. Câu hỏi họ đang tranh cãi nằm ở một nơi mà logic thực nghiệm chưa từng chạm tới được.
Trên đường trở về, Leone dừng xe bên lề đường, mở sổ tay, kẻ một đường chia đôi trang giấy thành hai cột.
Bên trái, anh viết: [Nếu Amelia đúng: Daniel vẫn là Daniel.]
Bên phải: [Nếu Isaac đúng: Daniel có thể không còn là Daniel.]
Anh nhìn hai cột chữ đó rất lâu, cây bút lơ lửng giữa chừng, không biết nên gạch bỏ cột nào. Suốt sự nghiệp điều tra của mình, anh luôn tin rằng mọi câu hỏi, nếu được đặt đúng cách và theo đuổi đủ kiên trì, cuối cùng sẽ dẫn đến một câu trả lời duy nhất. Đây là lần đầu tiên anh đối diện với khả năng rằng có những câu hỏi không có câu trả lời duy nhất để tìm, chỉ có những cách nhìn khác nhau, mỗi cách đều tự đứng vững trên logic của riêng nó.
Buổi tối, ngồi lại trong phòng làm việc, Leone đọc lại toàn bộ ghi chép trong ngày. Ở cuối trang, anh viết:
[Có lẽ câu hỏi của tôi đã sai ngay từ đầu.]
Anh dừng bút, nhìn dòng chữ đó một lúc, rồi viết tiếp, chậm hơn:
[Tôi luôn hỏi Daniel có còn là Daniel hay không.]
[Nhưng có lẽ tôi nên hỏi con người thực sự được định nghĩa bằng điều gì.]
Anh gấp sổ tay lại, xoa hai bàn tay lên mặt, cảm nhận độ mỏi của một ngày dài ngồi nghe hai người xa lạ tranh cãi về những thứ không ai trong họ có thể chứng minh.
Khi anh chuẩn bị rời trường đại học vào cuối buổi chiều hôm đó, điện thoại của Leone rung lên một thông báo email mới. Người gửi là Genesis Revival Center.
Nội dung chỉ vỏn vẹn một dòng:
[Yêu cầu truy cập Restricted Archive của anh đã được tiếp nhận.]
Không có chữ "đồng ý". Cũng không có chữ "từ chối".
Leone nhìn màn hình rất lâu, ánh sáng từ chiếc điện thoại phản chiếu lên gương mặt anh trong bóng tối dần buông xuống của bãi đậu xe.
Anh cất điện thoại vào túi áo, nhưng không rời khỏi chỗ đứng ngay. Phía xa, đèn trong khuôn viên trường bắt đầu bật lên từng dãy một, và anh đứng đó, giữa hai câu hỏi chưa có lời giải, chờ một câu trả lời khác đang trên đường tới.