"Bác sĩ Tinh, anh... anh đang nhìn gì thế?"
Sau khi lấy xong số thứ tự chờ chụp X-quang cho bệnh nhân trật khớp gối, Y tá bé Trâm quay lại thì phát hiện Lê Nam Tinh cứ đứng ngẩn người, hai mắt dán chặt vào... cánh tay và bờ vai của cô nàng.
Bé Trâm không nhịn được nữa. Cảm thấy ánh mắt của Bác sĩ Tinh hôm nay có vẻ không bình thường, mang theo chút gì đó "xuyên thấu", trong lòng cô nàng không khỏi lo lắng, sởn gai ốc.
"Bé Trâm à, đi lại nãy giờ có mệt không? Hay để anh nắn bóp vai cho em một chút nhé?" Nam Tinh vừa nói vừa cười hề hề, giơ hai bàn tay lên làm động tác xoa bóp.
Anh không nói còn đỡ, vừa thốt ra câu đó đã làm bé Trâm khiếp vía. Cô nàng giật thót mình, vội vàng lùi lại mấy bước, né né người giấu mình ra phía sau lưng Y tá Lan.
Thực ra, Nam Tinh hoàn toàn không thấy lời mình nói có gì là mờ ám hay quá đáng. Lúc này, gã đang chìm đắm trong cái thế giới giải phẫu 3D của riêng mình! Lời cảm thán của Trưởng khoa Từ Bồi Thần lúc nãy đã đánh thức gã. Gã bây giờ không còn là thằng nội trú của ngày hôm qua nữa. Những thủ pháp nắn xương phổ thông trước đây gã không đủ lực làm được, nhưng giờ chắc chắn không thành vấn đề!
Đôi tay của gã đã được Hệ thống cộng điểm [Mẫn tiệp], xúc giác và độ ổn định đã tăng lên một cảnh giới mới. Nếu gã nắm vững tình trạng và cấu trúc ổ khớp, liệu gã có thể làm tốt việc nắn xương tay không như Trưởng khoa Từ không? Người khác không cho gã thực hành, gã định mượn tạm vai của bé Trâm để sờ nắn thử cấu trúc xương... Ai ngờ lại bị hiểu lầm là đồ yêu râu xanh!
"Chị Lan, Bác sĩ Tinh bị sao thế ạ? Ánh mắt anh ấy nhìn em cứ như muốn ăn tươi nuốt sống ấy..." Bé Trâm bấu chặt áo đàn chị.
"Ai mà biết trong cái đầu quái gở của cậu ta lại đang nghĩ ra cái trò gì! Cứ từng cơn lên đồng ấy mà, em đừng mong theo kịp được tư duy của cậu ta!" Y tá Lan liếc nhìn Nam Tinh một cái đầy khinh bỉ rồi lắc đầu.
Nghe vậy, bé Trâm mới thở phào nhẹ nhõm. Không phải anh ta định giở trò lưu manh sàm sỡ với mình là được, lúc nãy thực sự giật thót cả tim!
"Cái thằng ranh này! Chỉ giỏi lười biếng trêu gái! Mau đưa bệnh nhân đi chụp X-quang lẹ đi cho con bé Trâm nó nghỉ ngơi một lát!" Y tá Lan sải bước đi đến bên cạnh, vỗ cái "bốp" rõ kêu vào vai Nam Tinh.
Nam Tinh sực tỉnh khỏi dòng suy nghĩ, cười trừ gật đầu rồi vội vàng chạy về phía băng ca.
"Đến giờ đi chụp phim rồi anh trai! Nãy giờ nằm nghỉ có còn khát nước không?" Nam Tinh hỏi bệnh nhân trật khớp gối – người thanh niên vừa chạy Marathon về.
"Khát thì tôi không khát nữa bác sĩ ạ... Nhưng mà hai bắp chân của tôi hơi đau, căng tức lắm. Cả hai chân đều đau buốt dội lên!" Bệnh nhân nhăn nhó, mồ hôi vã ra như tắm dù phòng có máy lạnh.
"Đau buốt hai bắp chân? Để tôi xem nào!"
Nam Tinh nhíu mày. Gã vừa vung tay lật phăng tấm chăn mỏng đắp trên người bệnh nhân ra. Đập vào mắt gã là hai bắp chân của nam thanh niên đang sưng to một cách bất thường, lớp da bên ngoài căng bóng như quả bóng bay sắp nổ tung, tấy đỏ và cứng ngắc như đá!
Đồng tử Nam Tinh co rụt lại, gã quay ngoắt đầu gào lớn về phía quầy trực ban, giọng lạc cả đi:
"CHỊ LAN! BÁO ĐỘNG! Gọi Bác sĩ Trương Vân ra đây ngay! Mời khẩn cấp bác sĩ khoa Thận xuống Cấp cứu hội chẩn! Nhanh lên! Khả năng cao bệnh nhân bị Suy thận cấp rồi!"
Ting! Phát hiện ca bệnh khẩn cấp.
Nhận: +100 EXP, +100 điểm thông thạo Kỹ năng Chẩn đoán học.
Tiếng hô báo động của Nam Tinh cực kỳ vang dội, xé toạc bầu không khí nhàn rỗi của sảnh Cấp cứu. Bác sĩ Trương Vân đang ngồi viết bệnh án trong phòng nghe thấy, liền vứt bút vội vàng chạy xộc ra.
"Bác sĩ! Chân tôi đau quá... Tôi bị làm sao thế này?!" Bệnh nhân hoảng loạn rên rỉ, hai tay bấu chặt mép băng ca.
"Nam Tinh, tình hình sao?" Trương Vân lao tới nhìn bắp chân bệnh nhân, sắc mặt lập tức thay đổi.
"Chị Trương! Chắc chắn là Hội chứng Chèn ép khoang (Compartment Syndrome) do vận động quá sức, dẫn đến biến chứng Tiêu cơ vân (Rhabdomyolysis)! Cơ bắp đang hoại tử giải phóng độc tố, thận sẽ là cơ quan đầu tiên bị đình công sập nguồn!" Nam Tinh nói nhanh như súng liên thanh.
"Chết tiệt! Giờ làm sao đây? Gọi Khoa Chấn thương chỉnh hình xuống mổ liệu có kịp không?" Tôn Phượng chạy theo sau, luống cuống hỏi.
"Không kịp nữa rồi! Hoại tử cơ đang diễn ra từng phút!" Trương Vân cau mày, quyết đoán ra y lệnh: "Y tá! Chuẩn bị khay dụng cụ tiểu phẫu vô khuẩn, mặc áo bảo hộ, sát trùng, lấy dao mổ cán số 4 ra đây! Ai phối hợp phụ mổ với tôi? Bắt buộc phải Rạch màng cơ giảm áp ngay lập tức tại giường! Nếu chậm trễ mười phút nữa... hai cái chân này cắt cụt không giữ được đâu!"
Nghe tiếng "Rạch màng cơ giảm áp", Tạ Văn Đạt và Tôn Phượng đang đứng đó đều sững sờ ngây người ra, chân như đeo chì. Họ đều biết lý thuyết của thủ thuật rạch màng cơ này, đây thực chất là một tiểu phẫu của khoa Chấn thương Chỉnh hình. Nhưng đối với hai bác sĩ nội trú như họ, rạch toạc một đường dài trên bắp chân sống của bệnh nhân mà không có phòng mổ vô trùng là một việc vô cùng đáng sợ và chưa từng có kinh nghiệm trải qua! Lỡ cắt nhầm vào động mạch hoặc dây thần kinh thì đền mạng!
"Để tôi làm phụ tá!"
Nam Tinh thấy hai người kia câm như hến, không ai dám đáp lời, liền bước lên, trực tiếp cầm lấy bộ đồ vô khuẩn xỏ vào. Sau khi mang găng tay cao su sát sát trùng, gã nhanh chóng vận động bẻ rắc rắc các khớp ngón tay.
Thú thật, Nam Tinh cũng CHƯA TỪNG làm thủ thuật rạch khoang bạo lực này bao giờ. Điều gã có thể làm lúc này là vận dụng tối đa 100% chỉ số [Mẫn tiệp] và [Sức mạnh], cố gắng quan sát và sao chép chính xác từng milimet thao tác của Bác sĩ Trương Vân. Có như vậy mới rạch đứt đúng lớp màng cơ (Fascia) để giải tỏa áp lực máu tụ, mà không gây đứt lìa dây thần kinh mác chung của bệnh nhân.
"Các người... các người định làm gì tôi?!" Bệnh nhân thấy họ rút con dao phẫu thuật sáng loáng ra thì hoảng loạn tột độ, định giãy giụa ngồi dậy.
"Ráng cắn răng chịu đựng một chút! Nếu không ngày mai cậu sẽ vĩnh viễn mất đi đôi chân này!" Trương Vân quát lớn. "Những người khác đâu? Đè chặt vai và ấn chặt đùi bệnh nhân xuống giường cho tôi! Không được cho cậu ta nhúc nhích!"
Nam Tinh vào vị trí đứng đối diện Trương Vân.
"Lê Nam Tinh! Nghe khẩu lệnh của tôi! Chúng ta rạch giảm áp hai đường. Đường thứ nhất, đưa mũi dao vào đường giữa xương mác và xương chày, giải phóng áp lực khoang trước và khoang ngoài!" Trương Vân vừa nói vừa dứt khoát hạ mũi dao đâm phập vào bắp chân sưng tấy.
Nam Tinh gật đầu, ánh mắt lạnh băng, học theo góc độ của Trương Vân, đặt dao phẫu thuật vào vị trí tương ứng bên bắp chân còn lại.
"Độ dài đường rạch... 20 cm! RẠCH!" Trương Vân hạ lệnh rồi từ từ kéo mạnh lưỡi dao rạch một đường dài ngoẵng xuống.
Nam Tinh cũng gồng lực cổ tay làm y hệt. Theo lưỡi dao sắc lẹm đi qua rạch đứt lớp màng cơ dai như dây thừng, áp lực khổng lồ bên trong bắp chân bỗng bung ra. Từng dòng máu tươi ứ đọng và dịch mô vàng khè trào ra xối xả như đê vỡ.
"Á Á Á Á!!!!"
Kèm theo đó là tiếng gào thét thảm thiết, điên dại của bệnh nhân dội vang cả hành lang Cấp cứu. Nỗi đau xé da xé thịt sống này còn khủng khiếp hơn gấp trăm lần so với lúc Nam Tinh tỉa sẹo rạch vết thương cho bệnh nhân rò hậu môn! Cũng may có 3-4 y tá và bác sĩ bên cạnh dùng sức ép chặt cơ thể cậu ta xuống giường, nếu không... đừng hòng lưỡi dao của Nam Tinh đi thẳng tắp và chuẩn xác được.
"Đường thứ hai... nhìn tôi làm đây! RẠCH!"
Tinh thần Nam Tinh lúc này tập trung đến cực độ, tay cầm dao cực kỳ vững chãi không hề run rẩy. Đây là đường rạch phía trong bắp chân, dài bằng đường rạch phía ngoài và song song với trục dọc xương chày.
Ting! Hoàn thành Cấp cứu chấn thương xuất sắc.
Nhận: +300 EXP, +150 điểm thông thạo Chẩn đoán học, +500 điểm thông thạo Kỹ năng Rạch màng cơ giảm áp.
"Phù... Tốt lắm! Băng gạc ép hờ lại! Đẩy thẳng băng ca vào phòng mổ Trung tâm để các bác sĩ chuyên khoa Chỉnh hình và khoa Thận xử lý lọc máu tiếp phần còn lại!"
Buông con dao phẫu thuật đẫm máu xuống khay, Trương Vân lùi lại, thở phào một hơi dài nhẹ nhõm, trán ướt đẫm mồ hôi.
"Bác sĩ Trương... bệnh nhân không sao chứ? Tôi thấy anh ấy nhắm mắt ngất đi rồi!" Tôn Phượng rụt rè hỏi.
"Tạm thời chắc đôi chân không bị hoại tử nữa. Vừa rồi chỉ là đau đớn quá sốc thần kinh mà ngất đi thôi. Còn mạng sống thì phải chờ xem kết quả xét nghiệm máu xem có bị suy thận cấp hay không đã. Nhưng với lượng dịch tụ như thế này, 8-9 phần 10 là thận đã bị tổn thương rồi. Cái đó xử lý lọc máu mới rắc rối!"
Trương Vân vừa tháo găng tay, vừa quay sang nhìn Nam Tinh tán thưởng: "Tiểu Tinh làm tốt lắm! Lực tay rất vững và dứt khoát! Sự nỗ lực liều lĩnh vừa rồi của chúng ta ít nhất cũng giữ được nguyên vẹn hai cái cẳng chân cho cậu ta!"
Nói đoạn, chị quay sang lườm Tạ Văn Đạt và Tôn Phượng , nghiêm giọng chấn chỉnh: "Hai cô cậu cũng phải bạo dạn lên một chút đi! Không phải ca cấp cứu sinh tử nào cũng cho các cậu đủ thời gian để đủng đỉnh hội chẩn hay chuẩn bị phòng mổ V.I.P đâu!"
"Dạ... Bác sĩ Trương, em nhớ rồi. Vừa rồi thấy máu xịt ra, em thực sự thấy sợ luống cuống quá." Tôn Phượng cúi đầu.
Tạ Văn Đạt đứng cạnh thì sắc mặt còn tệ hơn. Dù lúc nãy không phải là hắn không dám làm, mà cái chính là hắn SỢ TRÁCH NHIỆM! Hắn sợ nếu tự tay rạch hỏng, làm đứt dây thần kinh của bệnh nhân ngoài hành lang thì sẽ bị đuổi việc. Nhưng sự hèn nhát đó, một thằng Thạc sĩ kiêu ngạo như hắn chắc chắn không bao giờ muốn mở miệng thừa nhận.
"Haizz... Lúc Sếp Từ điều trị nắn trật khớp cho cậu ta, tôi hoàn toàn không nghĩ đến biến chứng ẩn giấu này. Nếu chúng ta nhận ra sự sưng tấy và can thiệp sớm hơn 30 phút, thì có lẽ đã không nguy hiểm đến mức phải rạch sống thế này rồi..." Tôn Phượng tự trách.
"Không! Cậu sai rồi, không trách được chúng ta." Trương Vân lắc đầu. "Cậu ta là người thường xuyên tập luyện thể thao cường độ cao, thể chất rất tốt, cơ bắp cuồn cuộn. Nguyên nhân lần này bị Tiêu cơ vân bùng phát ở cả hai chân, chắc chắn là do thời gian gần đây ép xung tập luyện quá sức chịu đựng của cơ bắp, lại thêm mất nước tột độ. Những năm gần đây có rất nhiều thanh niên đột tử vì hội chứng Marathon này. Và trước khi phát bệnh sưng tấy, nó gần như KHÔNG CÓ bất kỳ dấu hiệu báo trước nào!"
"Chúng ta là bác sĩ, không phải Thần tiên có mắt nhìn thấu tương lai! Những phán đoán chúng ta đưa ra chỉ là sau khi bệnh trạng đã hiển hiện rõ trên lâm sàng. Được rồi, mọi người đừng đứng đó bàn tán tự trách nữa, gọi lao công dọn dẹp đống máu ở chỗ này đi!"
Trương Vân vừa dứt lời, Y tá Lan hớt hải chạy từ phòng hành chính ra báo: "Chị Trương! Bên phòng xét nghiệm vừa gọi điện báo khẩn, chỉ số Men cơ (CK) và Creatinine của bệnh nhân tăng vọt gấp mấy chục lần! Đã đẩy lên mổ và mời trực ban Khoa Lọc máu khẩn cấp rồi!"
Trương Vân khẽ gật đầu, vẻ mặt nặng trĩu. Giống như chị đã dự đoán từ trước, điểm mấu chốt sinh tử của bệnh nhân lúc này không còn nằm ở đôi chân đầy máu kia nữa, mà là quả Thận! Ca bệnh Suy thận cấp do Tiêu cơ vân làm nghẽn ống thận cực kỳ nhiều, tỷ lệ tử vong do rối loạn điện giải và ngưng tim cũng cực kỳ cao!
Đứng nhìn vũng máu trên sàn nhà, Lê Nam Tinh hít một hơi thật sâu.
Nếu lúc nãy, gã còn cảm thấy tay nghề nắn xương của "Thánh thủ" Khoa Chỉnh hình thật thần kỳ và hào nhoáng. Thì sau khi trực tiếp cầm dao trải qua ca tiểu phẫu bạo lực "Rạch màng cơ giảm áp" này, gã đã giác ngộ và đưa ra một quyết định vô cùng quan trọng:
Không thể chỉ ếch ngồi đáy giếng, nhìn chằm chằm vào các ca phẫu thuật ổ bụng của Ngoại Tổng quát! Mà các thủ thuật cấp cứu sống còn của các hệ Ngoại khoa khác (Chỉnh hình, Lồng ngực, Thần kinh...) gã cũng ĐỀU PHẢI lén lút đưa vào Không gian Mộng cảnh để học lỏm và nghiên cứu qua!
Không phải diễn biến bệnh tình nào cũng có thể từ tốn chờ đợi được xe cấp cứu hay hội chẩn chuyên gia.
Nếu hôm nay, gã không tình cờ lật chăn ra xem; nếu hôm nay sắp đến giờ bệnh nhân được đẩy đi chụp X-quang và bị kẹt chờ đợi ở phòng chiếu chụp đông đúc thêm 1 tiếng đồng hồ nữa... thì hai cái chân của chàng thanh niên mê chạy bộ kia CHẮC CHẮN đã hoại tử nhũn ra và không thể giữ được rồi! Dù y học có hiện đại đến mấy, rạch trễ thì khả năng phục hồi thần kinh vận động cũng bằng không, đừng nói là chạy Marathon, ngay cả đi lại bình thường cũng sẽ phải gắn liền với nạng và xe lăn.
Nam Tinh không mong chờ trình độ y thuật của mình một sớm một chiều sẽ đạt đến tầm các Đại tông sư Chỉnh hình như Sếp Từ Bồi Thần. Nhưng ít nhất... gã bắt buộc phải nắm vững những kỹ thuật "Cầm máu - Giảm áp - Cứu mạng" cơ bản nhất!
Tuy độ khó của những ca phẫu thuật dã chiến này không tinh tế và phức tạp bằng cắt khối u, nhưng vào những thời khắc vàng mấu chốt, chúng lại đóng vai trò quyết định lằn ranh Sống - Chết. Bởi thứ bị ảnh hưởng đằng sau nhát dao của gã... chính là cả tương lai và cuộc đời của một con người!
🏥 Góc Kiến Thức Y Khoa
Hội chứng Chèn ép khoang (Compartment Syndrome): Cơ thể con người được chia thành các "khoang" cơ bắp, bao bọc bởi lớp màng cân cơ (Fascia) rất dai và không đàn hồi. Khi có chấn thương nặng hoặc tập luyện quá sức (như Marathon), cơ bắp bên trong khoang bị sưng phù, phù nề hoặc xuất huyết. Vì lớp màng cân không giãn ra được, áp lực bên trong khoang tăng vọt, đè bẹp các mạch máu và dây thần kinh. Máu không bơm đến được sẽ khiến cơ bắp hoại tử chết dần chỉ trong 4-6 tiếng.
Tiêu cơ vân (Rhabdomyolysis) & Suy thận cấp: Khi cơ bắp bị hoại tử (do chèn ép khoang), các tế bào cơ sẽ vỡ ra, giải phóng một lượng khổng lồ protein Myoglobin vào máu. Khi Myoglobin đi qua thận để lọc thành nước tiểu, chúng sẽ kết tủa lại thành những cục cặn, làm "kẹt cứng" hệ thống ống thận. Thận bị tắc nghẽn sẽ lập tức dẫn đến Suy thận cấp (Acute Kidney Injury). Nước tiểu bệnh nhân thường có màu đỏ sẫm như nước xá xị. Bệnh nhân có thể tử vong do ứ đọng Kali gây ngừng tim.
Rạch màng cơ giảm áp (Fasciotomy): Đây là thủ thuật ngoại khoa DUY NHẤT và CẤP CỨU để cứu chi bị chèn ép khoang. Bác sĩ dùng dao rạch toạc lớp da và lớp màng cân (Fascia) dài dọc theo bắp chân/tay để "mở toang" khoang cơ ra, giải phóng áp lực máu tụ ra ngoài. Vết thương này sẽ không được khâu lại ngay, mà để hở (rất đáng sợ) chờ vài ngày cho cơ bắp bớt sưng rồi mới khép lại hoặc ghép da.