Chuông báo từ máy chủ trung tâm vang lên đúng lúc Lục Anh vừa buông câu nói về mạch dẫn bất thường. Thư Vy quay phắt về phía màn hình lớn treo giữa phòng, nơi bản đồ lây lan vừa tự động cập nhật; những đốm đỏ mới bung ra như vết mực loang trên giấy ướt.
Cô ngồi xuống, tay lướt nhanh trên bàn phím, mắt ghim vào từng con số đang nhảy liên tục. Chủng nấm không còn khu trú ở vùng châu thổ phía nam như báo cáo tuần trước. Nó đã vượt biển, bám vào những cánh đồng chịu mặn ở ba quốc gia khác, với tốc độ lan nhanh gấp đôi mô hình dự đoán ban đầu.
"Không thể nào," cô lẩm bẩm, kéo thêm một báo cáo lên để đối chiếu dữ liệu.
Không có sai số. Chỉ có sự thật lạnh lùng của những con số đang viết lại toàn bộ tính toán của cô trong một đêm.
Lâm Chính Nam bước tới gần, nhìn qua vai cô, gương mặt sầm xuống. "Đây là toàn bộ những vùng trồng giống lúa của Lâm Gia."
"Không chỉ Lâm Gia," Thư Vy nói, giọng khô khốc. "Là cả mạng lưới. Mười hai năm gây dựng, giờ có thể mất trong vài tuần."
Cô nhắm mắt. Trong khoảnh khắc ấy, hiện lên trước cô không phải những con số, mà là gương mặt của những người nông dân cô đã gặp nhiều năm trước — bàn tay chai sạn nâng niu nắm lúa chịu mặn đầu tiên, nước mắt của một người mẹ khi nhìn cánh đồng nhiễm mặn cuối cùng cũng xanh trở lại. Tất cả chồng lên nhau, hóa thành một áp lực vô hình đè xuống lồng ngực cô, nặng hơn bất cứ báo cáo tài chính nào Thiên Vũ từng đưa ra.
"Nếu con nấm này thắng," cô nói, mắt vẫn không rời màn hình, "thì không phải Lâm Gia thua. Là tất cả những người đã tin vào công trình của mẹ tôi."
Đường Thiên Vũ đã rút điện thoại ra từ lúc nào. Giọng anh cắt qua khoảng lặng, sắc và nhanh như một lưỡi dao. "Chuyển hai mươi triệu từ quỹ dự phòng sang tài khoản nghiên cứu khẩn cấp. Không, không cần họp hội đồng. Tôi ký."
Anh cúp máy, quay sang cô, ánh mắt không còn vẻ điềm tĩnh thường thấy. "Anh đang gọi thêm ba quỹ khác. Nhưng tiền đến nhanh nhất cũng phải hai ngày."
"Hai ngày," Thư Vy lặp lại, nhìn bản đồ lây lan loang thêm một đốm đỏ mới ngay lúc cô vừa dứt lời. "Con nấm này không đợi chúng ta hai ngày."
Ngoài cửa kính, biển vẫn đen thẫm, im lặng như chưa từng biết đến cuộc chiến đang âm ỉ dưới những gốc lúa xa xôi. Thư Vy siết chặt cuốn sổ cũ của mẹ trong lòng bàn tay; cảm giác trách nhiệm bóp nghẹt lấy cổ họng. Cô biết đêm nay sẽ không có ai trong căn phòng này được ngủ.
Sáng hôm sau, khi ánh nắng còn chưa kịp hong tan lớp hơi ẩm trên mặt ruộng, Lục Anh đã đứng chờ sẵn trước cửa nhà kính, chiếc ba lô đựng ống nghiệm đeo chéo qua vai, tóc buộc cao gọn gàng như thể em đã chuẩn bị từ tối qua.
"Con muốn đi cùng đội thực địa," em nói. Không phải xin phép, mà là thông báo.
Thư Vy nhìn con gái, rồi nhìn sang Giáo sư Tống Ninh đang ngồi bên chiếc bàn gỗ, đôi tay run nhẹ khi xếp lại mấy lọ mẫu. Ông chỉ gật đầu, ánh mắt như nói: cứ để con bé đi.
Ngoài bờ ruộng, gió biển mang theo mùi mặn quen thuộc, nhưng lần này còn lẫn cả mùi ẩm mốc từ những gốc lúa đang úa vàng bất thường. Lục Anh cúi xuống, dùng dao nhỏ cắt một đoạn thân cây, tay không hề run. Em xoay mẫu vật dưới ánh sáng, khẽ nhíu mày.
"Không phải rễ hỏng trước," em nói, giọng chắc chắn. "Là đoạn giữa thân. Nấm không tấn công từ đất lên. Nó đang lan theo mạch dẫn, từ trong ra ngoài."
Một kỹ thuật viên trong đội định phản đối, nhưng Thư Vy đã kịp nhìn thấy nơi Lục Anh chỉ vào: lớp mô thâm đen nằm sâu trong thân cây, chính xác như những gì cô từng học được từ Lâm Thanh Hà. Chỉ khác là con gái cô nhìn thấy nó nhanh hơn cô ngày ấy rất nhiều, ở tuổi mười lăm.
Giữa những hàng lúa, Thư Vy cảm thấy một cơn nghẹn dâng lên, không rõ vì tự hào hay vì một nỗi lo không gọi thành tên. Cô nhớ mình từng đứng ở một cánh đồng khác, vào năm hai mươi tuổi, cũng một mình cầm cuốn sổ của mẹ, không có ai bên cạnh để hỏi han; chỉ có nỗi cô độc và trách nhiệm đè lên vai như tấm lưới ướt kéo cô chìm dần xuống nước.
Đến trưa, khi Lục Anh ngồi rửa tay bên vòi nước ngoài nhà kính, Thư Vy bước lại gần, ngồi xuống cạnh con.
"Con làm tốt lắm," cô nói.
"Mẹ có vẻ không vui khi con nói ra điều đó," Lục Anh đáp, mắt vẫn nhìn thẳng vào dòng nước.
Thư Vy im lặng một lúc, rồi thở ra.
"Mẹ vui. Nhưng mẹ cũng sợ."
"Sợ gì ạ?"
"Sợ con bước vào đúng con đường mẹ đã đi," cô nói chậm, "và phải chịu đựng những gì mẹ từng chịu."
Lục Anh quay sang nhìn thẳng vào cô. Ánh mắt em không còn vẻ non nớt của một đứa trẻ được che chở quá lâu.
"Con không phải mẹ. Nhưng con muốn tiếp tục việc mẹ đang làm. Nếu đó là con đường của con, mẹ sẽ ngăn con sao?"
Thư Vy không trả lời ngay. Gió từ biển thổi qua, làm những tán lúa phía xa lay động. Trong khoảnh khắc ấy, cô nhìn thấy chính mình phản chiếu trong con gái — không còn như một nỗi sợ, mà như một hạt giống đã nảy mầm, dẫu cô có muốn hay không.
Đêm xuống, nhà kính sáng trắng dưới ánh đèn huỳnh quang. Mùi hóa chất khử trùng lẫn với hơi ẩm của đất trồng thử nghiệm tạo thành một lớp không khí đặc và nặng. Giáo sư Tống Ninh ngồi cúi sát kính hiển vi, tay áo xắn lên để lộ những đường gân nổi rõ dưới làn da mỏng. Đã quá nửa đêm, cả đội vẫn chưa ai chịu rời bàn thí nghiệm. Mẫu nấm bệnh lan theo mạch dẫn trong thân cây đang cho ra những kết quả kỳ lạ, còn ông là người duy nhất vẫn nhớ công thức kháng nấm cũ mà Lâm Thanh Hà từng thử nghiệm hai mươi năm trước.
"Tỷ lệ chiết xuất này..." ông lẩm bẩm, bàn tay run nhẹ khi điều chỉnh vòng lấy nét. "Nồng độ phải giảm xuống, nếu không thì..."
Ông không nói hết câu.
Thư Vy đang ghi chép ở bàn bên cạnh, ngẩng đầu lên đúng lúc thấy cơ thể ông chao đi. Một cánh tay buông khỏi mặt bàn như bất ngờ mất hết sức lực. Chiếc lọ mẫu trong tay ông rơi xuống, vỡ tan trên nền gạch.
"Giáo sư!"
Cô lao tới, kịp đỡ lấy ông trước khi đầu ông va vào cạnh bàn. Một bên mặt ông chùng xuống, khóe môi lệch đi; mắt vẫn mở, vẫn nhìn cô, nhưng dường như có điều gì mắc nghẹn trong cổ họng, không thể thành tiếng.
"Gọi cấp cứu! Ngay!" cô hét lên, giọng vỡ ra.
Lục Anh, đang trực ở khu nuôi cấy phía sau, chạy vụt tới, tay vẫn còn dính bùn thí nghiệm. Em nhìn thấy cảnh ấy — người ông mà em vẫn gọi là "thầy của bà ngoại" giờ nằm nghiêng trong tay mẹ, nửa người yếu đi bất thường — và trong một khoảnh khắc, gương mặt vốn điềm tĩnh của em trắng bệch.
"Con đỡ đầu ông!" Thư Vy nói gấp, tay run rẩy tháo cúc áo khoác của Tống Ninh để ông dễ thở hơn.
Đường Thiên Vũ xuất hiện ở cửa phòng thí nghiệm gần như cùng lúc cuộc gọi trong tay anh vừa kết thúc. Anh không hỏi thêm, chỉ quỳ xuống bên cạnh, hai ngón tay đặt lên mạch cổ ông. Ánh mắt sắc lạnh quen thuộc giờ chỉ còn lại sự tập trung tuyệt đối.
"Vẫn còn mạch, nhưng yếu," anh nói, giọng bình tĩnh đến kỳ lạ giữa cơn hoảng loạn đang siết chặt cả căn phòng. "Xe cấp cứu đang tới. Năm phút nữa."
Năm phút ấy dài như một đời người. Thư Vy giữ đầu Tống Ninh trong lòng, nhìn từng nhịp thở khó nhọc của ông, bất giác nhớ lại lần đầu ông đưa cô xem cuốn sổ tay của mẹ. Khi ấy giọng ông đã run vì tuổi tác, nhưng ánh mắt vẫn sáng như lửa. Người thầy cuối cùng còn sống của Lâm Thanh Hà. Người đã giữ lại những phần sự thật mà cô vẫn chưa kịp hỏi đến tận cùng.
Khi đội cấp cứu ập vào, đẩy băng ca qua cửa nhà kính, Đường Thiên Vũ nắm lấy bàn tay đang run bần bật của Thư Vy.
"Anh đi cùng ông. Em ở lại lo cho Lục Anh và phòng thí nghiệm."
"Không..." cô định phản đối.
"Thư Vy." Anh nhìn thẳng vào cô, giọng không lớn, nhưng chắc như một mệnh lệnh dịu dàng. "Nghiên cứu có thể chờ. Ông thì không."
Cô đứng lặng giữa hành lang nhà kính sáng chói, nghe tiếng bánh xe băng ca lăn xa dần, nghe bàn tay Lục Anh siết chặt tay mình từ phía sau. Trong đầu cô, những con số thí nghiệm, những mẫu nấm bệnh, tất cả bỗng nhòe đi trước hình ảnh người thầy già nằm bất động trên chiếc băng ca trắng, mang theo những bí mật cuối cùng về mẹ cô — những điều mà có thể, cô sẽ không bao giờ còn kịp nghe chính miệng ông kể lại.
Phòng bệnh nhỏ, ánh đèn được hạ xuống mức thấp nhất để không làm chói mắt người nằm trên giường. Máy theo dõi nhịp tim phát ra những tiếng "bíp" đều đặn, khoan thai, như một nhịp thở vay mượn đang gắng gượng giữ lại lồng ngực gầy gò dưới lớp chăn bệnh viện. Giáo sư Tống Ninh nằm nghiêng, một bên mặt vẫn còn hơi xệ, nhưng mắt ông đã mở, tỉnh táo hơn Thư Vy tưởng.
"Cháu... đến rồi," ông nói, giọng khàn và chậm, từng chữ như phải kéo lên từ đáy phổi.
"Con ở đây, thầy." Thư Vy nắm lấy bàn tay ông, cảm nhận những đường gân gồ lên dưới lớp da mỏng, lạnh hơn cô nhớ.
Ông ra hiệu bằng mắt về phía chiếc túi vải đặt trên bàn cạnh giường — chiếc túi y tá đã mang theo từ nhà kính. Thư Vy hiểu ý, mở ra. Bên trong, giữa vài vật dụng cá nhân, là một cuốn sổ tay cũ, gáy đã sờn, bìa da ngả màu nâu sẫm.
"Của mẹ cháu," ông thều thào. "Ta giữ... hai mươi năm. Định đưa cháu... khi đúng lúc."
Cô mở cuốn sổ. Những trang giấy ố vàng phủ đầy nét chữ nghiêng nghiêng quen thuộc — nét chữ của Lâm Thanh Hà, thứ mà Thư Vy vẫn có thể nhận ra giữa hàng ngàn trang tài liệu khác. Những dòng ghi chép dang dở về một loài cây hoang dại mọc ven các bãi đá ngập nước, về khả năng kháng nấm tự nhiên trong mô của nó. Chưa hoàn thiện, còn thiếu vài số liệu, nhưng đủ để cô nhận ra đó chính là hướng đi họ đang thiếu.
"Đây là..." Cô nghẹn lại, không nói hết câu.
"Nấm mạch dẫn," ông tiếp lời, mắt sáng lên một thoáng giữa cơn mệt. "Mẹ cháu đã nghĩ đến nó... từ hai mươi năm trước."
Thư Vy siết cuốn sổ vào ngực. Cảm giác như cô đang ôm một sợi dây vô hình nối từ tay mẹ, qua tay người thầy già, đến tay mình — và giờ, cô biết, sẽ còn nối tiếp đến một đôi tay khác, trẻ hơn, đang đứng lặng phía cuối phòng.
"Con sẽ hoàn thành nó," cô nói, giọng run nhưng chắc. "Con hứa."
Ông gật đầu rất nhẹ. Rồi mắt khép lại, hơi thở dần đều theo tiếng máy.
Ngoài hành lang, Đường Thiên Vũ đứng giữa hai cuộc điện thoại chưa kịp trả lời. Màn hình liên tục sáng lên với những tin nhắn khẩn từ phòng thí nghiệm — mẫu nấm đang chờ phân tích, đội kỹ thuật đang chờ chỉ đạo. Anh nhìn qua khung cửa kính vào trong, thấy Thư Vy cúi đầu bên giường bệnh, cuốn sổ ôm chặt trong tay; Lục Anh đứng lặng bên cạnh mẹ.
Anh tắt màn hình, bỏ điện thoại vào túi áo.
Ranh giới giữa phòng thí nghiệm và căn phòng này, anh nhận ra, chưa bao giờ thực sự tồn tại. Chúng đã luôn là một. Chỉ là anh đã mất một chặng đường dài để nhìn ra.