Ba tháng sau, đất ở Diêm Hà không còn mùi mặn chát của những ngày Thư Vy từng quỳ xuống, bốc từng nắm đất để đo độ nhiễm. Giờ nó mang mùi rơm mới, mùi bùn ngấm nắng. Xa xa, tiếng máy tuốt lúa chạy đều đều, thô ráp như một khúc nhạc chẳng mấy êm tai, nhưng đủ khiến người ta muốn đứng lại nghe đến hết.
Thư Vy đứng bên bờ ruộng, ống quần xắn ngang gối, vạt áo dính những vệt bùn đã khô. Giáo sư Tống Ninh đi bên cạnh, tay cầm cuốn sổ ghi số liệu sờn góc, ánh mắt không rời những bông lúa trĩu vàng đang ngả theo gió biển.
"Năng suất trung bình sáu phẩy hai tấn một héc-ta," ông đọc, giọng cố giữ bình thản, nhưng khóe miệng đã cong lên. "Trên đất nhiễm mặn cấp độ ba. Cao hơn dự tính hai mươi phần trăm."
Thư Vy không trả lời ngay. Cô đưa tay chạm vào một bông lúa, để những hạt no tròn cọ qua lòng bàn tay. Cảm giác giòn cứng, nặng trịch ấy khác hẳn những cây mầm èo uột cô từng nuôi trong nhà kính chật hẹp năm nào.
Một người đàn ông trung niên, da sạm nắng, lội qua bờ ruộng tiến lại, tay còn cầm liềm. Ông cúi đầu chào, giọng run run không giấu được:
"Cô Vy, ruộng nhà tôi ba năm nay bỏ hoang vì mặn ăn hết đất. Năm nay nhờ giống lúa của cô, con tôi mới có tiền đóng học phí."
Ông mở bàn tay, đưa cho cô xem một nắm thóc, chìa ra như một món quà lớn hơn rất nhiều so với giá trị vật chất của nó.
"Cảm ơn cô. Cảm ơn bà Lâm Thanh Hà."
Câu cuối cùng khiến ngực Thư Vy nghẹn lại. Cô nhận nắm thóc, cúi đầu, chỉ nói được một lời cảm ơn rất khẽ, sợ giọng mình sẽ vỡ ra giữa cánh đồng đông người.
Xa hơn một chút, đám trẻ con chạy đuổi nhau quanh những đống rơm mới chất, tiếng cười lảnh lót hòa vào tiếng máy nổ. Một người phụ nữ đứng chắp tay nhìn ra ruộng, mắt hoe đỏ. Khi ánh mắt hai người chạm nhau, bà chỉ khẽ gật đầu với Thư Vy, như thể mọi lời cần nói đều đã nằm trong màu lúa chín trước mặt.
"Hơn tám năm trước," Giáo sư Tống Ninh nói, mắt vẫn hướng về cánh đồng, "mẹ cháu từng nói với ta rằng bà không cần công trình này mang tên mình. Bà chỉ cần nó sống được trên thứ đất mà ngay cả người nghèo nhất cũng buộc phải bỏ đi."
Ông ngừng lại, giọng trầm xuống.
"Giờ thì nó đã sống rồi."
Thư Vy nhìn ra biển. Ánh nắng chiều trải một lớp vàng cam lên mặt nước, lẫn vào màu lúa chín, khiến ranh giới giữa đất liền và biển cả mờ đi trong thứ ánh sáng ấm và lặng ấy. Cô nghĩ đến những đêm Lâm Thanh Hà cặm cụi bên kính hiển vi, đến những tập hồ sơ từng bị bóp méo, những trang ghi chép sót lại qua bao lần bị vùi lấp, đến tám năm cô sống như một cái bóng chỉ để giữ lại điều duy nhất còn thuộc về mẹ.
Không phải trả thù. Không phải chứng minh. Chỉ là điều này — hàng ngàn hạt thóc no tròn trên mảnh đất từng bị coi là đã chết, và những con người đang đứng đây, sống nhờ vào nó.
Cô siết nhẹ nắm thóc trong tay, cảm nhận từng hạt cứng cộm vào da thịt như một lời khẳng định không cần chữ viết. Gió biển thổi qua, mang mùi rơm mới hòa với mùi muối. Và lần đầu tiên sau rất nhiều năm, Thư Vy để nước mắt mình rơi xuống, không phải vì mất mát, mà vì một điều gì đó, cuối cùng, đã trọn vẹn.
Phòng họp tầng ba mươi hai của Thiên Vũ Capital không còn những vách kính đen phản chiếu ánh đèn lạnh như trước. Người ta đã thay chúng bằng kính trong, để nắng chiều tự nhiên tràn vào, rọi lên mặt bàn gỗ sồi dài, nơi mười hai thành viên hội đồng quản trị mới ngồi im lặng.
Đường Thiên Vũ đứng trước màn hình trình chiếu, không ngồi ở ghế chủ tọa. Anh cũng không mặc bộ com-lê đen tuyệt đối như ngày trước, chỉ có áo sơ mi trắng xắn tay; cổ tay phải vẫn còn một vệt sẹo mờ chưa phai hết. Anh gõ nhẹ vào bàn phím. Trang trình chiếu cuối cùng hiện lên: một cánh đồng lúa vàng trải dài đến tận chân trời.
"Thiên Vũ Capital sẽ tài trợ toàn bộ chi phí mở rộng dự án giống lúa chịu mặn LT-07 sang năm mươi héc-ta đất nhiễm mặn thí điểm tại các tỉnh ven biển," anh nói. Trong giọng anh không còn vẻ tính toán quen thuộc của một nhà đầu tư đang định giá lợi nhuận. "Dưới hình thức phi lợi nhuận. Không thu bằng sáng chế, không giữ cổ phần, không đòi quyền kiểm soát công nghệ."
Một vài ánh mắt hơi nheo lại. Có người định giơ tay hỏi về tỷ suất hoàn vốn, về chiến lược thương hiệu, nhưng khi nhìn thấy vẻ mặt Đường Thiên Vũ, họ lại im lặng.
"Đây không phải một thương vụ," anh nói tiếp. "Đây là một khoản nợ. Và chúng ta trả nó bằng đúng thứ từng bị lợi dụng để gây ra tổn thất."
Không ai phản đối. Cuộc biểu quyết được thông qua trong chưa đầy năm phút — điều gần như chưa từng có trong lịch sử quỹ.
*
Sau cuộc họp, Thiên Vũ tìm thấy Thư Vy ở ban công tầng thượng, nơi gió biển thổi ngược lên từ phía cảng, mang theo mùi muối lẫn khói xe của thành phố. Cô đang cầm tách trà đã nguội, mắt nhìn ra đường chân trời, nơi biển và trời gần như hòa làm một.
"Hội đồng thông qua rồi," anh nói, đứng cạnh cô, giữ một khoảng cách vừa đủ.
"Anh không cần làm vậy," Thư Vy đáp, không quay đầu. "Bằng sáng chế đã là của em. Em có thể tự tài trợ phần còn lại."
"Anh biết."
Cô liếc sang anh. "Vậy tại sao?"
Thiên Vũ im lặng một lúc, ngón tay siết nhẹ quanh thành lan can.
"Vì nếu chỉ để em bỏ tiền ra, thì vẫn là em một mình gánh nốt phần còn lại của thứ nhà họ Đường từng góp phần phá hủy," anh nói. "Còn nếu quỹ này đứng ra, đó sẽ là lời xin lỗi được viết bằng thứ ngôn ngữ duy nhất cha anh từng hiểu — tiền. Chỉ khác là lần này, nó không mua chuộc ai. Nó trả lại."
Gió thổi qua, làm mấy sợi tóc Thư Vy bay ngang mặt. Cô đưa tay gạt đi, ánh mắt dịu xuống.
"Vậy với anh," cô hỏi khẽ, "đây là kinh doanh, hay là cách anh tự tha thứ cho chính mình?"
"Cả hai," anh thừa nhận. "Nhưng phần quan trọng hơn là để em không phải một mình mang cả cánh đồng ấy trên vai nữa."
Thư Vy không nói gì thêm. Cô đưa tách trà nguội cho anh. Ngón tay cô chạm nhẹ vào tay anh trong một giây, rồi cô lại quay về phía biển, nơi ánh nắng cuối ngày đang nhuộm mặt nước thành màu vàng cam, giống hệt màu lúa chín ở Diêm Hà.
Diễm My đến làng chài vào một buổi sáng sương còn giăng mỏng trên mặt nước, không mang theo ê-kíp trang điểm hay ánh đèn studio như mọi lần cô vẫn dùng để dựng nên hình ảnh. Chỉ có một máy quay cầm tay, một micro chống gió và cuốn sổ ghi chép đã sờn góc.
"Không cần tô vẽ gì cả," cô nói với người quay phim, khi anh định chỉnh lại ánh sáng cho khuôn hình bà lão đang vá lưới trước hiên nhà. "Cứ để tự nhiên như vậy."
Bà lão — mẹ của một người từng phản đối dự án LT-07 vì sợ mất đất canh tác — nhìn ống kính với vẻ dè dặt.
"Cô hỏi thật à? Không phải để bôi nhọ ai chứ?"
"Không," Diễm My đáp. Giọng cô không còn sắc lạnh như trong những buổi họp báo từng đứng ra công kích Thư Vy. "Cháu muốn nghe câu chuyện thật của bác. Về đất, về nước mặn, về những gì bác đã mất và những gì đang mọc lại."
Bà lão kể, chậm rãi, về những vụ mùa thất bát trước kia, về đứa cháu nội phải bỏ học vì ruộng nhiễm mặn không còn thu hoạch nổi, và về buổi sáng cách đây ba tháng, khi một cô gái trẻ mang giống lúa mới đến, quỳ xuống ruộng cùng họ, đôi tay lấm bùn chẳng khác gì nông dân.
Diễm My không cắt lời. Cô để ống kính ghi lại từng khoảng lặng, từng giọt nước mắt bà lão vội lau bằng vạt áo.
Buổi chiều, cô ngồi dựng bài trong căn lều tạm bên bờ biển. Ánh sáng từ màn hình máy tính hắt lên gương mặt đang tập trung của cô. Bài đăng đầu tiên không nói nhiều về công nghệ sinh học hay bằng sáng chế. Nó kể về Lâm Thanh Hà — người phụ nữ đã dành cả đời nghiên cứu một hạt giống có thể sống sót trên vùng đất tưởng như đã chết — và về hành trình con gái bà đi tìm lại công lý, không phải bằng thù hận, mà bằng chính những gì mẹ mình để lại.
Bài đăng lên mạng lúc chín giờ tối. Đến sáng hôm sau, số lượt chia sẻ đã vượt xa bất kỳ chiến dịch PR hào nhoáng nào Diễm My từng dàn dựng cho Thiên Vũ Capital.
Lâm Thư Vy đọc bình luận trên điện thoại, ngồi bên mép ruộng thí điểm. Gió biển thổi lật vài trang sổ ghi chú đặt trên đùi cô.
"Người ta tin," cô nói, khi Diễm My bước đến, tay cầm hai ly cà phê nóng. "Lần đầu tiên tôi thấy truyền thông không phải là vũ khí."
"Vì lần này tôi không cố dựng ai lên, cũng không hạ ai xuống," Diễm My đáp, ngồi xuống cạnh cô, mắt nhìn ra hàng lúa non đang vươn thẳng dưới nắng sớm. "Tôi chỉ kể sự thật."
Thư Vy nhận một ly cà phê từ tay cô. Đầu ngón tay hai người khẽ chạm nhau trong thoáng chốc.
"Cảm ơn," cô nói, giọng nhẹ nhưng chân thành. "Vì đã tin vào điều đó."
Diễm My mỉm cười. Ánh mắt cô hướng về phía chân trời, nơi biển và ruộng lúa giao nhau; trong dáng vẻ ấy, gần như không còn dấu vết của người phụ nữ từng biến ống kính thành thứ sắc lạnh để làm tổn thương Thư Vy ngày trước.
Buổi ra mắt dự án truyền thông cộng đồng về LT-07 được tổ chức trong một quán cà phê nhỏ trên con dốc nhìn ra biển. Ánh đèn dây treo dọc hiên hắt màu vàng ấm lên những chậu sen đá xếp sát lan can. Hà Diễm My đứng phát biểu ngắn gọn về hành trình thực hiện loạt bài, giọng cô không còn cái sắc lạnh quen thuộc mỗi khi đối diện ống kính, mà bình thản như đang kể chuyện với vài người bạn cũ.
Người đàn ông ngồi ở góc trong cùng lắng nghe từ đầu đến cuối. Anh không vỗ tay ồn ào như những người khác, chỉ khẽ gật đầu mỗi khi cô chạm đến một chi tiết đủ sâu.
Sau buổi nói chuyện, anh mang hai ly trà đến chỗ Hà Diễm My đang đứng một mình bên lan can, tay vẫn cầm tách cà phê đã nguội.
"Tôi là Kiên, phụ trách nội dung kiêm điều phối pháp lý cộng đồng cho một quỹ giáo dục," anh nói, đặt tách trà xuống cạnh cô. "Bài viết về bà cụ vá lưới làm tôi khóc thật, dù tôi vốn không dễ xúc động vì chữ nghĩa. Nếu sau này Viện Lâm Thanh Hà cần người hỗ trợ phần hồ sơ cộng đồng hoặc truyền thông dự án, tôi rất muốn được góp sức."
Hà Diễm My bật cười, hơi bất ngờ trước sự thẳng thắn ấy.
"Cảm ơn," cô đáp. "Đó là lần đầu tiên tôi viết mà không nghĩ đến chuyện phải thắng ai."
Họ trò chuyện đến khi quán vãn khách: về những dự án cộng đồng anh đang làm ở vùng cao, về cách kể một câu chuyện để người ta tin chứ không chỉ dừng lại xem. Không một lần nào tên Đường Thiên Vũ hay Thiên Vũ Capital được nhắc tới. Hà Diễm My nhận ra mình cũng không cần nhắc, không cần giải thích cô từng là ai trong thế giới đó.
Khi Lâm Thư Vy gọi điện hỏi cô có về được không, Hà Diễm My bước ra ngoài hiên, tựa vào lan can nhìn mặt biển đen thẫm lấp lánh ánh đèn thuyền xa xa.
"Tao gặp một người thú vị," cô nói, giọng thoáng chút ngập ngừng hiếm thấy. "Không phải kiểu người quen mặt trong giới, không biết tao từng làm gì ở Thiên Vũ Capital, cũng chẳng cần biết."
"Nghe có vẻ tốt đấy," Lâm Thư Vy đáp, tiếng cười nhẹ vang qua điện thoại.
"Lần đầu tiên sau nhiều năm," Hà Diễm My nói, mắt vẫn dõi theo con sóng đang vỗ vào ghềnh đá dưới chân dốc, "tao thấy mình không phải cố trở thành ai đó để xứng đáng đứng cạnh người khác. Không phải Diễm My của Thiên Vũ, không phải Diễm My từng yêu một người không thuộc về mình. Chỉ là tao, ngồi uống trà nguội, nói chuyện về mấy đứa trẻ vùng cao chưa từng thấy biển."
Lâm Thư Vy im lặng một lúc, rồi nói, giọng dịu như gió biển đêm ấy:
"Vậy thì giữ lấy cảm giác đó. Đừng để ai làm mờ nó đi lần nữa."
Hà Diễm My gật đầu dù biết Lâm Thư Vy không nhìn thấy. Ánh đèn quán cà phê sau lưng hắt bóng cô dài xuống bậc thềm đá — một cái bóng không còn thuộc về ai khác ngoài chính cô.