Theo thời gian, chỗ trú của anh thành một điểm quen thuộc với vài con vật nhỏ. Không phải lúc nào chúng cũng đến cùng nhau. Có con chỉ xuất hiện buổi sáng rồi biến mất, có con thỉnh thoảng mới ghé, còn con bị thương hôm nào thì dường như đã quen với việc quanh đây thi thoảng có thức ăn. Chúng không sống thành một nhóm thật sự, càng không đồng loạt nghe theo sự sắp xếp của anh; mỗi con có thói quen và nỗi cảnh giác riêng. Chu Bình chỉ vô tình thành một phần trong phạm vi hoạt động của chúng, và điều đó đôi khi kéo theo những phiền phức khó lường.
Một buổi sáng, anh vừa lấy phần thức ăn dự trữ ra thì thấy một con vật nhỏ khác đứng gần đó, lông nhạt màu hơn, thân hình cũng mảnh hơn con quen mặt. Vừa thấy anh, nó chui tọt xuống khe đá, chỉ lộ một đôi mắt đảo qua đảo lại.
— Đừng nói là ngươi cũng đến đây để lấy đồ ăn đấy.
Con vật không đáp. Nó đứng im, như tin rằng chỉ cần mình không cử động thì người trước mặt sẽ chẳng nhìn thấy. Chu Bình không để tâm, quay sang sắp xếp công cụ bên cạnh. Lúc quay lại, phần thức ăn đã bị kéo lệch khỏi chỗ cũ, một góc miếng thịt bị cắn mất, trên đất còn vài dấu chân nhỏ chạy về phía khe đá. Anh nhìn khe đá trống không, im lặng một lúc rồi cất phần còn lại đi.
— Được lắm. Bây giờ đến cả khách mới cũng biết chọn lúc.
Anh không thật sự giận. Trong tình cảnh này, mất chút thức ăn chưa phải chuyện quá nghiêm trọng, miễn là đừng để chúng làm hỏng cả phần dự trữ. Nhưng sự việc buộc anh đổi cách bảo quản đồ một lần nữa. Anh chọn một chỗ kín hơn, đặt thức ăn vào rồi che bằng vật liệu sẵn có. Thứ cần dùng thường xuyên để nơi dễ lấy, còn những món dễ bị tha đi thì cất xa cửa hang.
Chiều đến, khi đang sửa lại một đoạn dây buộc, anh nghe tiếng động phía ngoài và quay đầu. Con vật nhỏ bị thương hôm nào đang đứng gần chỗ trú, bên cạnh là con lông nhạt màu. Cả hai đều giữ khoảng cách. Con mới vẫn chưa quen với con người, thỉnh thoảng lại lùi một bước; con cũ thì cúi đầu ngửi mặt đất như thể nơi này vốn thuộc về nó. Chu Bình nhìn hai kẻ bé nhỏ ấy, bỗng thấy hơi buồn cười. Chúng không phải đồng đội của anh, cũng chẳng có ý giúp anh tìm đường ra. Nếu một ngày anh thôi để thức ăn quanh đây, có lẽ chúng sẽ lập tức đi tìm nơi khác. Nhưng trong những ngày đơn độc này, sự có mặt của chúng khiến khu vực quanh hang không còn lặng như trước.
Anh lấy một ít thức ăn, đặt xuống cách mình vài bước chân rồi quay đi. Hai con vật đứng im một lúc. Con quen mặt tiến lên trước, ngoạm lấy phần thức ăn rồi lùi lại. Con kia chờ thêm một lúc mới dám bước tới; khi Chu Bình vô tình quay đầu, nó giật mình bỏ chạy, để lại phần thức ăn vừa mới chạm vào. Anh không đuổi theo, chỉ thu dọn những thứ còn lại rồi làm tiếp việc của mình.
Những chuyện như thế lặp lại nhiều lần. Có hôm một con tha mất sợi dây leo anh vừa phơi khô. Có hôm chúng làm xáo tung đống lá lót chỗ nghỉ. Một lần khác, anh vừa về đã thấy dấu chân nhỏ chạy vòng quanh đống vật liệu, khiến anh mất thêm thời gian kiểm xem có món nào bị tha đi không. Anh không thể lúc nào cũng ngồi canh. Cuối cùng, anh đành bố trí lại chỗ trú: tách khu để thức ăn khỏi chỗ cất công cụ, đặt những vật liệu dễ bị xáo trộn lên cao hơn, sửa lại một đoạn dây buộc bị cắn đứt, vừa làm vừa tự hỏi mình đang sống trong một khu rừng hay đang quản lý một đám khách trọ không chịu trả tiền.
— Ta còn chưa tìm được đường ra, các ngươi đã khiến ta bận rộn thế này rồi.
Miệng than vậy, anh vẫn không cố xua tất cả đi. Bởi bên cạnh những phiền phức ấy, anh cũng dần để ý một điều: mấy con vật quanh chỗ trú phản ứng rất khác nhau trước âm thanh và mùi lạ. Khi anh đi lại bình thường, chúng chỉ nhìn từ xa rồi tiếp tục việc của mình. Nhưng nếu một tiếng động bất thường vọng tới từ hướng nào đó, có con bỏ chạy ngay, có con đứng im hoặc tìm chỗ nấp. Một lần, khi đang kiểm tra cây giáo, anh nghe tiếng động từ phía xa. Anh chưa kịp xác định là gì thì những con vật quanh chỗ trú đã lần lượt biến mất: con hay lấy thức ăn chạy thẳng vào bụi cây, con kia chui xuống khe đá, vài bóng nhỏ đang kiếm ăn gần đó cũng nhanh chóng tản đi. Chu Bình ngẩng đầu nhìn về hướng chúng chạy, không thấy gì trong tầm mắt. Anh đứng yên lắng nghe; gió vẫn thổi qua tán cây, lá va nhau vang đều đều. Chờ một hồi không thấy thêm động tĩnh, anh mới làm tiếp việc. Nhưng trong lòng đã đọng lại một dấu hỏi. Những con vật này không phải lúc nào cũng phản ứng như vậy; nếu chúng cùng tránh một hướng, ít nhất anh cũng nên chú ý xem điều gì khiến chúng bất an. Anh không vội đi tìm câu trả lời. Anh ghi lại thời điểm, hướng phát ra âm thanh và hành vi của lũ vật, rồi tiếp tục quan sát những ngày sau. Anh đã học được rằng một dấu hiệu đơn lẻ dễ khiến người ta hiểu sai; còn nếu nhiều dấu hiệu cùng xuất hiện, lặp lại trong những hoàn cảnh tương tự, chúng đáng để cân nhắc hơn nhiều. Dù vậy, anh vẫn không biết thứ gì khiến những con vật quanh mình cảnh giác, và anh cũng chưa có lý do để tự đẩy mình vào nguy hiểm chỉ để tìm hiểu.
Sự nghi ngờ của anh dần rõ hơn trong những ngày kế tiếp. Anh nhận ra có một vùng rừng mà các con vật quanh chỗ trú hiếm khi bén mảng. Những dấu chân vốn khá thường gặp ở các lối đi khác lại thưa dần khi tới gần khu vực ấy. Ngay cả những con vật nhỏ vốn táo bạo, hay tranh thức ăn, cũng có xu hướng đổi hướng trước khi đi quá sâu. Ban đầu anh nghĩ nguyên nhân là địa hình: ở đó nhiều cây lớn, mặt đất gồ ghề, những đoạn dốc bị dây leo che khuất, đối với thú nhỏ thì đi lại hẳn không thuận. Chỉ dựa vào số dấu chân ít ỏi, anh chưa thể kết luận nơi ấy nguy hiểm. Nhưng sau vài lần quan sát, anh thấy sự khác biệt không chỉ ở đường đi. Có những lối mòn khá dễ đi dẫn về phía đó, vậy mà lũ vật vẫn tránh. Vài dấu chân xuất hiện gần rìa rừng rồi đột ngột đổi hướng. Những loài vẫn hay kiếm ăn quanh nguồn nước cũng hiếm khi tiến về phía ấy, dù địa hình không cản chúng.
Anh đứng trên một mô đất cao, nhìn qua những thân cây đan xen ở phía xa. Anh không nhìn rõ bên trong. Tán lá dày che gần hết mặt đất, chỉ để lộ vài khoảng tối giữa những gốc cây lớn. Không có tiếng gầm, không dấu hiệu của một trận chiến vừa xảy ra, cũng chẳng có gì đủ rõ để giải thích vì sao muông thú lại tránh xa. Anh có thể tiến gần hơn. Chỉ cần đi thêm một đoạn, anh sẽ có cơ hội xem mặt đất, kiểm tra dấu chân, tìm hiểu xem khu vực ấy thật sự có gì khác lạ. Nhưng anh không làm vậy. Anh đã từng trả giá vì tin rằng chỉ cần cẩn thận hơn một chút là vượt được mọi trở ngại. Giờ khi chưa rõ tình hình, anh không thấy có lý do gì để bước vào nơi mà ngay cả những con vật sống ở đây cũng tránh. Hơn nữa, anh đâu có nhiệm vụ phải khám phá mọi bí mật của khu rừng. Mục tiêu trước mắt vẫn là tìm đường ra, giữ sức khỏe và tránh những hiểm nguy không cần thiết; nếu ở đó thật sự có sinh vật nguy hiểm, chủ động lại gần chỉ để thỏa tò mò chẳng mang lại lợi ích tương xứng.
Chu Bình lấy cuốn nhật ký ra, ghi vị trí tương đối của vùng rừng ấy cùng những dấu hiệu đã thấy. Anh không viết rằng bên trong chắc chắn có yêu thú mạnh, cũng không suy đoán về thứ mình chưa nhìn thấy; anh chỉ ghi những gì có thể xác nhận: dấu chân thưa dần, thú thường đổi hướng, nhiều loài tỏ ra bất an khi tới gần. Ghi xong, anh cất sổ rồi quay về. Trên đường đi, anh vẫn để ý những dấu vết xung quanh. Anh không định quên khu vực đó, nhưng cũng không định mạo hiểm tiến vào khi chưa có thêm thông tin. Đôi khi, biết một nơi có thể nguy hiểm đã đủ để tránh nó; không nhất thiết phải tận mắt thấy thứ nguy hiểm mới chịu tin.
Chiều hôm đó, khi anh trở về hang đá, mấy con vật nhỏ vẫn xuất hiện như thường lệ. Một con đang lục lọi quanh đống lá, một con đứng nép sau tảng đá, còn con bị thương hôm nào thì ngồi cách cửa hang một quãng, cúi đầu gặm thứ gì vừa kiếm được. Khung cảnh ấy khiến chỗ trú có vẻ yên bình hơn thường ngày. Chu Bình đặt cây giáo xuống, kiểm tra số vật liệu còn lại rồi bắt đầu chuẩn bị bữa ăn. Anh không nghĩ mình đã thật sự thuần phục được chúng. Chúng vẫn có thể bỏ đi bất cứ lúc nào, vẫn có thể giành ăn hay hoảng loạn chạy trốn chỉ vì một tiếng động bất ngờ. Nhưng ít nhất, anh đã hiểu chúng hơn một chút, và chúng cũng đã quen với anh hơn trước. Anh không biết mối quan hệ lỏng lẻo ấy kéo dài được bao lâu; nếu mai chúng còn xuất hiện, anh sẽ tiếp tục quan sát, còn nếu chúng biến mất, anh cũng không thể cưỡng ép giữ lại. Cuộc sống trong rừng vốn chẳng có mấy điều chắc chắn.
Anh vừa thu dọn xong chỗ thức ăn thì con vật nhỏ đang đứng gần cửa hang đột nhiên ngẩng đầu. Hai tai nó dựng thẳng. Khoảnh khắc sau, nó quay phắt người, lao thẳng vào bụi cây gần đó. Con vật đang lục đống lá cũng bỏ chạy ngay, còn bóng nhỏ nép sau tảng đá biến mất nhanh đến mức Chu Bình chỉ kịp thấy một vệt nhạt màu lướt qua. Không con nào quay đầu lại. Anh ngừng tay. Chỉ vài nhịp thở trước, lũ vật vẫn còn kiếm ăn quanh chỗ trú; vậy mà bây giờ tất cả đã chạy theo những hướng khác nhau, chẳng giống đang tranh ăn hay đùa nghịch. Anh chậm rãi đứng dậy, nắm lấy cây giáo.
— Có chuyện gì vậy?
Không ai đáp. Gió từ phía rừng sâu thổi tới, làm những tán lá rung lên. Chu Bình nhìn quanh tìm thứ đã khiến lũ vật hoảng sợ. Thoạt đầu anh không thấy gì lạ: mặt đất vẫn phủ lá khô, bụi cây vẫn đứng yên, ánh chiều chỉ còn sót lại thành những vệt mỏng giữa các thân cây. Rồi anh thấy dấu vết trên đất. Ngay gần lối đi dẫn tới chỗ trú, một dấu chân lớn in sâu trên lớp đất mềm, khác hẳn những dấu nhỏ anh đã quen thấy mấy ngày qua. Đất xung quanh bị ép xuống rõ rệt, vài chiếc lá bị nghiền nát, một cành thấp gần đó gãy ngang. Anh bước lại, nhưng dừng trước khi tiến quá gần, cúi xuống nhìn dấu chân mà không đưa tay chạm. Kích thước của nó lớn hơn nhiều so với những dấu vết thường xuất hiện quanh hang. Chỉ từ một dấu chân, anh chưa thể biết chủ nhân là loài gì, càng không đoán được sức mạnh của nó. Nhưng có một điều anh xác nhận được: một sinh vật lớn vừa đi qua gần chỗ trú của anh.
Chu Bình ngẩng đầu nhìn về phía rừng sâu. Ánh mắt anh dừng giữa những thân cây tối sẫm, nơi con đường quen thuộc dường như đã trở nên xa lạ chỉ trong chớp mắt. Lũ vật nhỏ đã tránh vùng ấy từ trước, và giờ chúng lại đồng loạt bỏ chạy khi thứ gì đó xuất hiện gần chỗ trú. Anh siết nhẹ cán giáo, lùi về phía hang đá, vừa đi vừa quan sát dấu vết xung quanh. Anh không vội đuổi theo, cũng không tự cho rằng mình đối phó nổi sinh vật vừa để lại dấu chân kia. Việc cần làm trước là kiểm tra chỗ trú, thu dọn những thứ cần thiết và xác định xem nó đã đi về hướng nào. Khu rừng không phát ra một tiếng động lớn nào, và chính sự im lặng ấy mới khiến anh bất an. Anh từng nghĩ có vũ khí trong tay thì mình đã chủ động hơn trước hiểm nguy trong rừng, nhưng nhìn dấu chân lớn in sâu trên mặt đất, anh hiểu cây giáo tự chế và những công cụ thô sơ của mình còn rất nhiều giới hạn. Có những sinh vật anh chưa đủ sức đối phó. Có những khu vực anh chưa đủ hiểu biết để đặt chân vào. Và có những dấu hiệu, dù chưa giải thích được, anh cũng không thể xem nhẹ.
Anh quay lại hang, kiểm tra cây giáo lần cuối rồi đặt nó ở chỗ thuận tay nhất. Bên ngoài, bóng tối dần phủ xuống những tán cây. Ở đâu đó trong rừng sâu, có thứ gì vẫn đang di chuyển, để lại phía sau những dấu vết mà anh chưa thể hiểu hết. Còn những con vật nhỏ từng quanh quẩn bên anh đã biến mất khỏi tầm mắt. Lần đầu tiên sau nhiều ngày, chỗ trú vốn có chút sinh khí ấy lại vắng lặng đến lạ thường.
Dấu chân lớn vẫn nằm đó khi Chu Bình quay lại chỗ trú. Anh không vội bước tới xem. Sau những ngày sống trong rừng, anh đã dần hiểu dấu vết càng rõ thì càng phải thận trọng: một vết chân cho biết sinh vật đã đi qua, nhưng không nói được nó đã rời đi chưa, đang săn mồi hay chỉ tình cờ ngang qua, càng không thể chỉ dựa vào kích thước mà đoán chính xác thực lực chủ nhân. Anh đứng cách một quãng, dùng cành cây dài gạt nhẹ lớp lá phủ quanh dấu chân. Đất lún sâu, mép dấu còn sắc nét. Vài cành khô gần đó bị đè gãy, phần gỗ bên trong còn tươi, chưa kịp đổi màu. Sinh vật ấy hẳn vừa đi qua chưa lâu.
Chu Bình nhìn về phía rừng sâu. Những con vật nhỏ vẫn quanh quẩn bên chỗ trú đã biến mất gần hết, ngay cả con lông xám nâu anh từng cứu cũng không thấy bóng. Thường ngày, chỉ cần anh đặt thức ăn xuống rồi quay đi một lúc là nó lại lén lút xuất hiện. Hôm nay, anh chờ khá lâu mà xung quanh vẫn chỉ có tiếng lá lay trong gió. Anh cúi xuống, dùng một nhánh cây đo sơ chiều dài dấu chân, rồi ghi vị trí vào cuốn nhật ký mang theo bên người: Có sinh vật lớn đi qua khu vực phía đông nơi trú ẩn. Dấu chân còn mới. Những con vật nhỏ tránh đi. Chưa xác định được chủng loại, số lượng hay hướng di chuyển tiếp theo. Viết xong, anh đóng sổ.
Nếu là trước kia, có lẽ anh đã muốn truy cho ra sinh vật ấy để biết mình đang đối mặt với thứ gì. Nhưng sau những lần tìm đường thất bại, những bữa ăn suýt gây họa và cái lần phải bỏ lại vật liệu quý vì dấu vết của một con thú nguy hiểm hơn, anh đã biết tò mò không phải lúc nào cũng đáng trả giá. Anh kiểm tra cửa hang, thu gọn công cụ để ngoài trời, chuyển phần thức ăn còn lại vào chỗ kín hơn. Cây giáo tự chế được đặt trong tầm tay. Anh còn cắm xiên hai cành gỗ chắc ở một đoạn lối hẹp gần chỗ trú, không phải để trông chờ chúng giết được yêu thú lớn, mà để tạo chút trở ngại nếu có thứ gì bất ngờ xông tới. Xong việc, anh mới ngồi xuống nghỉ, ánh mắt dừng trên hai bàn tay mình.
Từ ngày lạc vào rừng, anh đã dành không ít thời gian quan sát muông thú, ban đầu chỉ để tìm thức ăn và tránh loài săn mồi, về sau thành thói quen. Anh để ý cách một con vật đặt chân xuống đất, cách nó giữ thăng bằng khi đổi hướng, cách cơ thể co lại trước khi bật nhảy. Có những động tác thoạt nhìn chẳng có gì đặc biệt, nhưng nhìn đủ lâu thì thấy chúng đều phục vụ một mục đích cụ thể. Một con thú nhỏ đổi hướng cực nhanh không phải vì nó mạnh hơn loài khác, mà vì thân nhẹ, trọng tâm thấp, chân sau lập tức đẩy nó sang hướng mới. Một con thú săn mồi lớn khi vồ thường dồn hết lực vào khoảnh khắc cuối; nếu mục tiêu đã rời chỗ cũ, chính sức mạnh ấy lại khiến nó khó thu động tác. Những điều đó nghe chẳng cao thâm, nhưng càng nhìn, anh càng nhận ra trước đây mình chỉ chú ý đến sức mạnh của một đòn, ít khi nghĩ kỹ về tư thế trước khi ra đòn và cách thu lực khi đánh hụt.