Chu Bình cất mẩu than vào chỗ dễ lấy, ngoái nhìn những dòng chữ thêm một lần nữa rồi bước ra khỏi hang. Anh vẫn chưa biết mình sẽ ở lại bao lâu, cũng chưa hiểu hết những hiểm họa đang ẩn giữa rừng sâu, nhưng lần đầu tiên từ khi lạc đường, anh đã nghiêm túc chuẩn bị cho khả năng rằng ngày mai mình vẫn chưa thể trở về. Và đôi khi, chính việc chịu thừa nhận một khả năng bản thân không muốn đối mặt mới là bước đầu để tìm ra cách giải quyết. Anh không biết cuốn sổ thô sơ trên vách đá có giúp mình thoát ra được hay không. Anh chỉ biết từ giờ, mỗi ngày trôi qua sẽ không còn hoàn toàn biến mất trong trí nhớ nữa.
Trên vách đá lạnh, những dòng chữ đen nằm im lìm dưới ánh ban mai. Ngày thứ bảy kể từ khi lạc đường. Vẫn chưa tìm được lối ra. Từ hôm nay, phải chuẩn bị cho trường hợp ở lại lâu hơn dự tính. Đó là dòng ghi chép đầu tiên của Chu Bình trong khu rừng, và cũng là lần đầu tiên anh xem việc sống sót ở nơi này như một vấn đề cần giải quyết nghiêm túc, chứ không còn là một sự cố nhỏ sẽ sớm qua đi.
Những dòng chữ than đầu tiên trên vách đá vẫn còn mới, vài nét hơi nhòe đi vì hơi ẩm trong hang, nhưng Chu Bình không vội sửa. Anh lùi một bước nhìn mấy dòng ghi chép ngắn ngủi của mình, rồi cúi xuống xem đống đồ đạc đặt bên cạnh. Bảy ngày. Chỉ bảy ngày thôi mà những thứ vốn bình thường đã thành xa xỉ: một bữa ăn không phải vội vã, một nguồn nước không cần đắn đo, thậm chí một giấc ngủ không phải tỉnh dậy vài lần để nghe ngóng động tĩnh bên ngoài. Cái gì cũng phải đổi bằng công sức. Anh xoa nhẹ bụng, nhớ lại cơn khó chịu sau lần uống phải nước không hợp. Chuyện ấy không làm anh mất sức hành động, nhưng đủ làm chậm cả một ngày tìm đường, và nếu cứ liên tục phạm những sai lầm như thế, cơ thể khỏe đến mấy cũng sẽ cạn dần. Ngoài cửa hang, nắng sớm xuyên qua tán lá rậm, rơi thành từng mảng lốm đốm trên mặt đất. Gió mang theo mùi đất ẩm và hương cây cỏ ngai ngái, xa xa có tiếng chim, thi thoảng xen một tiếng động nặng nề không rõ của loài nào.
— Đã phải ở lại thì cũng không thể tay không mãi được.
Anh đứng dậy, gom những thứ cần mang rồi bước ra khỏi hang.
Mấy ngày đầu, anh đã nhiều lần đi ngang những cành cây dài, đá nhọn và xương thú nằm rải rác bên đường. Trước kia chúng chỉ là vật cản dưới chân; giờ mỗi lần thấy, anh lại vô thức đứng lâu hơn. Một cành cây vừa độ dài có thể thành cán giáo. Một mảnh đá đủ cứng có thể dùng cắt thịt. Xương thú lớn, nếu chọn kỹ và gia công đúng cách, cũng thành được công cụ tạm. Vấn đề không phải biến chúng thành gì, mà là thứ làm ra có đủ chắc để dùng hay không. Ở Luyện Khí Các, anh từng tiếp xúc nhiều loại vũ khí và vật liệu; dù chưa từng chế đồ tinh xảo, những điều căn bản anh vẫn nhớ: vật liệu thớ thẳng dễ kiểm soát hơn khi chịu lực dọc, đoạn gỗ có mắt lớn hay vết nứt dễ thành điểm yếu, lưỡi cắt sắc đến mấy cũng vô dụng nếu phần chuôi không chịu nổi lực truyền tới. Những kiến thức ấy trước kia chỉ là phụ trợ. Đến lúc này, chúng mới thật sự quyết định anh sống được bao lâu.
Anh bắt đầu bằng cán giáo. Anh không chọn cành to nhất, vì thân gỗ quá nặng khiến nhát đâm chậm chạp, còn cành quá nhỏ thì dễ gãy khi va chạm. Anh nhặt lên từng đoạn, dùng tay bóp thử, gõ nhẹ vào đá, nghe phản ứng của chúng. Có cành nhìn ngoài rất thẳng mà bên trong đã mục ruỗng; có cành vỏ xù xì tưởng chắc, vừa chịu lực đã phát ra tiếng răng rắc đáng ngờ. Cuối cùng anh chọn được một đoạn dài vừa tầm, thớ khá đều, không có vết nứt lộ ra ngoài.
Đến mũi giáo. Anh tìm những mảnh đá có cạnh sắc tự nhiên, áp lên thân gỗ, xoay đủ góc để xem cách nào cố định chắc nhất. Công cụ tốt anh không có, dây buộc hoàn hảo giữa rừng cũng không dễ kiếm; thứ dùng được chỉ là dây leo, sợi thực vật và ít vật liệu nhặt trên đường. Công việc tốn thời gian hơn anh tưởng. Một mảnh đá vừa mới lên hình đã vỡ đôi khi anh lỡ dùng lực quá tay. Một mối buộc nhìn thì chặt, xoay cán vài lần đã lỏng ra. Anh tháo xuống, làm lại, thử tiếp. Anh không nổi nóng; mỗi lần có bộ phận hỏng, anh đều xem kỹ nguyên nhân rồi mới quyết định giữ hay bỏ.
Gần trưa, một cây giáo thô cuối cùng cũng thành hình. Nó chẳng đẹp. Cán gỗ còn nhiều chỗ gồ ghề, mũi đá không sánh được với vũ khí chế bằng tay nghề chuyên nghiệp. Nhưng khi Chu Bình cầm lên, đâm ra rồi thu về, cây giáo không rung lắc quá đáng. Mũi nhọn đủ chắc để đâm vào vật mềm, chiều dài đủ giữ đối thủ ngoài tầm tay trong một khoảng nhất định. Anh xoay cổ tay thử thêm vài lần, nhưng không dùng hết sức, vì một món vũ khí chưa gãy trong lần thử đầu chưa thể gọi là đáng tin.
Sau cây giáo, anh làm thêm một lưỡi cắt đơn giản. Mảnh đá không lớn, nhưng cạnh sắc và chỗ cầm khá thuận tay; anh quấn vật liệu quanh phần chuôi cho khỏi cứa vào lòng bàn tay, rồi thử cắt một đoạn dây leo. Phải kéo vài lần dây mới đứt, chậm, nhưng được việc.
— Dùng được.
Hai chữ ngắn đã đủ. Anh không cần một thanh kiếm hoàn mỹ, càng không cần thứ vũ khí khiến ai thấy cũng khiếp. Anh cần một món đồ giúp mình qua được hôm nay, và nếu mai nó hỏng, anh còn đủ khả năng làm ra món khác. Anh tiếp tục gom vật liệu: vài mảnh xương hình dạng hợp, những đoạn dây leo dai, mấy hòn đá có cạnh để gia công. Chúng không thay được dụng cụ chuyên nghiệp, nhưng mỗi thứ đều gánh được một việc. Khi mặt trời nghiêng về tây, cạnh chỗ trú đã có một cây giáo thô, một lưỡi cắt đá và vài dụng cụ đơn sơ khác. Chu Bình nhìn chúng, rồi nhìn đống vật liệu còn dư. Từ lúc bước vào khu rừng này, cách anh nhìn mọi thứ đã khác đi: một cành cây không còn chỉ là cành cây, một mảnh đá không còn chỉ là hòn đá, ngay cả dấu vết thú để lại cũng có thể chứa thông tin hữu ích.
Sáng hôm sau, anh mang giáo và lưỡi cắt rời hang, nhưng không đi xa. Sau những ngày dò đường, anh hiểu mở rộng phạm vi bừa bãi chỉ khiến mình khó kiểm soát tình hình. Anh muốn dùng quãng thời gian này để thử công cụ, tìm thêm thức ăn và vật liệu. Việc đầu tiên là xử lý phần thịt còn lại từ con mồi trước đó. Hồi chưa có lưỡi cắt, mỗi lần xử lý một con thú đều tốn sức hơn cần thiết, anh phải dùng tay cùng những cách thô sơ, vừa chậm vừa dễ bị thương. Giờ với lưỡi đá trong tay, anh tách được những phần cần lấy gọn hơn, ít làm hỏng thịt và tiết kiệm thời gian. Rồi anh dùng cây giáo móc một cành cây mắc giữa bụi gai ra ngoài. Trước kia, muốn lấy cành ấy, anh phải tiến sát, gạt từng nhánh gai, cẩn thận luồn người vào, chỉ cần một động tác bất cẩn là da thịt bị cào rách. Bây giờ anh đứng ngoài, dùng cán giáo móc lấy rồi kéo về phía mình. Một việc nhỏ, nhưng tránh được không ít phiền phức.
Trên đường về, anh còn dùng lưỡi cắt lấy một đoạn dây leo dài, chọn những khúc đủ dai, bỏ phần mục rồi cuộn lại để buộc vật liệu, sửa công cụ hay làm mối nối tạm khi cần. Anh cũng thử dùng một mảnh đá cứng đào lớp đất mềm quanh gốc cây, tìm thứ ăn được; việc không dễ, nhưng ít ra anh không phải bới đất bằng tay trần như trước. Đến giữa trưa, anh đã hiểu thêm một điều: giá trị của một món vũ khí không chỉ ở chỗ gây sát thương, mà ở chỗ nó giúp người dùng bớt được bao nhiêu hiểm nguy trong sinh hoạt thường ngày. Cây giáo ngăn được thú dữ, nhưng cũng dùng để thăm dò những bụi cỏ cao. Lưỡi cắt làm bị thương được đối thủ, nhưng cũng giúp xử lý thức ăn, cắt dây leo, sửa chỗ nghỉ. Đối với một người đang cố tìm đường ra khỏi rừng, sức lực tiết kiệm được cũng quan trọng chẳng kém một chiến thắng trong chiến đấu.
Chiều xuống, anh quay về hang, dùng số vật liệu đã gom gia cố vài chỗ quanh nơi nghỉ, dọn bớt những cành khô dễ kêu dưới chân, xếp công cụ ở vị trí thuận tay. Anh không cố biến hang đá thành pháo đài; làm vậy vừa tốn sức, vừa dễ khiến anh lầm tưởng mình đã an toàn. Anh chỉ muốn khi có chuyện, mình không phải cuống cuồng đi tìm thứ cần dùng. Xong việc, anh lấy than viết thêm lên vách đá. Những điều về nguồn nước, thức ăn và địa hình đã nằm sẵn trong đầu, nhưng phần công cụ cần ghi rõ hơn: loại vật liệu đã chọn, cách cố định mũi giáo, những chỗ phải kiểm tra trước khi dùng, những việc giờ làm nhanh hơn nhờ dụng cụ mới. Viết xong, anh nhìn lại. Lúc đầu, những dòng ghi chép chỉ để giúp anh nhớ đường. Giờ nó dần thành nơi lưu những kinh nghiệm mà anh không muốn phải trả giá lần thứ hai mới học được. Anh đặt mẩu than xuống, cầm cây giáo lên, bước ra ngoài. Anh cần thử xem món đồ mình làm ra chịu được đến đâu.
Cơ hội đến nhanh hơn anh dự tính. Khi băng qua một khoảng rừng nhiều bụi thấp, anh nghe tiếng động bất thường bên phải. Âm thanh không lớn, nhưng đủ khiến anh khựng lại. Anh chuyển cây giáo sang tư thế thuận tay, nhìn những tán lá trước mặt, lùi dần về một khoảng đất tương đối trống. Một sinh vật bất ngờ lao ra khỏi bụi rậm. Nó không lớn đến mức bắt anh phải bỏ chạy ngay, nhưng áp sát khá nhanh, anh chẳng kịp đứng nhìn trọn hình dạng nó. Khi nó vồ tới, anh nghiêng người tránh, đồng thời đâm giáo về phía trước để buộc nó đổi hướng. Mũi giáo trúng đích, nhưng lực va chạm mạnh hơn anh đoán. Một tiếng rắc khô khốc vang lên.
Chu Bình lập tức rút giáo lùi lại, không đâm thêm nhát nào. Cảm giác rung truyền từ cán gỗ vào lòng bàn tay đã cho anh biết có gì không ổn. Sinh vật kia vẫn còn sức tấn công. Anh giữ khoảng cách, dùng chiều dài cán giáo ngăn nó áp sát, vừa đánh vừa dịch dần về khu vực địa hình thuận lợi hơn. Khi đối phương mất nhịp, anh mới nhân cơ hội thoát khỏi vùng nguy hiểm, không cố kéo dài cuộc giao tranh chỉ để chứng minh cây giáo dùng được.
Chắc chắn đã tạm thoát, anh mới kiểm tra vũ khí. Một vết nứt đã hiện trên cán gỗ, ngay gần chỗ chịu lực nhiều nhất khi mũi giáo va chạm. Cán chưa gãy rời, nhưng chỉ cần thêm vài cú va mạnh nữa, cả cây giáo sẽ mất tác dụng đúng lúc anh cần nhất. Anh nhìn vết nứt hồi lâu. Nếu là trước kia, có lẽ anh chỉ nghĩ mình xui chọn phải đoạn gỗ kém. Nhưng khi bình tĩnh xét lại, anh thấy vấn đề không nằm riêng ở vật liệu. Phần cán gần mũi giáo phải chịu lực dồn vào một chỗ khi va chạm. Cách cố định mũi đá lại khiến lực truyền qua một vùng khá hẹp, nên nếu đoạn gỗ ở đó vốn có khuyết điểm, vết nứt càng dễ xuất hiện. Hơn nữa, trong lúc giao chiến, anh đã dùng giáo đón một phần lực lẽ ra nên tránh bằng cách chỉnh góc đâm. Cây giáo có khuyết điểm, nhưng cách dùng của anh cũng chưa đúng.
Chu Bình không vội vứt nó. Anh mang về, đặt cạnh số vật liệu còn lại rồi tháo mũi đá. Mối buộc đã bị siết chặt nên tháo khá lâu, nhưng cuối cùng anh vẫn gỡ ra mà không làm hỏng thêm cán gỗ. Anh kiểm tra toàn bộ chiều dài, xác định chỗ nứt, so với những đoạn gỗ khác đã gom, rồi chọn một đoạn cán mới, lần này dành nhiều thời gian hơn để xem thớ gỗ, mắt cây và những điểm có thể thành chỗ yếu khi chịu lực. Khi lắp lại, anh chỉnh cách cố định mũi đá cho lực phân tán tốt hơn, gia cố chỗ nối bằng vật liệu sẵn có, và không quên thử cán giáo sau khi xong: xoay, đẩy, kéo, dùng lực vừa phải tác động lên những vị trí dễ chịu lực lớn. Vài lần thử không thể bảo đảm tuyệt đối, nhưng ít nhất anh hiểu rõ hơn giới hạn của món vũ khí này. Anh cầm cây giáo vừa sửa, đâm rồi thu về vài lần, lần này chú ý nhiều hơn đến góc độ, cách truyền lực, và việc không dồn cả sức vào một điểm. Anh không cho rằng đã giải quyết xong mọi chuyện. Một cây giáo dùng tốt lần này vẫn có thể gãy lần sau, nhất là khi gặp sinh vật mạnh hơn, nên ngoài cải tiến vũ khí, anh còn phải học cách nhận ra lúc nào nên dùng nó, lúc nào nên tránh va chạm trực diện, lúc nào cần rút lui.
Tối hôm ấy, anh lại ghi vào vách đá. Không chỉ là cán giáo bị nứt; anh viết rõ vị trí hư hỏng, tình huống xảy ra, những nguyên nhân có thể dẫn tới sự cố, cùng những thay đổi đã làm để lần sau còn đem ra so kết quả. Cuối cùng, anh viết một câu ngắn: Vũ khí không đáng tin chỉ vì nó chưa từng gãy. Phải biết nó chịu được đến đâu, và không được đặt mạng sống vào một giới hạn chưa từng kiểm chứng. Anh nhìn cây giáo đặt bên cạnh, chợt nhận ra mình đã mất gần cả ngày để sửa một món vũ khí thô sơ. Nếu có ai ở Luyện Khí Các thấy, hẳn họ chẳng thấy chuyện ấy đáng bận tâm. Nhưng ở khu rừng này, nơi không ai đưa cho anh món đồ mới khi cái cũ hỏng, mỗi lần sửa thành công lại giúp anh tiến thêm một bước trên con đường tự lo cho mình. Anh không cần biến mọi thất bại thành chiến thắng. Chỉ cần lần sau không phạm lại sai lầm cũ là đủ.
Những ngày sau, anh mở rộng phạm vi tìm kiếm quanh nơi trú. Anh không bỏ ý định tìm đường ra, nhưng đã biết chia thời gian: một phần thăm dò địa hình, một phần tìm thức ăn và vật liệu, phần còn lại sửa công cụ và ghi lại những điều quan sát. Trong một lần đi tìm vật liệu, anh phát hiện dấu vết một con thú lớn. Thứ lôi kéo sự chú ý của anh ban đầu là vài mảnh vật liệu nằm gần lối đi giữa bụi cây, hình dạng và độ cứng khá hợp để chế công cụ; mang được về, anh có thể cải tiến đồ cũ, thậm chí làm một bộ phận bền hơn cho cây giáo. Anh tiến thêm vài bước nhưng chưa cúi nhặt. Trên mặt đất có những dấu chân lớn, sâu và rõ hơn hẳn các dấu vết anh quen thấy quanh hang. Vài bụi cây bị ép rạp, cành thấp gãy ngang. Dấu vết không dồn vào một điểm mà kéo dài theo một hướng, cho thấy có sinh vật thường xuyên đi qua khu vực này. Chu Bình ngồi xuống xem. Anh chưa xác định được đó là loài gì, cũng không biết nó mạnh đến đâu, nhưng dấu chân và cành gãy đã đủ cho anh hiểu chỗ này không thể tùy tiện lui tới.
Anh nhìn lại những vật liệu phía trước. Chúng thật sự hữu ích; mang về được, anh sẽ tiết kiệm không ít thời gian, và trong tình cảnh này, thứ gì làm vũ khí bền hơn cũng đáng cân nhắc. Nhưng đáng cân nhắc không có nghĩa là đáng đánh đổi. Anh quan sát quanh một lúc nữa, tìm xem có thể lấy vật liệu từ hướng khác hay không, đồng thời để ý những dấu mới trên mặt đất. Càng nhìn, anh càng thấy mình chưa hiểu đủ về khu vực này: không biết con thú lớn còn ở gần hay đã đi, càng không đoán được nó sẽ phản ứng ra sao nếu phát hiện kẻ xâm nhập. Nếu chỉ vì vài món vật liệu mà bị thương, những công cụ đã làm sẽ chẳng còn mấy ý nghĩa; nếu cuộc chạm trán buộc anh phải bỏ chạy khỏi chỗ trú, công sức tích lũy mấy ngày qua có thể bị phá hỏng trong chớp mắt. Chu Bình đứng dậy, lùi lại theo đúng đường mình đã tới. Anh không lấy những vật liệu ấy. Trên đường về, anh còn ngoái nhìn khu vực đó vài lần, không phải vì tiếc đến mức muốn quay lại, mà để ghi nhớ vị trí, sau này tiếp tục quan sát từ xa khi đã hiểu rõ hơn môi trường quanh đây.