"Mấy ông quan huyện Thanh Trì
Khéo khôn: mỡ lấy, xương bì ông không
Lỗ lãi ông đắn sâu nông
Được lời ông lấy, lễ không thèm nhìn
Kiện cáo vài lạng làm tin
Của cái ông vét, ông tìm ở dân
Việc phạt ông bảo là ân
Ân quan mà xuống, manh áo dân chẳng còn."*
Hai ngày sau, một buổi chiều tà, độ giờ Mão.
Tạ Văn Phi đang mây mưa cùng một vị thiếp yêu trên giường, chợt gia nhân hớt hải chạy vào bẩm báo.
"Bẩm quan, bẩm quan, quan thanh tra cùng quan Đô tri đến soát phủ".
Tạ Văn Phi lập tức đẩy người thiếp ra, với lấy quần áo và ngồi dậy. Ngoại trừ việc hơi bất ngờ, còn lại gã rất thong dong và tự tin, đã quen thuộc với việc này lắm.
Tạ Văn Phi cùng phu nhân cùng con trai nhỏ ra cửa đón quan, gã khom lưng, chắp tay, giọng nói nịnh nọt uốn éo quá đà, như con chuột chít.
"Bẩm quan lớn, thật quý hoá quá, xin mời vào. Thú thật, Văn Phi ta đây thề tuyệt không làm chuyện gì thất đức, trái với nước với lòng. Nhưng nếu quan lớn muốn đảm bảo thì xin cứ kiểm tra" Gã nói, đoạn, cúi người thật sâu.
"Này, dẫn đường cho quan" Tạ Văn Phi gắt một tên gia nhân
Mạc Tử Trúc thấy thái độ giả tạo nịnh bợ của hắn, rất là dị ứng, hắn khoác tay ngăn tên gia nhân lại.
"Không cần, ta tự có cách của mình"
Hôm nay đến soát phủ chỉ có Phùng Quân cùng Mạc Tử Trúc, cấp trên của họ là Lý Thông, nghe nói hắn có việc bận, từ sớm đã cưỡi ngựa đi đâu đó.
Mặc dù đã dự đoán trước, nhưng khi lục soát phủ, thấy mọi thứ đều quá sạch sẽ, Phùng Quân và Mạc Tử Trúc vẫn ngạc nhiên, tên cáo già này tham ô bằng đường nào mà trót lọt sạch sẽ như vậy.
"Có mật thất nào không?" Phùng Quân hỏi khẽ Mạc Tử Trúc lúc cả hai gặp nhau ở gốc hoè trong vườn.
"Hiện tại vẫn chưa phát hiện, nhưng ta đã dặn kỹ bọn họ kiểm tra rồi" Mạc Tử Trúc không có kiên nhẫn nói chuyện với tên mặt trắng công tử này.
"Mật thất thì làm sao lộ ra mà dễ tìm thấy chứ, tìm cả sáng vẫn không thấy gì, người của ngài thật là vội vàng quá" Phùng Quân lại ngứa miệng mỉa mai, người này hình như không nói nhiều là không chịu được.
Mạc Tử Trúc quét một chổi bụi về phía Phùng Quân, làm tên kia ho sặc sụa, vô cảm nói xin lỗi...
Phùng Quân cay cú tên Đô tri này đã lâu, tiếc là hắn vừa chức thấp hơn, vừa nhát gan, tạm thời vẫn cần phối hợp tên Đô tri này, cho nên hắn gắt gao liếc Mạc Tử Trúc, rồi lại nhịn xuống, đi chỗ khác tìm thử...
*
Ở bên kia, Lý Thông đi thăm nhà một thủ lĩnh quân khởi nghĩa nông dân, dò la tin tức.
Lý Thông dừng ở trước cổng vào, nhìn căn nhà vách đất đơn sơ, bên cạnh là một mảnh vườn nhỏ nhỏ. Một người đàn ông trẻ tuổi trông có vẻ thật thà, đang quét sân, nhìn thấy người lạ thì cảnh giác, nắm vội lấy cây rìu, đi ra cổng
"Ngài cần gì, chúng tôi không còn lúa hay tiền để đóng đâu" Người đàn ông nói.
"Ngươi là Đào Mỹ Hạnh?" Lý Thông rất ngạc nhiên, người này là đàn ông mà sao tên lại nữ tính như vậy?.
"Không phải, đó là tên phu nhân của ta, ngươi tìm nàng làm gì?" Người đàn ông ôm rìu cảnh giác.
Cái tên Đào Mỹ Hạnh này dường như là từ khá nhạy cảm, người dân trong làng đang hoạt động gần đó, nghe cái tên này đều dừng lại, thù địch nhìn chắm chằm Lý Thông.
Lý Thông còn ngạc nhiên hơn, thủ lĩnh quân khởi nghĩa vậy mà lại là phụ nữ sao?.
"Ngươi...ngươi đến bắt nàng phải không? Mau nói đi nếu không ta cho ngươi một rìu" Người đàn ông càng thắt chặt cảnh giác...
Lý Thông thấy tình hình không ổn, lập tức thanh minh.
"Không không, ta ngưỡng mộ sự dũng cảm và tài năng của nàng Đào đã lâu, nay đến đây là xin được thỉnh giáo vài điều. Nhìn xem, ta không có mang vũ khí" Lý Thông giơ hai tay lên để cho người đàn ông kiểm tra, lại nở nụ cười hiền hoà thành ý, rút ra một bức thư và một túi gấm độ cỡ hai gang tay, khá nặng.
"Coi như là chút thành ý, nếu nàng không có nhà, xin hãy chuyển bức thư này giúp ta, cảm ơn ngươi" Lý Thông nói đầy thành ý.
Trông thấy Lý Thông trẻ tuổi, anh tuấn, tuy rằng mặc áo vải nhưng đôi mắt cùng khí chất vẫn cao quý hơn người, lại không có vẻ là người xấu, Người đàn ông kia mới cảnh giác nhận lấy túi gấm và bức thư.
Lý Thông mỉm cười cảm ơn, chào hỏi rồi chắp tay sau lưng, ung dung bước đi...
Buổi chiều, ba người tụ họp lại.
"Đại nhân, bên chúng ta đã lục soát khắp phủ rồi, không có gì lạ hết, xem ra là lại lâm vào bế tắc rồi."
Phùng Quân than thở, rót ba chén rượu...
"Cũng không phải là không thu hoạch được gì" Mạc Tử Trúc nói.
"Đúng là không có bằng chứng gì rõ ràng, nhưng ta quan sát thấy, Tạ Văn Phi tuy chỉ là Tri phủ, nhưng trong phủ nuôi đến mười bốn phòng thê thiếp, gia nhân cũng đông đúc lạ thường, đồ đạc trong phủ cũng toàn làm bằng gỗ."
"Mạc đại nhân nói đúng, nếu tính lại, chi phí chi trả cho những điều kiện trên không hề ít" Phùng Quân trầm ngâm.
"Nhưng mà cái tên chuột đồng đó làm việc rất sạch sẽ, không có bằng chứng, chúng ta làm sao bắt được hắn?"
Lý Thông nghe hết báo cáo, y im lặng một lúc, mân mê chén rượu ngọc. Đoạn, y cười hỏi:
"Ta hỏi hai người, triều đình có luật, "dĩ nông vi bản, dĩ thương vi mạt", hạn chế quan lại trực tiếp buôn bán, vậy tại sao dưới mỗi phủ nhà quan lớn nào cũng có hàng chục cửa hàng, thu bạc hàng tháng?"
"Việc đó có gì khó, chỉ cần không trực tiếp buôn bán là được mà, chứ nếu làm quan thanh liêm, chỉ dựa vào bổng lộc triều đình thì làm sao chống đỡ nổi."
Lý Thông cười:
"Đúng, gián tiếp như thế nào? Thỉnh Phùng ngự sử nói thêm"
"Thì nhờ người đứng tên là được mà, quan lại đã nghỉ hưu, vợ con hay gì đó..." Phùng Quân nói xong, chợt ngộ ra, sáng mắt nhìn Lý Thông và Mạc Tử Trúc.
"Thế mà ta không nghĩ ra, ta quả thật là tối dạ quá, phải học hỏi hai vị nhiều hơn rồi" Phùng Quân cảm thán, nâng chén rượu kính Lý Thông.
Các quan làm như vậy, vừa không phạm luật, vừa có thu nhập, mà còn giảm được rủi ro. Vì nhỡ có xui xẻo, sổ sách có vấn đề, thì không phải đứng tên trực tiếp nên cũng có cớ mà ngụy biện.
Tri phủ phu nhân Đặng thị đang bồng con nhỏ đi dạo chợ phiên, chợt thấy sau lưng yên ắng lạ thường, Nàng quay lại, không thấy gia nhân người hầu đâu nữa.
"A Linh? A Hoa?" Đặng thị lo lắng thử gọi tên hai nô tì.
"Phu nhân, xin mời đi theo ta một chuyến" Một nam nhân đeo mặt nạ xuất hiện, mặc y phục hiệp khách màu đen, sau lưng là mấy người nữa, trong tay đều có vũ khí.
Đặng thị trong lòng run rẩy, tim đập liên hồi, mồ hôi túa ra như tắm, nén sợ hãi, cảnh giác ôm con đi theo. Những người đeo mặt nạ đưa nàng lên xe ngựa, đường đi xóc nảy, đến một điền trang ở ngoại ô.
Vén rèm bước xuống ngựa, vừa nhìn rõ khung cảnh, Đặng thị mặt tái xanh.
Điền trang nằm ở hẻo lánh, ở giữa có một căn nhà xây toàn gỗ bóng. Trong sân, đã có đông khoảng mấy chục người đeo mặt chờ sẵn, vài phụ nữ bị trói đứng ở góc sân, mặt mày ủ dột lo lắng. Ở giữa sân, hai ba phu tử* bị trói quỳ, cúi mặt.
Càng nhìn Đặng thị càng lo lắng, mấy phu tử kia chẳng phải quản gia và mấy chưởng quầy cũ của Tạ gia hay sao, còn mấy nương tử kia...chính là thiếp của chồng nàng mà.
"Phu nhân chớ có sợ hãi, chúng ta không làm hại phu nhân" Một nam nhân mặc áo trắng, đeo mặt nạ cáo, ôn hòa nói.
"Chỉ mong phu nhân thành thực trả lời chúng ta một vài câu"
Nam nhân nói, đoạn, sai người mang ra một chiếc ghế, ra hiệu mời Đặng thị ngồi.
Đặng thị bồng con nãy giờ cũng mỏi, cảnh giác ngồi xuống.
"Các người vô cớ bắt người, ắt..ắt hẳn sẽ sớm bị bắt thôi" Đặng thị đem lời hăm dọa, phần nhiều là để trấn an chính mình.
Nam nhân mặt nạ cáo kia dường như rất ung dung, y vừa đi lại vừa phẩy quạt, hỏi:
"Phu nhân có nhận ra những người này không?"
Đặng thị im lặng, né tránh cúi mặt.
Nam nhân áo trắng dường như hiểu, phẩy quạt, nói tiếp:
"Chồng ngươi là Tạ tri phủ tham ô trên máu thịt nhân dân, ngươi có biết không? Những người có mặt ở đây, đều đứng tên các cửa hiệu, ruộng đất, không sạch sẽ, trung gian cho vợ chồng ngươi phạm tội, đến khi hết giá trị hoặc bại lộ, sẽ cho một khoản tiền bịt miệng rồi đuổi đi, hoặc là sẽ thủ tiêu, có phải không?"
Đặng thị run rẩy, ôm chặt đứa bé như là điểm tựa lí trí cuối cùng.
"Nay sự việc đã bại lộ, thỉnh phu nhân đây hợp tác, tự khai sẽ được xem xét khoan hồng."
Đặng thị đấu tranh dữ dội, chồng nàng phạm tội, nàng đương nhiên biết rõ. Nhưng "xuất giá tòng phu", nàng lo lắng, dằn vặt cũng biết làm sao?. Hơn nữa, Tạ Văn Phi tuy lăng nhăng nhưng đối xử với mẹ con nàng cũng không đến tệ. Mà nếu không tham ô, những trang sức, lụa là, phấn son của các nàng lấy ở đâu ra. Đứng trước cám dỗ hoa lệ như vậy, mấy ai mà giữ được lòng mình, thế nên lâu dần, nàng cũng thuận theo, ủng hộ, tiếp tay cho chồng làm việc ác.
"Các ngươi muốn hỏi gì?" Đặng thị ủ rũ hỏi.
Nam nhân ngồi xuống ghế, ôn hòa hỏi:
"Dưới tay Tạ tri phủ có bao nhiêu cửa hàng, ruộng đất?"
"Chỉ có 7 cửa hàng,còn ruộng....độ...đô gần một ngàn mẫu'" Đặng thị run giọng.
Mấy người đeo mặt nạ nghe xong cũng không khỏi ngạc nhiên. Chỉ riêng Tạ gia đã chiếm một phần ba đất ở Sa Lạc, chưa tính các địa chủ khác, rồi đủ loại thuế khóa, bảo sao dân ở đây uất hận đến bạc tóc.
"Vậy, số lúa thu được đó, tính cả thuế, trừ phần nộp cho triều đình ra, phần còn lại cất ở nơi nào?". Mặt nạ cáo hỏi tiếp.
Đặng thị cắn môi, do dự không nói.
"Nghe nói phu nhân có một người em trai, năm nay cũng định tham gia khoa cử?"
"Còn có nhóc con này nữa, lẽ nào ngươi nỡ để nó mang tiếng con của tội thần".
Mặt nạ cáo dụ dỗ nói,.nhìn đứa bé nhỏ xíu quấn tã được Đặng thị ôm khư khư.
Nhưng mà vị phu nhân này cũng thật kín miệng,tra hỏi một hồi cũng không khai thêm được gì quan trọng nữa.
"Thóc lúa thu được đều nộp về trên đạo cả rồi, phần dự trữ còn lại ở kho trong phủ đấy thôi". Đặng thị khăng khăng...
Vì không tra hỏi thêm được gì, nên Đặng thị tạm thời bị giữ lại trong nhà. Còn mấy kẻ bị trói kia, đều bị bịt mắt chất lên xe, đưa qua chỗ Lý Thông tra khảo.
*
Ở bên kia, Tạ Văn Phi về phủ thấy yên ắng lạ thường, dự là có điều chẳng lành, gã vội gom đồ định bỏ trốn.
Từ cửa sau đi ra cùng mấy gia nhân thân cận, chưa đi được mấy bước đã bị một nhóm quân chặn lại...
"Tạ tri phủ, trùng hợp quá" Lý Thông mặc quan phục đỏ, bước xuống ngựa, mặt mày nghiêm nghị, hoàn toàn không có ý cười....
Chú thích:
1. Bài thơ ở đầu là bài ca dao khuyết danh của dân chúng phê phán nạn tham quan ở huyện thanh trì, các bạn có thể tìm hiểu thêm trên gg nhé.
Giờ Mão: 5-7giờ sáng
2."Dĩ nông vi bản, dĩ thương vi mạt": nghĩa là coi nông nghiệp là cái gốc, coi trọng, coi thương nghiệp là cái ngọn, không quan trọng. Câu này thể hiện tư tưởng thời Lê sơ là rất chú trọng nông nghiệp .
3.Phu tử: nghĩa là người đàn ông trung niên, có tuổi. Nếu dùng nguyên từ người đàn ông trung niên thì thấy không hay lắm nên xin phép mượn từ Hán việt thay thế cho hay hơn nhé.
