Văn phòng công ty vận chuyển vào một buổi chiều cuối tháng.
Tiếng bàn phím lách cách, tiếng máy in chạy rè rè, tiếng điện thoại bàn thỉnh thoảng lại vang lên giữa căn phòng ngột ngạt.
Ở góc cuối dãy bàn làm việc, một người đàn ông trung niên đang cúi đầu trước màn hình máy tính.
Ông tên Trường.
Ngoài bốn mươi, dáng người chắc nịch, khuôn mặt có phần khắc khổ. Trên đầu lúc nào cũng là chiếc mũ lưỡi trai cũ bạc màu. Bên cạnh bàn phím đặt một chiếc Nokia đen trắng đã sứt vài góc, loại điện thoại mà giữa thời buổi người ta lướt mạng bằng smartphone, nhìn thấy thôi cũng đủ tưởng nó vừa được đào lên từ một viện bảo tàng.
Trước mặt Trường lúc này là trưởng phòng.
Ông ta đặt xấp giấy xuống bàn đánh "bộp" một tiếng.
— Anh Trường, tôi hỏi thật anh nhé. Báo cáo này đáng lẽ sáng nay phải xong. Bây giờ gần hết giờ làm rồi mà anh còn chưa gửi cho tôi là thế nào?
Trường vẫn ngồi im.
— Tôi đang rà lại số liệu. Có mấy chuyến hàng bên kho gửi lên sai, tôi phải sửa lại.
— Lúc nào anh cũng có lý do!
Giọng trưởng phòng mỗi lúc một lớn.
Mấy nhân viên xung quanh bắt đầu ngó sang.
Trường hơi nhíu mày nhưng vẫn cố nhịn.
— Sai số liệu thì tôi phải kiểm tra. Gửi nhầm rồi cuối cùng người chịu trách nhiệm vẫn là tôi.
Trưởng phòng chống hai tay xuống bàn.
— Anh làm việc kiểu này thì đến bao giờ mới khá lên được?
Ông ta nhìn Trường từ đầu xuống chân rồi bật cười nhạt.
— Mà không chỉ công việc đâu. Anh nhìn lại mình đi. Thời đại nào rồi mà ngày nào cũng cái mũ lưỡi trai cũ rích ấy?
Trường ngẩng đầu.
— Cái mũ của tôi thì liên quan gì tới công việc?
— Liên quan đến tác phong!
Trưởng phòng chỉ tay vào chiếc Nokia trên bàn.
— Còn cái này nữa. Trời đất ơi, năm nào rồi mà anh vẫn dùng điện thoại cục gạch? Công ty làm vận chuyển, làm việc bằng Zalo, ứng dụng, nhóm chat đủ thứ. Người ta smartphone hết rồi, anh vẫn ôm cái máy đen trắng như sống từ hai mươi năm trước!
Vài tiếng cười nhỏ vang lên ở bàn bên cạnh.
Sắc mặt Trường bắt đầu thay đổi.
Trưởng phòng vẫn chưa dừng lại.
— Anh biết vấn đề của anh là gì không?
Trường nhìn thẳng vào ông ta.
— Là gì?
— Là anh không chịu thay đổi.
Ông ta gõ ngón tay xuống bàn.
— Bốn mươi mấy tuổi rồi mà vẫn lẹt đẹt nhân viên quèn. Từ cách ăn mặc, điện thoại cho đến công việc, cái gì cũng cũ kỹ. Người như anh—
Trường đứng bật dậy.
Chiếc ghế phía sau trượt mạnh một đoạn.
Cả văn phòng im bặt.
— Ông nói công việc thì tôi nghe.
Trường chậm rãi nói.
— Tôi làm chậm, ông mắng. Tôi làm sai, ông phạt. Cái đó tôi chịu.
Anh chỉ tay vào chiếc mũ trên đầu mình.
— Nhưng tôi đội cái gì, dùng điện thoại gì, sống thế nào... không đến lượt ông dạy.
Trưởng phòng cười khẩy.
— Thái độ gì đấy?
— Thái độ của một thằng nhịn ông lâu lắm rồi.
— Anh—
Một cú đấm bất ngờ khiến câu nói còn lại mắc luôn trong cổ họng.
Trưởng phòng loạng choạng đập lưng vào tủ hồ sơ.
Cả văn phòng chết lặng.
Trường nhìn nắm tay mình.
Một giây.
Hai giây.
Anh biết.
Xong rồi.
Ngày mai chắc chắn khỏi cần đi làm nữa.
Trưởng phòng vừa định đứng dậy thì Trường đã bước tới.
— Đằng nào cũng nghỉ...
Anh nghiến răng.
— Hôm nay tôi tính hết một thể!
Tiếng la hét, tiếng ghế đổ, tiếng đồng nghiệp chạy vào can ngăn lập tức làm cả văn phòng náo loạn.
Sáng hôm sau.
Trường lặng lẽ thu dọn đồ đạc khỏi chiếc bàn mình đã ngồi suốt nhiều năm.
Một chiếc cốc uống nước.
Vài cây bút.
Một quyển sổ.
Mấy tập giấy tờ cũ.
Cuối cùng là chiếc Nokia quen thuộc.
Anh nhìn nó một lúc rồi bỏ vào túi.
Chẳng ai trong phòng nói nhiều.
Có người ái ngại.
Có người buồn cười.
Có người thậm chí còn lén giơ ngón tay cái khi Trường quay lưng đi.
Anh ôm thùng đồ bước xuống sảnh công ty.
Vừa đi được tới cửa thì phía sau có tiếng gọi.
— Anh Trường! Anh Trường ơi! Từ từ đã!
Trường quay lại.
Một thanh niên người thấp, dáng hơi đậm đang chạy tới.
Đó là Phương, biệt danh Phương Cóc, đàn em làm chung bộ phận với anh.
Phương chống tay lên đầu gối thở mấy hơi rồi nói:
— Đi luôn thật à anh?
Trường nhún vai.
— Không đi thì ở lại làm trưởng phòng chắc?
Phương bật cười.
— Thôi. Anh em làm với nhau bao năm. Chia tay kiểu này cũng buồn. Ra quán cà phê đi, em mời anh một cốc.
Trường nhìn đồng hồ rồi cười.
— Ừ. Giờ anh cũng rảnh. Đi thì đi.
Hai người ngồi ở một quán cà phê nhỏ cách công ty vài trăm mét.
Phương vừa khuấy cốc cà phê vừa nhìn Trường đầy vẻ thích thú.
— Nói thật nhé anh.
— Gì?
— Cú hôm qua... đẹp.
Trường liếc sang.
— Mày định khuyến khích anh đánh sếp à?
— Không, em chỉ nói về mặt kỹ thuật thôi.
Phương cười hề hề.
— Lão ấy em cũng ghét lâu rồi. Suốt ngày soi mói. Nhưng em còn vợ con, còn tiền nhà, tiền điện nước... cùng lắm chỉ dám về nhà chửi trong bụng.
Trường nhấp một ngụm cà phê.
— Anh thì giờ cũng thất nghiệp rồi. Có gì hay đâu.
Phương im lặng một lúc rồi ghé người lại.
— Hay anh đổi nghề đi.
— Nghề gì?
— Em có một ông anh họ xa. Có công ty riêng.
Trường nhíu mày.
— Công ty gì?
Phương ngập ngừng.
— Trên giấy tờ... cầm đồ.
— Còn ngoài giấy tờ?
Phương cười.
— Thu hồi nợ. Xử lý mấy vụ khó. Trông coi địa bàn. Đại loại thế.
Trường đặt cốc xuống.
— Xã hội à?
— Cũng... hơi hơi.
— Hơi hơi của mày nghe đáng sợ thế?
Phương bật cười.
— Nhưng em thấy hợp anh.
— Hợp chỗ nào?
— Anh lì.
Trường nhìn hắn.
Phương lập tức bổ sung:
— Ý em là bản lĩnh. Gặp chuyện không run. Chứ nghề văn phòng này em thấy anh ngồi cũng phí.
Trường không đáp.
Nhưng câu nói ấy cứ nằm lại trong đầu.
Tối hôm đó.
Phòng trọ số 66B Nguyễn Sỹ Sách.
Trường nằm một mình trên chiếc giường cũ, hai tay kê sau đầu, mắt nhìn lên trần nhà.
Bốn mươi sáu tuổi.
Hơn mười năm trước, anh rời quê lên thành phố.
Khi ấy cũng từng nghĩ cố gắng vài năm, dành dụm chút vốn rồi làm ăn.
Nhưng vài năm nối tiếp vài năm.
Công việc văn phòng đều đặn.
Sáng đi.
Tối về.
Lương không cao nhưng cũng chẳng đến mức chết đói.
Con người cứ thế quen với sự an toàn.
Vợ anh thì không chịu nổi điều đó.
Ngày hai người cãi nhau lần cuối, cô đã nói một câu mà đến giờ Trường vẫn nhớ.
"Anh không xấu. Nhưng sống với anh, em chẳng nhìn thấy ngày mai."
Sau đó cô dẫn con trai về nhà ngoại.
Căn phòng từ ba người còn lại một.
Trường đã từng nghĩ rồi mọi chuyện sẽ ổn.
Nhưng giờ công việc cũng mất.
Bốn mươi sáu tuổi.
Xin một công việc văn phòng khác?
Những nơi tốt hơn sẽ chọn người trẻ.
Những nơi kém hơn thì đồng lương chưa chắc đủ sống.
Anh lấy tờ giấy Phương Cóc ghi số điện thoại ra khỏi túi.
Nhìn rất lâu.
Cuối cùng Trường cầm chiếc Nokia lên.
Bấm số.
— Alo
Đầu dây bên kia vang lên giọng đàn ông trầm khàn.
Trường ngồi dậy.
— Tôi là Trường. Phương Cóc giới thiệu tôi đến xin việc.
Sáu tháng sau.
Nếu có ai từng làm chung công ty vận chuyển nhìn thấy Trường lúc này, có lẽ sẽ không nhận ra.
Vẫn chiếc mũ lưỡi trai.
Vẫn khuôn mặt ấy.
Nhưng ánh mắt đã khác.
Sáu tháng làm cho công ty cầm đồ khiến anh hiểu một thế giới hoàn toàn khác với những bảng Excel, hóa đơn vận chuyển hay những buổi họp giao ban.
Ban ngày là cửa hàng.
Có biển hiệu.
Có giấy phép.
Có nhân viên mặc sơ mi.
Nhưng phía sau là những khoản nợ.
Những cuộc thương lượng.
Những lần đòi tiền.
Những cuộc tranh giành địa bàn.
Và đôi khi là dao, gậy, máu.
Tối hôm ấy, Trường theo ông chủ đi gặp một nhóm người để giải quyết chuyện làm ăn.
Không ai biết câu chuyện bắt đầu sai từ câu nào.
Chỉ biết vài phút sau, hai bên đã lật bàn.
— Chạy!
Có người hét lên.
Trường chỉ kịp thấy một chai bia bay qua đầu.
Anh lao khỏi quán.
Phía sau tiếng chân người đuổi theo dồn dập.
Trường chạy qua hai con hẻm, trèo qua một bức tường thấp rồi vòng sang con phố khác.
Đến khi chắc chắn không còn ai đuổi nữa, anh mới chống tay vào tường thở dốc.
Áo rách một đường.
Quần dính bụi.
Khóe trán rỉ máu.
Trường đưa tay quệt thử.
Nhìn vệt đỏ trên đầu ngón tay.
Rồi bụng anh kêu lên.
Ọc.
Trường đứng im.
Sau đó bật cười.
— Mẹ kiếp... giờ mới nhớ là chưa ăn tối.
Cuối phố có một quán bún vẫn còn sáng đèn.
Trường bước vào.
— Cô ơi, cho bát bún.
— Có ngay.
Anh ngồi xuống chiếc bàn dài.
Bát bún nóng được đặt trước mặt.
Khói bốc lên.
Mùi nước dùng thơm nhẹ.
Không rượu.
Không tiếng nhạc.
Không ai bàn chuyện nợ nần.
Không có ánh mắt đề phòng.
Chỉ là một bát bún bình thường.
Trường cầm đũa lên.
Sáu tháng qua, có hôm anh ngồi ăn trong nhà hàng sang trọng cùng ông chủ.
Rượu ngoại đầy bàn.
Đồ ăn thừa cả đĩa.
Nhưng cũng có hôm giữa đường đi làm việc, cả nhóm chỉ kịp nhét vội ổ bánh mì nguội vào bụng rồi lên xe chạy tiếp.
Bữa ăn hôm nay chẳng đáng bao nhiêu tiền.
Nhưng kỳ lạ là Trường cảm thấy ngon.
Có lẽ bởi đã lâu lắm rồi anh mới được ngồi yên như thế này.
Đúng lúc ấy, phía đầu bàn vang lên tiếng cãi nhau.
— Mày nhìn cái gì?
Một thanh niên hỏi.
Người đối diện cau mày.
— Tao nhìn mày hồi nào?
— Mắt mày nãy giờ liếc tao còn gì!
— Mày bị điên à?
Hai người đứng bật dậy.
Mọi người trong quán vội né sang bên.
Trường vẫn cúi đầu ăn.
Anh đã gặp những chuyện lớn hơn thế này quá nhiều.
Bỗng một thanh niên nhìn quanh tìm thứ gì đó để ném.
Ngay trước mặt hắn là chiếc Nokia của Trường.
— Ê—
Trường chưa kịp nói hết câu.
Vút!
Chiếc điện thoại bay qua không trung.
Tên kia né được.
Choang!
Nokia đập thẳng vào tường.
Nắp một nơi.
Pin một nơi.
Thân máy một nơi.
Cả quán im phăng phắc.
Trường từ từ đặt đũa xuống.
Anh nhìn chiếc điện thoại vỡ dưới đất.
Rồi quay đầu.
Thanh niên vừa ném điện thoại lúc này mới nhìn kỹ người chủ của nó.
Một người đàn ông trung niên.
Áo quần xộc xệch.
Trên trán còn vết máu chưa khô.
Khóe miệng bầm tím.
Ánh mắt lạnh tanh.
Thanh niên nuốt nước bọt.
— Điện thoại... của chú à?
Trường không nói.
Thanh niên bắt đầu hoảng.
— Cháu... cháu không biết.
Trường vẫn im lặng.
— Cháu xin lỗi.
Hắn lập tức móc trong túi ra một chiếc smartphone.
— Hay... chú cầm tạm cái này đi. Máy phụ của cháu. Cháu mới dùng mấy tháng thôi. Coi như cháu đền.
Trường nhìn chiếc smartphone.
Rồi nhìn đống xác Nokia dưới đất.
Chiếc điện thoại đã theo anh bao nhiêu năm.
Cuối cùng lại chết trong một cuộc đánh nhau thậm chí chẳng liên quan gì tới anh.
Trường thở dài.
— Đưa đây.
Thanh niên vội đặt điện thoại xuống bàn.
— Thế chú bỏ qua nhé?
Trường cầm đũa lên.
— Biến đi cho tao ăn.
— Vâng! Vâng!
Hai thanh niên lập tức kéo nhau ra khỏi quán.
Trường cầm chiếc smartphone lên.
Màn hình sáng choang.
Anh loay hoay một lúc.
— Cái này... mở kiểu gì nhỉ?
Bà chủ quán đứng bên cạnh bật cười.
Hôm sau trường lại ghé quán bún.
Không phải vì bún đặc biệt ngon.
Chỉ là sau tối hôm trước, anh bỗng thích cái cảm giác bình thường ở nơi này.
Vừa bước vào, Trường đã thấy một thanh niên ngồi ở chiếc bàn gần cửa.
Trước mặt hắn dựng một chiếc điện thoại.
Thanh niên vừa ăn vừa nhìn vào màn hình.
— Anh em thấy không, quán này nước dùng cực kỳ đậm vị nhé. Ai ở quanh khu này tối không biết ăn gì thì cứ qua đây...
Trường nhìn một hồi.
Anh gọi bà chủ lại.
— Thằng kia làm gì thế cô?
Bà chủ nhìn sang.
— Livestream đấy.
— Lai... gì?
— Livestream. Quay trực tiếp lên mạng.
Trường nhíu mày.
— Quay mình ăn bún mà cũng có người xem à?
Bà chủ cười.
— Ôi dào, thời đại internet rồi chú. Người ta lên mạng kể chuyện, ăn uống, nói chuyện linh tinh cũng có người xem. Có nhiều người nổi tiếng lắm đấy.
Trường nhìn thanh niên kia.
— Thế làm cái này có tiền à?
— Có chứ. Nổi tiếng thì quảng cáo, bán hàng, người xem tặng quà. Có người kiếm còn hơn đi làm công ty nhiều.
Trường im lặng.
Một lát sau, thanh niên livestream đứng dậy.
— Cô ơi, cháu về nhé.
Bà chủ lập tức chạy ra.
— Ôi, cảm ơn cháu nhé. Hôm nay quảng cáo giúp cô.
Bà dúi vào tay hắn ít tiền.
— Hai mươi Trump. Cầm uống nước.
Thanh niên cười tươi.
— Lần sau cháu lại qua.
Hắn cất tiền rồi bước ra ngoài.
Trường nhìn theo.
Một lúc lâu.
Rồi anh cúi xuống chiếc smartphone vừa được đền tối hôm trước.
Màn hình phản chiếu khuôn mặt một người đàn ông bốn mươi sáu tuổi.
Đầu đội chiếc mũ lưỡi trai cũ.
Trán còn một vết xước.
Suốt hơn mười năm làm văn phòng, người ta bảo anh cổ lỗ sĩ.
Sáu tháng làm xã hội, ngày nào cũng phải nhìn trước ngó sau.
Còn thằng nhóc vừa rồi...
Chỉ ngồi ăn bún, nói vài câu trước điện thoại.
Hai mươi Trump.
Trường cầm chiếc điện thoại lên.
— Cô.
— Gì thế chú?
— Cái thằng lúc nãy...
Trường chỉ ra cửa.
— Nó bảo cái gì ấy nhỉ?
— Livestream.
— Ừ.
Trường gật gù.
— Livestream.
Anh nhìn xuống màn hình điện thoại lần nữa.
Khóe miệng từ từ nhếch lên.
Có lẽ...
Sau ngần ấy năm, lần đầu tiên Trường bắt đầu nghĩ đến chuyện thay đổi.
Và cũng có lẽ, gã trưởng phòng năm nào đã nói đúng một điều.
Thời đại đã khác rồi.
Chỉ có điều hắn không thể nào ngờ được rằng—
ngày Trường Con thật sự bước vào thời đại 4.0...
lại là ngày một câu chuyện hoàn toàn khác bắt đầu.