Cơn gió lạnh đầu tuần kéo theo sự căng thẳng của đợt thi học kỳ một ập xuống lớp 11A1.
Mọi tiếng cười đùa quen thuộc ở dãy bàn cuối dường như lắng hẳn xuống. Đến cả Khải với mấy cậu bạn mê xe cũng cất gọn mấy cuốn tạp chí mô tô vào hộc bàn, ngồi bấm bút bi cành cạch bên cạnh mấy xấp đề cương photo quăn mép.
Giờ ăn trưa dưới nhà ăn, mặt bàn bốn người ken đặc sách vở.
Vy ngồi gục trán xuống mép bàn cạnh khay cơm sườn còn bốc khói, hai tay ôm đầu vò rối bời:
"Chết tớ rồi. Ngày mai thi Hóa mà nhìn vào mấy cái phương trình oxi hóa khử tớ thấy chữ cứ nhảy múa loạn xạ. Cân bằng electron gì mà bên thêm nước bên thêm axit, chẳng hiểu electron nó chạy đằng nào nữa!"
Thảo ngồi bên cạnh, đẩy nhẹ gọng kính cận, lật giở một xấp giấy A4 kín đặc sơ đồ bút dạ nhiều màu:
"Đừng có học vẹt từng phương trình. Cậu phải xác định chất khử với chất oxi hóa trước, tính độ chênh lệch số oxi hóa rồi mới nhân chéo hệ số."
"Bà nói nghe dễ lắm!" Vy ngẩng mặt lên, môi méo xệch. "Còn môn Văn sáng thứ Tư nữa. Phân tích bi kịch bị cự tuyệt quyền làm người của Chí Phèo... Tớ đọc ba lần rồi mà chỉ nhớ mỗi chi tiết bát cháo hành!"
Mai An ngồi ở đầu bàn, chân trái mang một dải băng thun mỏng đỡ lấy mắt cá chân, đang cầm bút dạ đánh dấu vào cuốn đề cương tổng hợp:
"Thôi, đừng cuống lên thế. Chiều nay tan học Thảo ngồi lại giảng cho cái Vy mấy bài cân bằng Hóa cơ bản, còn tối về tớ gửi dàn ý chi tiết bài Chí Phèo qua Zalo cho mà học thuộc luận điểm. Chia nhau ra như thế mới kịp..."
An ngừng bút, đưa mắt nhìn sang Kael. Cả Vy và Thảo cũng vô thức dừng lại, cùng nhìn theo.
Kael ngồi thẳng lưng ở góc bàn đối diện. Cậu ăn cơm chậm rãi, từng thìa gọn gàng và dứt khoát. Trước mặt cậu không có đề cương photo, cũng chẳng có cuốn sổ ghi chép nào mở sẵn. Gương mặt cậu vẫn điềm nhiên, tách biệt hẳn với sự sốt ruột của cả bàn.
An khẽ nghiêng đầu nhìn cậu bạn cùng bàn:
"Vũ này. Cậu không ôn gì à? Trông cậu nhàn nhã thế?"
Kael đặt thìa cơm xuống mép khay, đưa mắt nhìn ba cô bạn:
"Xem qua rồi."
Vy tròn mắt nhìn cậu:
"Xem qua thôi á? Cậu không sợ bị điểm kém à? Cô Hóa lớp mình nổi tiếng chấm gắt đấy, sai một hệ số cân bằng là gạch cả câu luôn!"
Kael với lấy cốc nước lọc uống một ngụm nhỏ, giọng điệu bình thản:
"Đề thi cuối kỳ môn Hóa của trường ba năm gần đây đều do một tổ giáo viên luân phiên biên soạn. Cấu trúc bài tự luận luôn chia thành hai phần rõ rệt: bảy mươi phần trăm điểm nằm ở bài toán kim loại tác dụng với axit nitric loãng tạo khí khử, ba mươi phần trăm còn lại là bài tập lý thuyết về sự điện li và tính chất các hợp chất của nitơ."
Cậu nhìn thẳng vào tập đề cương photo lem nhem của Vy:
"Cậu dành cả buổi sáng để nhớ từng chất là sai hướng. Bản chất chỉ có một quy tắc: tổng electron nhường luôn bằng tổng electron nhận. Đêm nay về chỉ cần làm nhuần nhuyễn ba phương trình mẫu của đồng và sắt tác dụng với axit loãng, nắm chắc cách đặt ẩn tìm số mol. Đề thi ngày mai sẽ không vượt ra ngoài khung đó."
Vy há hốc mồm nhìn Kael, vẻ mặt ngơ ngác một lúc rồi quay sang nhìn Thảo:
"Nó... nó nói nghe có lý thế nhỉ?"
Kael đưa mắt sang tập sơ đồ chi chít màu mực của Thảo, nói thêm:
"Sơ đồ của Thảo vẽ nhiều nhánh phụ quá, dùng tới bốn màu mực khác nhau sẽ làm mắt bị phân tán lúc cần tra cứu nhanh. Gom kiến thức lại thành từng khối ba mục: hiện tượng, phương trình và điều kiện phản ứng. Não bộ ghi nhớ cấu trúc ba điểm tốt hơn."
Thảo nhìn lại tờ giấy A4 đầy những đường mũi tên rối rắm trên tay mình, rồi ngước nhìn Kael bằng ánh mắt ngạc nhiên pha lẫn thán phục. Cô bé khẽ gật đầu, cầm bút chì khoanh lại các cụm ý chính theo đúng cách cậu vừa chỉ ra.
Kael đưa mắt sang Mai An, giọng vẫn giữ nguyên vẻ đều đặn:
"Còn dàn ý bài Chí Phèo. Cậu đang dồn quá nhiều dung lượng để kể lể bi kịch tình cảm cá nhân với Thị Nở."
Mai An thoáng chớp mắt, chiếc bút dạ trên tay dừng lại: "Bài phân tích nhân vật thì phải bám vào diễn biến tâm lý chứ?"
"Tâm lý chỉ là bề nổi," Kael nhìn vào trang vở ghi chép sạch sẽ của cô bé. "Làng Vũ Đại trong tác phẩm là một mô hình xã hội thu nhỏ bị cô lập. Bá Kiến đại diện cho giai cấp thống trị nắm giữ tư liệu sản xuất và bộ máy hành chính, còn Chí Phèo là nạn nhân của cơ chế bần cùng hóa và lưu manh hóa có hệ thống. Chi tiết bát cháo hành hay sự cự tuyệt của bà cô Thị Nở chỉ là giọt nước tràn ly. Nếu muốn bài văn đạt điểm tối đa ở phần nâng cao, cậu phải chỉ ra được: bản chất hiện thực phê phán của Nam Cao nằm ở sự bế tắc của cả một cấu trúc xã hội cũ, nơi một con người muốn lương thiện cũng không còn đất để sống."
Cả bàn ăn lặng đi mấy giây.
Vy ngồi đờ người, đôi đũa gắp miếng sườn lơ lửng giữa không trung. Thảo thì cẩn thận ghi lại mấy cụm từ Kael vừa nói vào góc cuốn sổ tay.
Mai An nhìn thẳng vào mắt cậu bạn cùng bàn. Cô bé đã quen với việc Kael giải các bài tập Tự nhiên bằng những đáp án ngắn gọn đến phát bực, nhưng cách cậu nhìn nhận một tác phẩm Văn học dưới góc độ tổ chức xã hội và áp lực môi trường lại sắc bén đến mức đáng ngạc nhiên.
"Tối nay..." Mai An ngập ngừng, rồi chống hai tay lên mép bàn. "Bọn tớ sang nhà cậu học nhóm được không? Bên cậu yên tĩnh, lại có màn hình lớn để chiếu mấy cái sơ đồ Hóa cho cái Vy nhìn cho rõ."
Kael nhìn lướt qua vẻ mặt cầu khẩn của Vy và sự chờ đợi của Thảo, khẽ gật đầu:
"Bảy giờ tối. Mang đủ đề cương photo các năm."
...
Sáng thứ Năm. Phòng thi số 04.
Giờ thi môn Toán diễn ra trong sự tĩnh mịch đặc quánh của dãy nhà ba tầng.
Tiếng kim đồng hồ treo tường nhích từng tiếng tích tắc. Tiếng quạt trần quay lờ đờ trên trần vôi cũ, thỉnh thoảng lại phát ra một tiếng cọt kẹt quen thuộc. Cả phòng thi chỉ còn lại tiếng ngòi bút bi miết sột soạt trên mặt giấy và tiếng tẩy gôm chà xát vội vã.
Kael nhận tờ đề thi từ tay giám thị.
Mười câu hỏi tự luận trải dài trên hai mặt giấy A4. Cậu lướt mắt qua từng dòng: phương trình lượng giác cơ bản, bài toán đếm xác suất, hình học không gian và bài toán bất đẳng thức lượng giác tìm giá trị nhỏ nhất ở câu cuối. Đối với một người từng phải tính toán sai số quỹ đạo chuyển động giữa các tầng bức xạ không gian, những con số này bày ra trước mắt cậu đơn giản như những viên sỏi đặt trên cát.
Mười lăm phút đầu trôi qua, Kael đặt bút giải trọn vẹn chín câu đầu tiên. Cậu viết chữ đều tay, trình bày từng bước theo đúng barem chấm điểm của Bộ Giáo dục, không bỏ sót một bước lập luận nào.
Thách thức duy nhất nằm ở câu phân loại cuối cùng: bất đẳng thức trị giá một điểm.
Kael nhẩm nghiệm trong đầu chưa đầy năm giây. Nghiệm nguyên duy nhất nằm gọn gàng ở kết quả cuối cùng. Nhưng nếu nộp một bài thi mười điểm tuyệt đối, tên cậu sẽ nằm ngay đầu bảng điểm toàn khối, kéo theo sự chú ý của giáo viên bộ môn và những lời mời vào đội tuyển học sinh giỏi. Đó là thứ rắc rối sau cùng mà một kẻ đang cần ẩn mình muốn vướng vào.
Cậu cần một điểm số an toàn: tám phẩy năm hoặc chín điểm. Đủ giỏi để không bị giáo viên gọi lên dò bài, nhưng đủ bình thường để chìm lẫn vào nhóm học sinh khá của lớp.
Kael nhìn vào bước biến đổi thứ ba của câu mười.
Thay vì viết dấu trừ khi chuyển vế một biểu thức đại số, cậu cố tình đưa ngòi bút hạ xuống một nét dấu cộng mảnh. Một lỗi sai sơ đẳng về dấu - thứ tai nạn kinh điển mà bất kỳ một học sinh cấp ba nào cũng có thể mắc phải khi làm bài vội. Sai một dấu ở bước đệm, toàn bộ phần kết luận phía dưới sẽ mất trọn vẹn một điểm của câu cuối, nhưng vẫn giữ lại được điểm thành phần cho phần đặt điều kiện xác định bên trên.
Cậu đặt bút bi xuống rãnh bàn gỗ.
Đồng hồ mới chỉ sang phút thứ hai mươi lăm. Quy chế thi không cho phép học sinh rời phòng trước hai phần ba thời gian làm bài.
Kael tựa lưng vào thành ghế gỗ cứng, nhìn quanh phòng thi.
Cậu bạn bàn trên đang cắn nát đuôi chiếc bút bi, vò đầu bứt tai bên tờ giấy nháp kín đặc phép tính. Ở góc phòng, một nữ sinh đang cặm cụi dùng thước kẻ lượn sóng gạch chân từng dòng kết luận. Ngoài cửa sổ, một vệt nắng sớm rọi nghiêng qua tán lá bàng, hắt những đốm sáng tròn xoe nhảy múa trên mặt bàn gỗ bạc màu.
Kael hơi ngả đầu sang một bên, lặng lẽ ngắm nhìn những hạt bụi nhỏ lơ lửng giữa luồng sáng ban mai. Tiếng bút bi vẫn chạy đều trên giấy, bình thản trôi qua một buổi sáng mùa đông.
