Sáng thứ Năm ngày 21 tháng 1, Ngọc tạo một bảng theo dõi công việc mới.
Không cầu kỳ.
Bốn cột:
Bài.
Thời gian research.
Thời gian viết.
Thời gian sửa.
Cô nghĩ một chút rồi thêm:
Trao đổi/đọc brief.
Bởi bố đã nói đúng. Công việc không bắt đầu từ lúc con trỏ nhấp nháy trên trang trắng. Một cuộc gọi mười lăm phút, nửa tiếng đọc brief hay thời gian kiểm claim đều là thời gian bỏ ra để có sản phẩm cuối.
Ngọc thử nhớ lại bài đầu.
Không chính xác.
Research khoảng hơn một tiếng vì chủ đề đã quen.
Viết hơn hai tiếng.
Sửa gần một tiếng tính cả trao đổi.
Tổng có thể khoảng bốn tiếng rưỡi.
Hai trăm nghìn.
Bài thứ hai nhanh hơn, có lẽ ba tiếng hơn một chút vì cô dùng lại được nhiều ghi chú cũ.
Cô không chuyển ngay thành giá theo giờ rồi phán đáng hay không. Dữ liệu chỉ có hai bài, chưa đủ.
Nhưng lần đầu tiền bắt đầu có một mẫu số khác đi kèm:
thời gian.
Ngọc mở sổ nghề nghiệp.
Bên dưới dòng hướng chọn: Truyền thông, cô viết:
Tháng thử cộng tác: 2 bài/tháng. Theo dõi không chỉ tiền mà còn mức muốn làm trước/sau deadline.
Cô cười khi đọc.
Nghe như tự nghiên cứu bản thân.
Nhưng đúng.
Một thứ cô rất thích khi làm tùy hứng có thể trở nên hoàn toàn khác khi xuất hiện đều đặn trên lịch.
Muốn biết nghề có hợp không, đây có lẽ là dữ liệu tốt hơn rất nhiều một video “một ngày làm content”.
Bên trả phí gửi topic đầu tiên của tháng thử vào buổi trưa.
Không phải một chủ đề Ngọc hào hứng.
“Học sinh lớp 12 nên làm gì khi chưa biết mình giỏi gì?”
Cô đọc.
Không ghét.
Nhưng cũng không có cảm giác muốn mở file ngay như hai bài chọn ngành trước.
Điều này khiến Ngọc vui một cách kỳ lạ.
Đây chính xác là thứ cần thử.
Một công việc sẽ không luôn trùng với mối quan tâm đang nóng nhất của mình.
Brief yêu cầu 800 chữ, giọng gần gũi, không biến thành bài trắc nghiệm năng lực. Người phụ trách muốn có một phần hướng người đọc nhìn lại những việc mình làm lâu mà không thấy quá mệt, phản hồi từ người khác và các loại task mình thường tự nguyện nhận.
Ngọc thấy ổn.
Deadline thứ Ba tuần sau.
Không gấp.
Cô nhận.
Trước khi research, Ngọc đặt đồng hồ.
Không phải bấm từng giây như chấm công.
Chỉ ghi giờ bắt đầu và kết thúc.
Ba mươi lăm phút đầu, cô đọc một số ghi chú cũ và tìm cách tránh lời khuyên kiểu “hãy theo đuổi đam mê”. Ngọc càng nghĩ càng thấy chủ đề khó hơn tưởng tượng, bởi một học sinh mười bảy tuổi chưa giỏi rõ thứ gì không có nghĩa là chưa có điểm mạnh. Có những năng lực chỉ nhìn thấy qua cách người đó xử lý việc, không phải qua điểm số.
Cô nhớ chính mình.
Tiếng Anh tốt là thứ dễ thấy.
Nhưng khả năng hỏi tiếp khi câu trả lời khác dự đoán, hay thích kiểm thông tin trước khi viết, mãi sau này mới thành điểm được người khác gọi tên.
Ngọc ghi:
Điểm mạnh không phải lúc nào cũng là môn học cao điểm nhất. Có thể là cách mình làm việc.
Một trục bài xuất hiện.
Cô dừng research sau bốn mươi lăm phút.
Không viết luôn.
Deadline còn xa.
Chiều, Linh Chi gọi rủ đi ra ngoài vào thứ Bảy.
Ngọc nhìn lịch.
Thứ Bảy Hiếu dạy hai lớp, cô không có lịch với cậu.
Job mới chưa gấp.
“Đi.”
Chi hơi bất ngờ.
“Mày không viết bài à?”
“Có. Nhưng không phải viết cả ngày.”
“Đúng.”
Ngọc nhìn bảng công việc sau khi tắt máy.
Một nguyên tắc mới cần học.
Có deadline không có nghĩa từ lúc nhận tới lúc nộp phải nghĩ về nó liên tục.
Nếu không, hai bài mỗi tháng vẫn có thể chiếm cảm giác như tám bài.
Cùng ngày, Hiếu gặp một vấn đề khác với Nam.
Không phải file.
Nam nhắn vào buổi chiều:
Nam: Anh ơi, em định làm task mai theo cách tuần trước. Anh xem trước giúp em được không? Em sợ tới lúc xong lại phải sửa.
Hiếu đọc.
Cậu hiểu vì sao Nam hỏi.
Sau vài lần được review, người mới bắt đầu muốn xác nhận trước để tránh làm sai.
Điều đó có vẻ hiệu quả.
Nhưng nếu lần nào cũng hỏi cách Hiếu trước khi bắt đầu, Nam sẽ chỉ đổi từ bị review sau thành xin đáp án trước.
Hiếu không trả:
Gửi anh xem.
Cậu hỏi:
Hiếu: Em đang phân vân chỗ nào?
Nam:
Nam: Em chưa phân vân cụ thể. Em chỉ muốn biết cách em định làm có đúng không.
Hiếu nhìn.
Đúng thứ cậu lo.
Hiếu: Thế em làm trước đi. Rule nào không rõ thì hỏi rule đó. Còn cách làm của em nếu không vi phạm rule thì cứ làm, xong review.
Nam mất vài phút mới trả.
Nam: Em sợ làm cả đoạn rồi sai hướng.
Hiếu nghĩ.
Nỗi sợ hợp lý.
Cậu không muốn trả kiểu cứ làm đi rồi để Nam mất hai tiếng nếu task thật sự mơ hồ.
Hiếu: Em gửi anh 3–4 dòng em định xử lý với lý do chọn cách đó. Anh xem logic đầu. Không cần gửi cả plan.
Nam:
Nam: Vâng.
Mười phút sau, Nam gửi một ví dụ.
Hiếu xem.
Logic ổn.
Hiếu: Được. Em đi tiếp theo cách này.
Gửi xong, cậu lại thấy chữ được có thể khiến nó giống phê duyệt tuyệt đối.
Cậu thêm:
Hiếu: Case đầu ổn. Nếu gặp loại khác thì tự check lại, đừng mặc định mọi case giống.
Nam:
Nam: Vâng anh.
Một điểm giữa.
Không bỏ người mới tự bơi.
Cũng không biến mình thành người phải duyệt từng bước.
Hiếu thấy phần hướng dẫn con người khó hơn file khá nhiều.
File không lo.
Không sợ bị chê.
Không tự mất tự tin vì năm comment.
Con người có.
Buổi tối, anh khóa trên gọi ngắn về công việc khác. Hiếu tiện kể chuyện Nam muốn hỏi trước.
Người kia cười.
“Bình thường. Người mới hay thế.”
“Em sợ nó phụ thuộc review.”
“Thì giảm dần.”
“Giảm kiểu nào anh?”
“Cho nó biết tiêu chí, đừng cho đáp án.”
Anh khóa trên nói. “Nếu task mới hoàn toàn thì check đầu. Task quen thì để nó tự làm. Sau một thời gian lỗi nào nó tự chịu được thì để nó chịu.”
Hiếu nghe.
“Vâng.”
“Em dạy gia sư chắc hiểu.”
Cậu cười.
Đúng.
Một học sinh cứ hỏi:
Bước này làm gì ạ?
trước mỗi dòng sẽ không bao giờ tự giải được bài.
Tối thứ Sáu ngày 22 tháng 1, Ngọc nhận thông báo bài trả phí thứ hai đã đăng.
Lần này cô không mở comment ngay.
Cô đang xem phim cùng mẹ.
Khoảng hơn một tiếng sau mới kiểm.
Phản hồi bình thường.
Có người đồng ý.
Có người nói bố mẹ mình chẳng chịu nghe dù đã đưa đủ thông tin.
Một người viết:
“Bài nào cũng nói nói chuyện với bố mẹ, nhưng có nhà nói không được đâu.”
Ngọc đọc.
Không thấy cần bảo vệ bài.
Người đó có thể đúng với gia đình họ.
Bài viết không thể giải quyết mọi cấu trúc gia đình.
Cô lưu câu bình luận vào ghi chú giới hạn của advice content rồi đóng.
Một thay đổi nhỏ từ bài đầu.
Không phải phản hồi nào cũng cần cầm theo cả ngày.
Sáng thứ Bảy ngày 23 tháng 1, Ngọc đi với Chi và Phương.
Hiếu vẫn dạy lớp mười.
Hai cuộc sống chạy riêng.
Ngọc kể mình bắt đầu làm định kỳ hai bài một tháng.
Chi nói ngay:
“Thế giờ mày có nghề rồi.”
“Chưa.”
“Có tiền đều.”
“Chưa chắc đều.”
“Có deadline.”
“Cái này có.”
Phương cười.
“Thế ít nhất có việc.”
Ngọc nghĩ rồi gật.
“Ừ. Có việc.”
Chữ việc nghe đúng hơn nghề.
Chi hỏi:
“Mày định để dành tiền?”
“Không biết.”
“Tháng này bốn trăm.”
“Ừ.”
“Tháng sau bốn trăm.”
“Chưa biết.”
“Ba tháng…”
Ngọc nhìn.
“Đừng tính hộ.”
Chi bật cười.
Phương hỏi:
“Hiếu thấy sao?”
“Bình thường.”
“Không tự ái vì bạn gái bắt đầu kiếm tiền?”
Ngọc bật cười.
“Anh ấy kiếm lâu rồi.”
“Nhưng nhà mày vốn giàu hơn.”
“Không liên quan.”
Cô trả khá nhanh rồi thấy câu hỏi không đáng kéo thành tranh luận.
“Bọn tao không thi ai kiếm nhiều.”
Chi gật.
“May. Hiện giờ mà thi mày thua.”
Ngọc đánh bạn.
Cả ba cười.
Buổi chiều, Hiếu dạy Huyền.
Huyền mang bài cũ ra và lần đầu tự nói ngay khi bắt đầu:
“Em nghĩ em sai ở bước đổi điều kiện, nhưng em không biết vì sao.”
Hiếu nhìn.
Trước đây cô bé thường đưa cả bài rồi nói em không biết.
Bây giờ đã xác định được vùng mình mắc.
Cậu hỏi:
“Thế trước bước đó em chắc?”
“Khá chắc.”
“Kiểm.”
Huyền tự rà.
Đúng.
Sau vài câu hỏi, cô bé tìm ra lỗi.
Hiếu gần như không phải giảng.
Một buổi học nhẹ.
Sau khi về, cậu nhìn điện thoại.
Ngọc đã nhắn:
Minh Ngọc: Em xong với Chi rồi.
Hiếu:
Hiếu: Anh cũng vừa xong.
Cô:
Minh Ngọc: Tối anh mệt không?
Cậu nghĩ.
Không nhiều.
Hiếu: Không.
Ngọc:
Minh Ngọc: Gặp không?
Hiếu:
Hiếu: Ừ.
Không cần chờ Chủ nhật.
Hai người gặp tối thứ Bảy.
Không có chuyện lớn để báo.
Không chọn ngành.
Không job đầu tiên.
Không chuyến về quê.
Chỉ hai người đều xong việc và muốn ăn cùng.
Ngọc mang theo cuốn sổ mới nhưng để trong túi, không mở.
Trong lúc ăn, Hiếu kể chuyện Nam muốn được check trước.
Ngọc hỏi:
“Anh có thấy phiền không?”
“Không.”
“Thế sao không cứ xem?”
“Vì lần nào cũng xem thì nó không tự quyết.”
“Ừ.”
Cô nghĩ. “Nhưng nếu anh không xem rồi nó làm sai thì người ta mất thời gian.”
“Thế nên anh check một ví dụ.”
“À.”
Ngọc cười. “Một điểm giữa.”
“Ừ.”
Cô kể mình cũng đang thử một điểm giữa với job mới.
“Em có deadline thứ Ba.”
“Em viết chưa?”
“Research bốn mươi lăm phút.”
“Thế còn nhiều.”
“Ừ.”
“Em không định làm hết cuối tuần?”
“Không.”
Ngọc nói. “Em nhận ra có bài trong lịch làm em cứ muốn nghĩ về nó kể cả lúc chưa cần.”
“Thế đừng.”
Cô nhìn.
Hiếu lập tức cười.
“Anh đang…”
“Em biết.”
Ngọc bật cười. “Lần này dùng được.”
Cô nói tiếp:
“Em sợ nếu sau này làm content thật, trong đầu lúc nào cũng có deadline.”
“Có thể.”
“Anh kỹ thuật có thế không?”
Hiếu nghĩ.
“Lúc mới làm có.”
“Giờ?”
“Nếu biết scope với thời gian rồi thì ít hơn.”
“Thế chắc em phải học.”
“Ừ.”
Một lúc sau, Ngọc hỏi:
“Anh có thấy em chọn Truyền thông rồi thay đổi gì không?”
“Chưa.”
“Thật?”
“Em mới chọn một tuần.”
Cô bật cười.
“Anh không tạo cảm xúc được à?”
“Em muốn gì?”
“Không.”
Ngọc tự cười.
Cậu nói đúng.
Chọn ngành không làm cô trở thành một người mới sáng hôm sau.
Cô vẫn đang viết bài như trước.
Vẫn thích title.
Vẫn đọc comment.
Chỉ có điều bây giờ những trải nghiệm ấy không còn bị kéo ra bỏ phiếu cho hai ngành nữa.
Đi ra khỏi quán, Hiếu hỏi:
“Em có nhẹ hơn không?”
“Có.”
“Thế là thay đổi.”
“Ừ.”
“Không phải mỗi task đều thành câu hỏi chọn gì.”
Ngọc nghe rồi gật.
Đúng.
Cô có thể viết một bài dở mà không phải mở lại Marketing.
Có thể thấy một phần research của marketing rất hay mà không cần nghi ngờ quyết định ngay.
Một lựa chọn đã đóng bớt tiếng ồn.
Chủ nhật ngày 24 tháng 1, hai người không gặp thêm.
Ngọc dành buổi sáng viết bản đầu cho bài mới. Nhờ research đã làm từ thứ Năm, phần khung tới khá nhanh. Cô viết được gần chín trăm chữ rồi phải cắt xuống. Lần này cái khó không phải tìm ý mà là bỏ bớt những lời khuyên nghe đúng nhưng quá chung.
Một đoạn:
“Hãy thử nhiều hoạt động khác nhau để tìm điểm mạnh.”
Cô nhìn.
Đúng.
Nhưng vô dụng nếu chỉ đứng một mình.
Ngọc sửa thành những cách cụ thể hơn: nhận một task nhóm khác loại mình thường chọn, thử trình bày, thử tổng hợp, thử phỏng vấn, thử làm với số liệu; sau đó quan sát phần nào mình học nhanh, phần nào người khác thường tìm tới nhờ và phần nào làm lâu mà không thấy kiệt sức quá sớm.
Bài lập tức có hình hơn.
Cô ghi thời gian.
Viết: một tiếng bốn mươi phút.
Chưa sửa.
Tổng hiện tại hơn hai tiếng hai mươi lăm.
Nếu ngày mai sửa thêm một tiếng, mức hai trăm nghìn sẽ tương đương với vài chục nghìn cho mỗi giờ công thực tế.
Ngọc nhìn con số.
Không thấy thấp tới mức muốn bỏ.
Nhưng bắt đầu hiểu tại sao bố nói cần biết thời gian.
Tiền trên mỗi bài chỉ cho biết một nửa câu chuyện.
Ở phòng trọ, Hiếu cùng lúc đang hoàn thành một bài trường.
Không kỹ thuật Chủ nhật.
Không mở nhóm Nam.
Nam cũng không nhắn.
Tài liệu workflow nằm yên.
Điều đó tốt.
Gần chiều, mẹ Hạnh gọi.
Bà hỏi cuối tháng cậu có về không. Hiếu nhìn lịch rồi nói chưa chắc. Tết âm lịch còn một thời gian, có thể cậu sẽ về gần dịp hơn.
Mẹ hỏi:
“Ngọc dạo này có khỏe không?”
“Có.”
“Đi làm bài gì rồi phải không?”
Hiếu hơi bất ngờ.
“My kể?”
“Ừ. Nó bảo chị Ngọc kiếm được tiền viết bài.”
Cậu bật cười.
“Vâng.”
“Thế tốt.”
Bà nói rất tự nhiên. “Con bé giỏi chữ.”
Hiếu không sửa thành giỏi truyền thông hay kể Ngọc vừa chọn ngành.
Đó là chuyện Ngọc muốn kể với ai thì tự kể.
Mẹ lại hỏi:
“Bao giờ nó về chơi nữa?”
“Chưa biết.”
“Ừ. Rảnh thì về.”
Không thúc.
Hết.
Tối, Ngọc nhận ảnh mèo từ My.
Sau đó là:
Hà My: Mẹ em hỏi bao giờ chị lại về.
Ngọc bật cười.
Minh Ngọc: Anh em cũng vừa nói.
My:
Hà My: Thế chị về đi.
Ngọc:
Minh Ngọc: Không phải bảo là về ngay được.
My:
Hà My: Vâng.
Một lát:
Hà My: Nhưng chị nhớ về.
Ngọc nhìn.
Minh Ngọc: Ừ.
Không chốt ngày.
Nhưng lần này chữ ừ có ý thật.
Cô muốn về lại.
Chỉ không cần biến một chuyến thứ hai thành mốc tiếp theo của mối quan hệ.
Trước khi ngủ, Ngọc mở bảng time log.
Bài đầu tháng thử vẫn đang dở.
Hai tiếng hai mươi lăm.
Không phải con số khiến cô vui.
Cũng không khiến cô chán.
Chỉ là thông tin.
Ở một bảng khác trong máy Hiếu, cậu cũng có những dòng log gần tương tự: thời gian làm file, thời gian review, thời gian update note.
Hai người vốn bắt đầu rất khác.
Một người phải đi làm sớm vì cần tự nuôi mình.
Một người tới năm cuối phổ thông mới lần đầu tò mò cảm giác tiền đến từ thứ mình làm.
Nhưng khi công việc bắt đầu có nhịp, cả hai lại chạm vào những câu hỏi khá giống nhau.
Mình mất bao lâu?
Phần nào thật sự thuộc trách nhiệm của mình?
Khi nào nên hỏi?
Khi nào nên tự quyết?
Người khác góp ý thì thứ gì phải sửa và thứ gì chỉ là một cách khác?
Và quan trọng hơn cả, khi cảm giác mới mẻ biến mất, mình còn muốn ngồi xuống làm tiếp vào lần sau không?
Với Hiếu, câu trả lời đang dần trở thành có.
Với Ngọc, mới chỉ là tháng thử đầu tiên.
Nhưng sáng Chủ nhật ấy, khi ngồi cắt gần một trăm chữ khỏi một bài không phải chủ đề cô đặc biệt yêu thích mà vẫn thấy muốn làm cho nó tốt hơn, cô đã có thêm một phần câu trả lời.