Tại huyện Thanh Vân có một thôn trang hẻo lánh tên là Hạ Đào. Con đường đất dẫn vào thôn quanh co, mùa nắng bụi bay lờ mờ, mùa mưa lầy lội khó đi, bởi thế người ngoài hiếm khi lui tới.
Những biến động binh đao ngoài kia dường như chỉ còn là chuyện truyền miệng qua lời khách bộ hành ghé quán nước đầu huyện. Thỉnh thoảng vẫn thấy vài toán lính phương Bắc đóng quân tạm bợ nơi bãi đất trống gần cổng huyện, giáp sắt xếp thành đống, ngựa buộc lỏng dưới bóng cây, nhưng chúng cũng chẳng mấy khi bén mảng về phía thôn nhỏ này.
Người trong Hạ Đào quanh năm gắn mình với ruộng đồng. Sáng sớm, khói bếp lặng lẽ bay lên khỏi mái tranh, trâu bò được dắt ra đồng khi sương còn đọng trên cỏ. Tiếng chày giã gạo, tiếng nước chảy qua mương nhỏ hòa lẫn vào nhau, đều đặn như nhịp thở của đất. Cơm áo tuy chẳng dư dả, nhưng vẫn đủ qua ngày, để nơi đây giữ được một khoảng bình yên hiếm hoi giữa buổi nhiễu nhương.
Vừa sáng, cả thôn đã thức. Nhà nổi lửa, nhà vác cuốc ra đồng, tiếng mấy bà thím cằn nhằn vang lên.
"Sáng rồi dậy đi, còn nằm ra đấy thì cả nhà chết đói hết à?".
Ngay gần cuối thôn có một quán mì, không biết đã bao nhiêu năm tuổi, nhưng bức tường cho đến cái mái nhà đều in đậm dấu vết của thời gian.
"Nhóc con, lấy thêm giùm ông ca nước, thêm chút muối nữa."
Trong bếp là một lão già chừng bảy mươi tuổi. Thân thể gầy ốm đang ngồi trước một nồi nước dùng nghi ngút khói.
"Nhanh cái chân lên không trời sáng bây giờ"
"Đây đây, có ngay."
Một đứa nhóc khoảng chừng tám tuổi, tay bưng ca nước, chạy quanh dường như đang tìm một thứ gì đó.
Nó tên là Lục Minh.
Mấy năm trước, Lục gia vừa mới đi uống rượu lại nhà lão Tam về thì thấy tiếng khóc trẻ con. Lão tự nghĩ.
"Quái lạ, là ảo giác sao?"
Nhưng càng đi tiếng khóc càng lớn, lão biết đây chắc không phải do lão uống say. Ngay lập tức lão lần theo tiếng khóc, đi đến bờ ruộng thì thấy tiếng khóc phát ra từ một cái giỏ, mấy tấm vải mục nát bọc quanh đứa bé. Lão do dự một lúc rồi thở dài.
"Thôi thì ta và ngươi có duyên, đem ngươi về coi như sau này dưỡng già vậy. Ta họ Lục, sau này ngươi tên là Lục Minh đi."
Đến nay cũng đã bảy năm rồi.
"Gia gia".
"Có chuyện gì?"
"Mấy hôm nay không có khách, ta ăn không đủ no."
Lão ta đánh nhẹ một cái vào mông đứa nhỏ, đáp:
"Nhiều chuyện, ngươi có biết ở phương xa có người còn bị chết đói không? Bọn quan binh phương Bắc còn bắt người đói phải làm việc đến chết kìa."
"Tụi nó độc ác lắm hả gia gia?"
Trên khuôn mặt già nua của lão hơi co lại, ánh mặt lộ ra một tia căm phẫn.
"Hơn cả quỷ."
Rồi lão vỗ vai Lục Minh.
"Thôi, không phải việc của ngươi, lo mà khuấy cho đều, mì ngon thì mới có đồ ăn."
Nó ngoảnh mặt đi, chu môi.
"Hứ, mấy bữa nay toàn ăn mì."
Nó chu môi, lẩm bẩm mấy câu khó chịu, nhưng tay vẫn múc thêm nước dùng, lặng lẽ đẩy bát về phía gia gia.
Sáng hôm sau, vừa mới mở quán không lâu, một đại hán cùng với hai thanh niên đi vào quán. Hắn tên Đại Nam, làm thợ rèn ở trong thôn.
"Tiểu tử, vào bảo gia gia của ngươi cho ta bốn bát mì, lẹ lên."
Lục Minh cười không khép được miệng.
"Gia gia, cho Đại thúc bốn bát mì."
"Đợi chút, có ngay."
Lục Minh nhanh chân đi lấy ấm trà, châm nước cho ba người kia.
"Ngươi thấy làm ở chỗ ta sao? Mặc dù lương thấp nhưng ta đảm bảo cho ngươi không phải lo ăn, làm nghề này mà không lo cái bụng thì làm không nổi đâu."
Một trong hai người kia lên tiếng:
"Cũng được. Cơ mà trong thời nay mà kiếm được miếng cơm để sống coi như tốt rồi."
Một thanh niên khác tiếp lời.
"Hôm trước, tên đến đặt hàng chỗ chúng ta có nói, quan binh hai bên đánh nhau dữ dội, dân chúng đói khổ, không biết khi nào chiến tranh mới dứt."
"Ta nghe nói trong thành có nhà cháy suốt một đêm. Sáng ra chỉ còn khói đen bám trên tường, máu loang lổ, người thì chẳng thấy đâu."
Vừa nói xong, Lục Minh bưng bốn bát mì ra để lên bàn.
"Mời các vị dùng."
Đại hán vươn tay lấy đũa.
"Thôi ăn đi, lấy sức làm việc, chuyện đấy không phải chúng ta quản được."
Hai người kia thở dài, động đũa.
Lục gia từ trong bếp bước ra, ngồi xuống cùng bàn với ba người kia, tay cầm tách trà nhâm nhi.
Đại Nam nói:
"Lão đầu, tiểu tử nhà ngươi cũng khá lớn rồi, đã tính toán gì chưa."
Lão nhíu mày.
"Tính sao?"
"Lục Minh cũng tám tuổi rồi, cho nó đi học chữ chứ sao."
Lục gia thở dài.
"Hầy, tiền ăn còn không đủ, làm sao đi học. Thôi thì ta cũng gần đất xa trời, để lại quán mì cho nó sau này làm kế sinh nhai."
Một người khác lên tiếng.
"Đúng vậy, lúc này cần làm có tiền mới sống được."
Một thanh niên khác đấm nhẹ vào vai người kia.
"Lão già, đừng nghe hắn nói bậy. Phải học, có con chữ mới làm người được. Sống tốt được hay không là nhờ vào mấy con chữ đấy."
“Không biết chữ thì đời nó cũng như ông thôi.”
Lão ta cười cười không đáp, chỉ nhìn Lục Minh đang đứng trước nồi nước dùng. Tay cầm củ khoai vừa mới lấy từ trong bếp lò ra, mặt đen nhẻm.
Đêm đó, trời nổi gió nhẹ, mưa lất phất rơi. Nơi cánh rừng cạnh làng có một người phụ nữ đang đứng, hai tay xoa đi xoa lại cố gắng làm ấm cơ thể đang dần lạnh đi. Một bóng người đang tiến dần đến, lên tiếng.
"Đây là lúc quan trọng, không phải anh đã nói tạm thời chúng ta không nên gặp rồi sao?.
Đó là một người thanh niên khoảng hai mươi tuổi, tướng mạo khá ưa nhìn với vóc dáng cân đối.
"Nhưng em có chuyện quan trọng..."
"Chuyện gì quan trọng hơn chuyện của anh? Em có biết nếu nhà họ phát hiện anh qua lại với em thì sẽ xảy ra chuyện không?"
Thanh niên bực tức nói.
"Nhưng em có rồi".
" Hả!!?".
Hắn ta lắp bắp, hai tay lay mạnh vai của cô gái làm cô suýt ngã.
"Có...có... có cái gì cơ? Ý em là có cái gì?"
"Thì là có con chứ còn gì nữa. Mấy hôm nay em thấy người hơi mệt. Tìm thầy lang xem thì thầy bảo...em có rồi..."
Cô ấy khóc nấc lên, tiếp tục nói.
"Anh, hay là anh bỏ trốn cùng em đi, anh đã nói là anh thương em mà."
Hắn ta sững sờ trong giây lát, sắc mặt trong khoảnh khắc tái nhợt đi.
"Trốn? Trốn đi đâu bây giờ."
Hắn ngừng lại một chút, vẻ mặt đăm chiêu suy nghĩ. Một lúc sau, nói.
"Hay là... Em tạm lánh đi một thời gian, chờ anh làm con rể nhà Lý Phú, chiếm đoạt gia tài nhà hắn ta xong, anh sẽ đón em về."
Cô gái ấy khựng lại, dường như không ngờ người minh yêu sâu đậm, trao cả thân mình lại thốt ra được câu như vậy.
"Anh... Anh nói gì? Đó là con anh đấy, anh không định chịu trách nhiệm với mẹ con em sao?"
Hắn im lặng, không đáp.
Mưa càng lúc càng nặng hạt. Người phụ nữ ngơ ngác, ánh mắt chìm sâu. Từng khoảnh khắc trôi qua như kim đâm vào tim khiến cho từng hi vọng bông chốc tan vỡ.
Nước mắt chảy ra giàn dụa, vừa khóc vừa gật đầu, tiếng nói đứt đoạn.
"Được... Được... Xem như tao nhìn nhầm người."
Dường như đang suy nghĩ đến điều gì, cô gái nói.
"Bây giờ, một là mày đi cùng tao, hai là tao sẽ làm ầm lên cho cả thôn này biết, mày là hạng người thế nào."
Cô ta đột nhiên cười lớn.
"Mày nghĩ, nếu lão Lý biết chuyện thì mày còn mong cưới con gái lão hay sao? Ha ha."
Ánh mắt thanh niên kia loé lên một tia sắc lạnh, nhìn thẳng vào cô gái, gằn giọng.
"Mày dám?"
"Có gì không dám? Cùng lắm cả hai cùng chết." Mắt nàng trống rỗng, thân thể bất giác lùi lại.
Trong đầu hắn hiện lên gương mặt Lý Phú, gia sản, tiền bạc, vị thế.
Chỉ một lời của ả là tất cả sẽ tan thành mây khói.
Ánh mắt hắn tối sầm lại, ngay lập tức lao đến, hai tay bóp chặt cổ cô gái, mặt đỏ lên, biến dạng vì tức giận.
Hắn ghì cô xuống, hai tay siết chặt cổ.
Cô bật người lên, hai tay bấu vào cổ tay hắn, móng tay cào rách da.
Hơi thở nghẹn lại trong lồng ngực, tiếng khò khè đứt quãng.
Mưa xối xuống gương mặt trắng bệch.
Các ngón tay đang cấu siết dần yếu đi.
Một tay vô thức trượt xuống ôm lấy bụng.
Từ khóe mắt, một dòng đỏ sẫm lặng lẽ hòa vào nước mưa, chảy dọc xuống cổ.
Sấm chớp xé ngang trời, gió nổi lên.
Thiếu nữ dần dần lịm, đôi tay đang cố gắng cào cấu dần buông thõng xuống, không còn cử động.
Hắn ta nhổ nước bọt vào thi thể ấy, ngực phập phồng. Một lúc sau, hắn kéo lê thân thể ấy về phía dòng suối. Đến nơi, hắn thả trôi thi thể ấy xuống dòng nước.
Hắn cười mỉa, xoay người bỏ đi, bóng lưng nhanh chóng tan vào màn mưa.
Nước chảy về phía thượng nguồn của làng trên.
Đêm ấy, mưa lớn đến mức không ai nghe thấy tiếng va đập khẽ vào bờ đá.
Sau đêm mưa ấy, đã hai ngày Lành chưa về nhà.
Bà Hoa bắt đầu thấy trong lòng bồn chồn.
Sáng sớm, bà ra khỏi nhà khi sương còn chưa tan. Bà đi dọc theo bờ suối, thỉnh thoảng dừng lại nhìn quanh, như thể chỉ cần gọi khẽ một tiếng là con gái sẽ đáp lời.
“Lành… con đang ở đâu vậy?”
Giọng bà không lớn, chỉ đủ cho chính mình nghe thấy.
Người trong thôn thấy bà đi qua thì hỏi vài câu lấy lệ.
“Chắc nó qua nhà bạn chơi thôi.”
“Con gái lớn rồi, hai ngày không về cũng có gì lạ.”
Bà gật đầu, cố cười cho phải phép. Nhưng bước chân vẫn không tự chủ mà hướng về phía bìa rừng.
Trong lòng bà hiểu, Lành không phải đứa tùy tiện bỏ nhà đi như vậy.
Bà Hoa vốn không phải người ở đây.
Gần hai mươi năm trước, bà bế theo một đứa trẻ đỏ hỏn, một mình tìm đến thôn này xin dựng một căn chòi nhỏ ở rìa làng. Người ta hỏi nhiều, bà chỉ nói chồng chết trận, nhà chồng không còn ai.
Thật ra, khi ấy bà đã không còn nơi nào để đi.
Chồng bị ép đi lính chưa đầy năm thì tin dữ truyền về. Cha mẹ chồng lần lượt qua đời vì bệnh nặng. Bụng bà ngày một lớn, lời dị nghị trong thôn ngày một nhiều.
Người ta bảo bà có số khắc phu.
Ngày sinh con, bà nhìn đứa bé nằm trong tay, lòng chỉ còn một ý nghĩ.
“Con tên là Lành.”
Chỉ mong đời con được bình lặng.
Hai mươi năm qua, bà sống lặng lẽ ở Hạ Đào, như thể chỉ cần im lặng đủ lâu thì quá khứ sẽ quên bà đi. Nhưng sự im lặng ấy không kéo dài được bao lâu.
"Bà Hoa, bà Hoa có ở nhà không?"
Một thanh niên đứng ở cửa nói vọng vào, giọng điệu mang theo một chút gấp gáp khó nhận ra.
"Ai đấy?"
"Tôi từ thôn trên, có chuyện quan trọng muốn nói với bà đây."
Tim bà thắt lại, vội lên tiếng.
"Chuyện gì vậy chú?"
“Hôm qua bên thôn trên vớt được một người chết trôi. Trong thôn không ai mất tích… Có người nói trông giống con Lành nhà bà.”
Cả thế giới trong khoảnh khắc như lặng đi.
Bà Hoa nhìn người thanh niên trước mặt, môi mấp máy nhưng không phát ra tiếng. Một hồi lâu, bà mới nghe thấy chính mình thở gấp.
Tai bà ù đặc. Trước mắt chỉ còn một khoảng trắng xoá. Bàn tay vịn vào khung cửa cũng run lên. Giọng khàn đi, có phần nức nở.
"Nhanh... làm ơn dẫn tôi đi."
Thanh niên dìu bà ra khỏi sân.
Bà Hoa không nói gì, bàn tay nắm chặt đến mức các khớp trắng bệch.