Buổi chiều hôm ấy ven sông Hàn trôi qua bằng những bước chân chậm rãi trên con đường đất phủ bóng phi lao. Ánh nắng cuối ngày không còn gay gắt, chói chang như lúc ban trưa mà bắt đầu ngả sang một chiều tối, rải đều lên những vòm lá xanh rì và hắt những cái bóng dài ngoằn ngoèo xuống mặt đất. Gió từ ngoài cửa sông lồng lộng thổi vào, mang theo cái vị mặn mòi quen thuộc của biển cả, quyện lẫn với mùi hương của bùn non, của cỏ dại và khói bếp đương đượm lửa từ những nếp nhà thưa thớt quanh xóm giếng.
Vũ thẫn thờ đi dọc theo con đường quen thuộc ấy. Bàn tay anh – những ngón tay dài, gầy guộc và chai sần – thỉnh thoảng vẫn vô thức run lên, như thể vẫn còn đang vương vất cái cảm giác lạnh ngắt đến buốt xương và những hình ảnh méo mó, quái đản vẫn còn bám rễ sâu trong tâm trí anh sau cơn ác mộng ngắn ngủi ban trưa. Giấc mơ ấy ngắn thôi, nhưng đủ sức làm cạn kiệt sinh lực của một người đàn ông từng trải qua bao mưa bom bão đạn. Nó gợi lại những góc khuất u tối nhất của chiến tranh, những thứ mà anh vẫn luôn tự nhủ phải chôn vùi thật sâu dưới lớp cát thời gian để làm lại cuộc đời.
Xung quanh anh, nhịp sống bình yên của làng quê nghèo ven sông vẫn diễn ra hiền hòa, chậm rãi, hệt như chưa từng có bất kỳ một vết nứt nào của thời gian, hay sự tàn khốc của chiến tranh từng đi qua nơi này. Mọi thứ vẫn ở đó, dung dị và bền bỉ.
Vừa bước đi, Vũ vừa đưa bàn tay phải lên quệt ngang giọt mồ hôi còn lấm tấm trên trán. Anh cố nén lại một tiếng thở dài chực trào ra từ lồng ngực, kéo dài bước chân khi đi ngang qua khoảnh sân đất nện phẳng lì nhà bác Tư.
Nhà bác Tư nằm nép mình dưới bóng cây bàng già lá đã ngả màu đỏ sậm. Từ góc bếp nhỏ vách trát bùn rơm, làn khói lam chiều bắt đầu lẩn quẩn bay lên, hòa quyện vào bầu trời chiều đang chuyển dần sang sắc hồng tím. Khói bếp từ những mái nhà tranh và nhà ngói âm dương lác đác ven sông quyện chặt với sự ấm áp tình người giữa chốn gian khó.
Cái mùi ấy, tự bao giờ, đã trở thành thứ âm thanh và hương vị neo giữ con người ta lại với cõi đời này. Nó mộc mạc đến mức khiến những kẻ từng đi qua lằn ranh sinh tử như Vũ đôi khi phải chớp mắt tự hỏi, liệu những năm tháng khói lửa vừa qua có thực sự tồn tại, hay chỉ là một câu chuyện hoang đường được kể lại trong một đêm trưa trắc ẩn nào đó? Nhưng bàn tay còn lạnh ngắt và trái tim vẫn đang đập loạn nhịp trong lồng ngực là câu trả lời xác thực nhất. Chiến tranh đã qua, nhưng những dư chấn của nó thì vẫn âm ỉ nằm lại đâu đó trong từng thớ thịt, từng góc khuất tâm hồn của những người ở lại.
Đang miên man chìm trong dòng suy nghĩ hỗn độn, một âm thanh quen thuộc cất lên kéo bừng Vũ trở lại với thực tại.
– Hôm nay bộ được nghỉ sớm hay răng mà đi thẩn thơ rứa hả cậu Vũ?
Vũ giật mình, ngẩng đầu lên. Trước hiên ngôi nhà tranh vách đất bên đường, bà Năm đang ngồi chồm hỗm trên chiếc chõng tre nhỏ, đôi tay gân guốc, khéo léo đan những nan tre thành chiếc rổ sâu lòng. Bà ngước lên nhìn anh, ánh mắt đục mờ nhưng hiền hậu chứa đựng biết bao sự từng trải của tuổi già. Giọng nói trọ trẹ đặc trưng của người vùng biển vang lên giữa không gian yên ả, nghe thân thương và ấm áp đến lạ kỳ.
Vũ gượng cười, vội vàng xua đi vẻ thẫn thờ trên khuôn mặt để bà không phải lo lắng. Anh gật đầu chào bà, bước chậm lại vài nhịp:
Dạ! Tui tranh thủ về sớm, đi dạo hóng gió chút thôi má Năm! Mấy bữa nay trong người hơi oải, ra đây thấy gió mát quá nên đi bộ một đọan.
Bà Năm ngừng tay đan, cười móm mém, nếp nhăn quanh khóe mắt xô lại thành từng đường sâu thẳm:
Con trai dạo này gầy đi nhiều rồi đấy nhé. Lo làm lo ăn nhưng cũng phải giữ gìn sức khỏe. Đời người ngắn ngủi, được sống yên ổn ngày nào là quý ngày nấy, cậu ạ.
Dạ, má nói phải. Con biết rồi má năm.
Âm thanh mộc mạc, lời dặn dò chân tình ấy giống như một liều thuốc dịu nhẹ, kéo tâm trí Vũ trở lại hoàn toàn với thực tại trước mắt. Rằng đây chính là vùng đất bình yên, hiền hòa và tươi đẹp – nơi mà anh và vợ đang ngày đêm chắt chiu từng chút một để gìn giữ, để xây đắp lại tổ ấm sau bao nhiêu giông bão cuộc đời.
Từ giã bà Năm, Vũ tiếp tục bước đi. Cạnh đó, cách chừng vài bước chân, một khoảng sân rộng trước nhà ai đó đang rộn rã tiếng cười đùa. Mấy đứa nhỏ trong xóm, đứa nào đứa nấy chân trần, áo quần lấm lem bụi đất, đang hò reo đuổi bắt nhau quanh rặng râm bụt đang trổ hoa đỏ thắm. Tiếng cười trong trẻo, lanh lảnh vang lên giữa chiều muộn, không vướng bận bất cứ một lo toan, sầu muộn nào của người lớn.
Một đứa bé trai khoác chiếc áo rộng thình thịch của bố, vừa chạy vừa cười ha hả, vấp phải một rễ cây nhô lên rồi ngã nhào xuống bãi cỏ. Thay vì khóc thét lên như những đứa trẻ được nuông chiều, nó lồm cồm bò dậy, phủi tay áo cười khà khà rồi tiếp tục cắm cổ chạy theo đám bạn.
Hình ảnh hồn nhiên ấy bỗng khiến tim Vũ nhói lên một nhịp đau thắt. Sự ngây thơ, trong sáng đến vô tư của những đứa trẻ vô tình chạm đúng vào nỗi sợ hãi lớn nhất, sâu kín nhất trong lòng anh lúc bấy giờ.
Đứng giữa khung cảnh thanh bình này, một câu hỏi cay đắng lại hiện lên trong đầu Vũ: Liệu những thứ quái ác, những vết nhơ từ cõi chết và chiến trường kia có một ngày nào đó quay lại làm tổn thương vợ con anh không? Những bóng ma của quá khứ, những ký ức về đồng đội nằm lại chiến hào, những thù hận và mất mát liệu đã thực sự ngủ yên, hay chúng vẫn đang rình rập ở một góc khuất nào đó ngoài xã hội ngoài kia, chờ chực để cướp đi sự bình yên mong manh mà anh đang có?
Vũ thấy cổ họng mình nghẹn đắng. Anh yêu sự bình yên này bao nhiêu, thì lại càng sợ hãi viễn cảnh nó sụp đổ bấy nhiêu. Cảm giác bất an ấy cứ lớn dần lên, bóp nghẹt lấy tâm can anh.
Chính trong khoảnh khắc hoang mang và chới với nhất ấy, đôi mắt Vũ bỗng nhòa đi một chút khi bắt gặp một bóng dáng quen thuộc đang đi ngược chiều lại phía mình.
Đó là Ngọc Ánh. Chị đang xách trên tay chiếc giợ mây đựng ít rau xanh và mớ cá nhỏ vừa mua từ chợ gầm cầu đi về. Dù bước chân có hơi khập khiễng nhẹ bên chân trái – di chứng không bao giờ lành từ những năm tháng làm giao liên miệt mài gùi đạn, lội suối băng rừng trong khói lửa – chị vẫn bước đi đều đặn, kiên cường.
Ngay khi nhìn thấy Vũ đứng thẫn thờ bên vệ đường, ánh mắt sâu thẳm của Ngọc Ánh lập tức dịu lại. Không cần phải thốt thành lời, không cần những câu hỏi han dài dòng, chị đã hiểu ngay trong lòng chồng mình đang có chuyện gì qua nét mặt tái nhợt và dáng đứng cô độc ấy. Chị bước nhanh hơn về phía anh, ánh mắt đong đầy một sự quan tâm, lo lắng sâu sắc và thầm lặng.
Khi cả hai đứng đối diện nhau dưới bóng phi lao rì rào reo trong gió chiều, Ngọc Ánh khẽ mỉm cười. Nụ cười của chị hiền hòa, đằm thắm như chính dòng sông Hàn đang lững lờ trôi ngoài kia, mang theo nguồn sức mạnh kỳ diệu có thể xoa dịu mọi vết thương lòng. Chị đưa tay chỉnh lại vạt áo còn vương bụi đường cho chồng, giọng nói nhẹ nhàng cất lên:
Anh đi bộ đâu mà tận ra đây thế? Em vừa ghé chợ mua ít thịt cá , tính về kho làm bữa tối cho hai bố con. Trời chiều sương xuống rồi đấy, về thôi anh.
Nhìn người vợ tần tảo, chịu thương chịu khó trước mặt, rồi nghĩ đến cô con gái bé bỏng đang ngoan ngoãn chờ bố mẹ ở nhà, Vũ cảm thấy lồng ngực mình vừa ấm áp đến lạ kỳ, lại vừa tê tái đến xót xa. Sợ hãi. Phải, anh sợ cái cảnh bình yên này bỗng chốc vỡ vụn thành tro bụi, sợ bàn tay đang nắm lấy tay anh lúc này sẽ phải buông ra vì một cơn gió dữ nào đó của cuộc đời.
Nhưng rồi, nắm chặt lấy bàn tay thô ráp vì sương gió của vợ, Vũ thấy lòng mình bình yên trở lại. Anh khẽ gật đầu, siết nhẹ tay chị:
Ừ, mình về thôi em. Con bé chắc đang đợi ở nhà rồi.
Cả hai cùng quay bước, sóng vai nhau đi tiếp con đường đất đỏ rợp bóng phi lao. Sau lưng họ, ánh chiều tà dần buông xuống, phủ lên xóm giếng nghèo một lớp sương mỏng tang, yên bình và đong đầy hy vọng.