Năm 2050, tôi sinh ra vào đúng thời điểm mà nếu có ai đó viết lịch sử, họ sẽ ghi chú bên lề: “Không nên sinh con lúc này.” Mất mùa triền miên vì hạn hán kéo dài, đất đai nứt nẻ như da người già, ô nhiễm không khí dày đặc đến mức mặt trời chỉ còn là một đốm sáng mờ ảo sau lớp bụi mù. Nạn đói lang thang khắp nơi, không phải kiểu đói nghèo truyền thống mà là đói thật sự, hàng triệu người xếp hàng nhận khẩu phần từ các trạm cứu trợ Liên Hợp Quốc, còn trẻ con thì học cách đếm calo thay vì học bảng cửu chương. Ngân hàng thì sụp đổ liên tục như domino, tiền giấy mất giá nhanh hơn cả tốc độ lạm phát, người ta chuyển sang trao đổi hàng hoá hoặc dùng tiền bẩn lén lút từ các nền tảng đen. Gia đình tôi may mắn hơn một chút, bố mẹ tôi làm việc trong một nhà máy tái chế ở ngoại ô thành phố Neo-Saigon, đủ để có gạo ăn hàng ngày, điện đủ dùng nhưng vẫn phải tắt toàn bộ vào một thời điểm trong ngày và căn nhà cấp bốn ẩm mốc mà chúng tôi gọi là “nhà”.
Nhưng thế giới thật thì ảm đạm, còn Oasis thì ngược lại hoàn toàn. Nó là thiên đường kỹ thuật số, nơi mà mọi người “sống”, hay gọi đúng hơn hơn là tồn tại, như thể khủng hoảng bên ngoài chỉ là một cơn ác mộng tạm thời. Trong Oasis, bạn có thể vào một khu chợ sầm uất với hàng nghìn quầy hàng, NPC bán loot từ mọi thời đại, trao đổi gear, grind quest để lên level, hoặc đơn giản chỉ là chill ở quán bar, nghe nhạc và uống rượu. Coin ở đó không phải trò đùa, nó là đợn vị tiền tệ thật, được chấp nhận ở mọi Server và dần thay thế tiền thật. Chính phủ cố cấm, nhưng dưới áp lực từ hàng tỷ người nên họ đành ngậm ngùi công nhận Coin là đơn vị tiền tệ hợp pháp thứ hai.
Oasis do James Halliday tạo ra, một gã thiên tài lập dị đã chết từ lâu. Ông ấy từng nói trong một buổi phỏng vấn mà giờ được replay như kinh thánh, rằng mục đích của Oasis là “tạo ra một nơi mà con người có thể thuộc về, nơi mà họ không bị giới hạn bởi cơ thể yếu ớt hay hoàn cảnh khốn khổ.” Ông xây nó như một vũ trụ vô tận, với hàng nghìn planet, dungeon, boss và Easter Egg ẩn giấu khắp nơi. Halliday muốn mọi người đến và ở lại, và ông đã thành công một cách đáng sợ.
Tôi sinh năm 2050, lớn lên trong cái thế giới đó. Năm 16 tuổi, bố mẹ tôi mất trong một vụ tai nạn lao động, dây chuyền tái chế kim loại bị lỗi, nổ tung, không ai sống sót. Tôi không khóc nhiều, chỉ cảm thấy trống rỗng. Sau đó, tôi chuyển về sống với bà ở một vùng nông thôn nho bé, bề ngoài thì thanh bình, có ruộng lúa, nhưng bên dưới là sự yên bình giả tạo. Bà tôi vẫn giữ được vườn rau, nuôi vài con gà, mỗi tối chỉ có trứng luộc dầm tương với rau luộc, nhưng như vậy là đủ. Bà không nói nhiều về Oasis, chỉ lắc đầu mỗi khi tôi hỏi: “Thế giới mới là thật, con ạ. Đừng để ảo ảnh che mờ mắt.”
Tôi nghe lời bà. Trong hai năm sống cùng bà, tôi làm part-time đủ thứ, từ bán rau ở chợ, sửa xe đạp cho hàng xóm, thậm chí giao hàng bằng xe đạp điện cũ kỹ dưới trời nắng cháy da. Tôi chưa từng chạm vào Oasis, dù bạn bè hay rủ rê. Tôi sợ rằng một khi bước vào, tôi sẽ không muốn quay ra nữa.
Nhưng rồi bà cũng ra đi. Năm tôi vừa tròn 18 tuổi, bà đột quỵ trong lúc tưới rau. Tôi lo hậu sự một mình, chôn bà ở một phần đất sau nhà. Nhà cửa trống rỗng, không còn ai chờ tôi về với bữa cơm nóng, không còn tiếng gọi “Khang ơi, về ăn cơm.” Tôi thu dọn một số đồ đạc, gom hết tiền tiết kiệm từ đền bù bảo hiểm sau vụ tai nạn của bố mẹ, rồi lên đường đến Neo-Saigon để tiếp tục học đại học. Bố mẹ và bà từng nói: “Học là con đường ngắn nhất để thành công.” Tôi tin, hoặc ít nhất là cố tin.
Neo-Saigon năm 2068 không còn là Sài Gòn ngày xưa. Nó là một megalopolis hỗn loạn, cao ốc chọc trời xen lẫn với những khu ổ chuột lụp xụp, đèn neon nhấn nháy quảng cáo, drone giao hàng bay vèo vèo trên đầu và mùi khói xe lẫn với mùi thức ăn cháy khét. Toà Bitexco vẫn đứng đó, nhưng giờ đã được bao phủ bởi lớp màn hình LED khổng lồ chiếu quảng cáo một sự kiện trong Oasis. Tôi thuê một KTX tư nhân nhỏ ở quận Gò Vấp, nơi mà tiếng ồn từ đường phố không bao giờ ngừng.
Và rồi tôi gặp lại Việt và Thuận, hai người bạn thân từ thuở nhỏ, giờ đã là “pro player” trong Oasis. Hai đứa nó lôi tôi đi ăn ở một quán ở một quán phở, rồi bắt đầu kể chuyện. “Mày còn chờ gì nữa? Thế giới thật thì chả còn gì để níu kéo. Vào Oasis đi, ít nhất ở đó mày có thể làm lại từ đầu. Thậm chí có thể kiếm sống từ nó.”
Tôi chán ngấy cuộc sống thật, chán cái KTX chật chội, chán việc học online vì giảng đường thì thiếu điện, chán việc phải đếm từng đồng để mua mì gói. Nên tôi quyết định “đổi gió.”
Chiều hôm đó, tôi bước vào một cửa hàng Oasis gần trường, bên trong mát lạnh nhờ điều hoà công suất lớn. Cô nhân viên mặc đồng phục trắng, nụ cười chuyên nghiệp, hỏi ngay: “Em có thể giúp gì cho anh ạ? Anh cần tư vấn hay trải nghiệm ạ?”
Tôi đi dạo một vòng rồi cũng chốt đơn bộ kính VR Oasis đời mới nhất và một vòng tay liên lạc và một bộ giáp X1 Bootsuit một bộ đồ tạo cảm giác chân thật nhờ hệ thống xúc giác thời gian thực. Cô nhân viên hướng dẫn tôi tạo một Avatar cơ bản, chỉ cần scan khuôn mặt và nhập một cái tên, tôi chọn cái tên ShadowK, như một bóng ma lặng lẽ giữa thế giới. Cô nhân viên gật đầu, rồi hỏi thêm một câu: “Anh có muốn chuyển đổi tiền trong ngân hàng thành Coin không ạ? Tỷ giá hôm nay khá tốt.” Tôi đồng ý, toàn bộ số tiền ít ỏi còn lại chuyển thẳng thành Coin. Thế giới đã thay đổi, Coin không còn là tiền trong game nữa, nó là thực tế.
Mang bộ kit về KTX, tôi khoá cửa phòng, kéo rèm kín mít. Tim đập nhanh. Tôi lên giáp, đeo kính, kích hoạt vòng tay. Ánh sáng trắng loé lên, ý thức của tôi bị kéo vào một khoảng không vô tận.
Tôi spawn vào một khu vực khởi đầu rộng lớn, trời xanh, thảm cỏ dài dằng dặc, và xa xa, những toà lấp lánh ánh sáng.
Tôi mỉm cười dưới lớp kính Vr. Lần đầu tiên sau nhiều năm, tôi cảm thấy tự do.