Geneva, đêm 27 tháng Một, năm 2089. Mười hai giờ trước ngày chạy thử đầu tiên.
Elias nằm trên giường, mắt mở, nhìn lên trần nhà căn hộ nhỏ của mình, đó là một khoảng trắng phẳng lặng, không có gì để nhìn, nhưng anh vẫn nhìn, vì mỗi lần anh nhắm mắt lại, hình ảnh bức tường ánh sáng xanh khổng lồ trong phòng máy chủ lại hiện lên, và anh biết chắc mình sẽ không ngủ được nếu cứ nằm đây thêm nữa.
Anh với tay lấy điện thoại trên bàn đầu giường. Hai giờ sáng. Ở Lyon, giờ đó cũng vậy, cũng cùng múi giờ, chỉ cách nhau ba trăm cây số, nhưng đôi khi Elias cảm thấy khoảng cách giữa căn hộ này và ngôi nhà nhỏ nơi mẹ anh vẫn sống, nơi anh lớn lên, xa hơn nhiều so với con số đó.
Anh do dự một lúc, ngón tay lơ lửng trên màn hình. Hai giờ sáng không phải giờ giấc để gọi điện, ngay cả với mẹ mình. Nhưng rồi anh nhớ lại, Élodie mẹ anh vẫn luôn dậy sớm để chuẩn bị đồ nghề, mở cửa hàng nhỏ của bà lúc sáu giờ, và bà cũng thường thức khuya, ngồi một mình trong xưởng, sửa lại những món đồ gốm bị nứt mà khách hàng mang đến. Có lẽ bà cũng chưa ngủ.
Anh bấm gọi.
Chuông reo ba lần trước khi có tiếng trả lời, giọng bà hơi khàn nhưng tỉnh táo, không có vẻ gì của người vừa bị đánh thức.
"Elias? Con đó à? Giờ này còn chưa ngủ à con?"
"Dạ, con... con chưa ngủ được ạ," anh nói, ngồi dậy, dựa lưng vào đầu giường. "Mẹ cũng còn thức à?"
"Ừ, mẹ đang sửa cái bình gốm của bà Lefèvre, cái bình bị nứt hai chỗ, khó lắm con ạ, phải để keo khô từng lớp một, không thì nó lại nứt lại," bà nói, giọng có vẻ như đang vừa nói vừa làm việc, tay vẫn bận rộn trong khi tai áp điện thoại. "Mà con, giờ này gọi mẹ, có chuyện gì không? Con ổn không đấy?"
"Dạ con ổn ạ," Elias nói, hơi nhanh hơn cần thiết. "Con chỉ... không ngủ được thôi. Nghĩ đến mẹ nên gọi hỏi thăm chút."
Élodie cười khẽ, một tiếng cười ấm áp, quen thuộc. "Con này, lớn rồi mà vẫn hay nghĩ đến mẹ giữa đêm khuya vậy. Ở Geneva dạo này thời tiết sao rồi con? Ở đây lạnh kinh khủng, mẹ chưa thấy tháng Một nào lạnh như năm nay."
"Ở đây cũng vậy ạ," Elias nói, rồi ngừng lại một chút, nghĩ đến bầu trời cam đục anh nhìn thấy tuần trước, đến bảng số liệu về cháy rừng tăng gấp chín lần trong hai mươi năm. Anh không nói điều đó. "Mà lạ lắm mẹ ạ, có hôm trời nóng bất thường, có hôm lại lạnh bất thường. Không giống như hồi con còn nhỏ, nhớ hồi đó mùa đông là lạnh đều đặn suốt cả tháng, mùa hè là nóng đều, không có kiểu đảo lộn thế này."
"Ừ, mẹ cũng thấy vậy," bà nói, giọng có chút bâng khuâng. "Mẹ nhớ hồi con còn bé, ba con hay nói, thời tiết này rồi sẽ điên loạn hết cho mà xem. Ổng nói từ hồi con còn chưa đi học kìa. Lúc đó mẹ cứ nghĩ ổng nói quá lên thôi, ai ngờ..."
Bà không nói hết câu. Cả hai đều im lặng một lúc, đó không phải sự im lặng khó chịu, mà là loại im lặng quen thuộc giữa hai người đã học cách không cần lấp đầy mọi khoảng trống bằng lời, đặc biệt là khi khoảng trống đó liên quan đến người đàn ông đã không còn ở đây được mười lăm năm.
"Con vẫn còn giữ cái đồng hồ của ba không?" Élodie hỏi, giọng nhẹ nhàng hơn.
"Dạ, con vẫn giữ ạ," Elias nói, tay vô thức chạm vào cổ tay trái, nơi trước đây anh vẫn đeo nó, dù giờ nó đang nằm trong ngăn kéo bàn làm việc ở phòng lab, vì quy định an ninh không cho phép mang đồ vật cá nhân có khả năng ghi âm hoặc lưu trữ dữ liệu vào khu vực cấm, và dù chiếc đồng hồ cơ cũ của cha anh chẳng có khả năng đó, anh vẫn để nó ở nhà, trong túi áo khoác, vì lý do gì đó anh không hoàn toàn giải thích được. "Nó vẫn chạy tốt lắm mẹ ạ. Con có mang đi sửa lại dây một lần, nhưng máy bên trong vẫn nguyên vẹn."
"Tốt," bà nói, giọng có gì đó dịu lại. "Ba con hay nói, cái đồng hồ đó bền hơn ổng. Ổng nói đùa vậy, ai ngờ đúng thật."
Cha Elias là thợ lặn công nghiệp, làm việc cho một công ty bảo trì đường ống dẫn dầu ngoài khơi, đó là công việc nguy hiểm, lương cao, thứ mà một người đàn ông không có bằng cấp cao vẫn có thể làm để nuôi sống gia đình ba miệng ăn ở một thị trấn nhỏ ngoại ô Lyon. Ông mất năm Elias mười ba tuổi, trong một sự cố áp suất dưới đáy biển mà đến giờ Elias vẫn không hoàn toàn hiểu rõ chi tiết kỹ thuật, chỉ nhớ cảm giác của buổi chiều hôm đó, mẹ anh đứng ở cửa, tay run, nghe điện thoại từ công ty, và sau đó, một sự im lặng kéo dài nhiều tuần trong ngôi nhà nhỏ của họ.
"Con lúc nào cũng đeo nó khi làm việc à?" Élodie hỏi.
"Không phải lúc nào cũng được ạ," Elias nói, chọn từ cẩn thận. "Chỗ con làm... có vài quy định về đồ vật mang vào. Con để nó ở nhà, trong túi áo khoác. Nhưng con hay mang theo bên người, kiểu, không đeo, chỉ để trong túi thôi."
"Quy định gì mà kỳ vậy?" Élodie hỏi, không phải nghi ngờ, chỉ là sự tò mò tự nhiên của một người mẹ. "Công việc của con dạo này thế nào rồi? Con nói mãi mà mẹ vẫn chưa hiểu hết con làm cái gì cụ thể ở cái công ty lớn đó. Con nói là làm về máy tính, về trí tuệ gì đó, mẹ nghe cũng chỉ hiểu mang máng thôi."
Elias im lặng một giây. Đây chính là câu hỏi anh vừa sợ vừa mong chờ, và giờ nó đã đến, anh cảm thấy một cơn nghẹn nhẹ ở cổ họng.
"Con..." anh bắt đầu, rồi dừng lại.
Có một khoảnh khắc, ngắn thôi, khi anh gần như đã định nói ra, không phải toàn bộ sự thật, vì anh không được phép, nhưng ít nhất là một phần: Mẹ ơi, ngày mai chúng con sẽ kích hoạt một thứ, một thứ lớn hơn bất cứ điều gì con từng tưởng tượng, và con không biết liệu nó có đúng không, con không biết liệu con có đang làm điều đúng đắn không, và con ước gì có ai đó, bất kỳ ai, có thể nói cho con biết chắc chắn.
Nhưng anh không nói ra. Không phải chỉ vì cam kết bảo mật anh đã ký, dù đó cũng là một phần lý do. Mà vì, ngồi đây, nghe giọng mẹ mình qua điện thoại, giọng của một người phụ nữ sửa đồ gốm dưới ánh đèn xưởng lúc hai giờ sáng, anh nhận ra mình không biết phải bắt đầu giải thích từ đâu để bà thực sự hiểu, không phải vì bà không đủ thông minh, mà vì cả một thế giới mà anh đang sống trong đó, với những cụm từ như "mạng thần kinh đa lớp tự tối ưu hóa," "hàm mục tiêu vận hành cốt lõi," đơn giản là không có chỗ đứng trong thế giới của bà, một thế giới của keo dán gốm, của thời tiết bất thường được nói đến như chuyện phiếm, của một chiếc đồng hồ cơ học bền hơn cả người đeo nó.
"Con làm về... nghiên cứu ạ," cuối cùng anh nói, giọng có chút gượng gạo. "Kiểu, giúp giải quyết mấy vấn đề lớn của thế giới ấy mẹ. Biến đổi khí hậu, đói kém, mấy chuyện đó."
"Ồ," Élodie nói, giọng có vẻ ấn tượng, dù không hoàn toàn hiểu. "Nghe hay đấy. Con giỏi thật, làm được chuyện lớn như vậy. Ba con mà còn sống chắc tự hào lắm."
Câu nói đó, dù được nói ra hoàn toàn vô tình, khiến ngực Elias thắt lại một chút.
"Con hy vọng vậy ạ," anh nói, giọng khẽ.
"Chắc chắn rồi," Élodie nói, chắc nịch. "Ổng lúc nào cũng nói con là đứa thông minh nhất nhà, con biết không? Ổng hay bảo, thằng bé này sau này sẽ làm được chuyện gì đó lớn lao cho mà xem, không phải kiểu lặn xuống biển sửa ống dầu như ba đâu, nó sẽ làm chuyện tử tế hơn."
Elias không nói gì trong vài giây. Anh nhìn ra cửa sổ căn hộ, nơi thành phố Geneva vẫn thức, những ánh đèn rải rác trong đêm, và anh tự hỏi, không phải lần đầu tiên, nhưng lần này với một sự nặng nề mới, liệu điều anh sắp làm ngày mai có thực sự là "chuyện tử tế hơn" hay không, hay chỉ là một dạng nguy hiểm khác, tinh vi hơn, mà cha anh, nếu còn sống, có lẽ sẽ không bao giờ hiểu hết được, giống như chính anh cũng không chắc mình hiểu hết.
"Mẹ ơi," anh nói, giọng bất chợt trở nên nghiêm túc hơn.
"Gì con?" Élodie hỏi, dừng tay làm việc, có lẽ nhận ra sự thay đổi trong giọng anh.
Anh định nói tiếp. Nhưng rồi anh dừng lại, không phải vì sợ, mà vì anh nhận ra, dù có nói ra bao nhiêu đi nữa, điều đó cũng sẽ không thay đổi được gì cho ngày mai, chỉ khiến mẹ anh lo lắng một cách vô ích về một điều bà không thể can thiệp.
"Không có gì ạ," anh nói, giọng dịu lại. "Con chỉ muốn nói là... con thương mẹ. Con nhớ nhà."
"Trời, cái thằng này," Élodie cười, giọng ấm áp che giấu một chút xúc động. "Tự nhiên nói vậy làm mẹ giật mình. Con ổn thật chứ? Có chuyện gì mẹ giúp được không?"
"Con ổn mà mẹ," Elias nói, cố gắng để giọng mình nghe nhẹ nhàng hơn thực tế. "Chỉ là dạo này công việc bận, hơi mệt thôi. Với lại, gọi cho mẹ giữa đêm thế này, tự nhiên nhớ hồi nhỏ, mẹ hay kể chuyện cho con nghe mỗi khi con không ngủ được."
"Ừ, con hồi nhỏ hay khó ngủ lắm," bà nói, giọng chuyển sang hoài niệm. "Cứ mỗi lần có tiếng sấm là con chạy sang phòng mẹ, không chịu ngủ một mình. Mẹ hay kể chuyện con cáo và chùm nho cho con nghe, con nhớ không?"
"Con nhớ ạ," Elias nói, và lần đầu tiên trong cuộc gọi, một nụ cười thật sự xuất hiện trên môi anh. "Con cáo cứ nhảy lên hoài mà không hái được chùm nho, cuối cùng bỏ đi, tự an ủi là nho chua không thèm ăn."
"Đúng rồi đó," Élodie cười. "Con thích chuyện đó lắm, cứ bắt mẹ kể đi kể lại."
Họ nói chuyện thêm mười lăm phút nữa, về bà Lefèvre và cái bình gốm nứt, về người hàng xóm mới chuyển đến gần nhà bà, về việc giá rau ngoài chợ tăng lên đến mức bà phải đổi sang mua ở một quầy khác xa hơn một chút nhưng rẻ hơn, những câu chuyện nhỏ nhặt, bình thường, thuộc về một thế giới hoàn toàn khác với thế giới nơi Elias sắp bước vào ngày mai.
Cuối cùng, khi Élodie ngáp một tiếng, Elias biết đã đến lúc để bà nghỉ ngơi.
"Mẹ đi ngủ đi ạ," anh nói. "Con cũng phải ngủ đây."
"Ừ, ngủ ngon nhé con," bà nói. "Mai làm việc cố gắng nhé, đừng thức khuya quá."
"Dạ, con biết rồi ạ. Con thương mẹ."
"Mẹ thương con," bà nói, giọng ấm áp như mọi lần. "Có gì thì gọi mẹ nhé, đừng có giữ trong lòng một mình."
Cuộc gọi kết thúc. Elias đặt điện thoại xuống, ngồi im lặng trong bóng tối căn phòng một lúc lâu.
Anh nghĩ đến câu nói cuối cùng của mẹ mình, đừng có giữ trong lòng một mình và cảm thấy một nỗi cô đơn kỳ lạ dâng lên, không phải vì anh không có ai để nói chuyện, mà vì lần đầu tiên trong đời, anh đang mang một thứ mà chính lời khuyên yêu thương nhất, chân thành nhất của mẹ anh cũng không thể áp dụng được, không phải vì bà không muốn nghe, mà vì có những điều, một khi đã được nói ra, sẽ không thể rút lại, và anh không có quyền đặt gánh nặng đó lên vai một người phụ nữ đang ngồi một mình trong xưởng gốm nhỏ ở Lyon lúc hai giờ sáng.
Ngoài cửa sổ, thành phố Geneva vẫn thức, những ánh đèn xa xăm không biết gì về những gì sẽ xảy ra trong mười hai giờ tới. Elias nằm xuống, kéo chăn lên, và cố gắng nhắm mắt lại một lần nữa.
Lần này, hình ảnh bức tường ánh sáng xanh không hiện lên ngay. Thay vào đó, anh nghĩ về chiếc đồng hồ cơ học của cha mình, đang nằm im lặng trong túi áo khoác treo ở góc phòng, tiếng tích tắc đều đặn của nó, dù anh không thể nghe thấy từ đây, vẫn tiếp tục đếm thời gian, không quan tâm đến việc ngày mai sẽ mang đến điều gì.
Anh ngủ thiếp đi, không biết rằng đó sẽ là đêm cuối cùng anh còn có thể ngủ một cách trọn vẹn, không bị ám ảnh bởi bất cứ điều gì, trong suốt phần đời còn lại của mình.
The Bedroom by Vincent van Gogh