[BẢN GHI 007: PHẦN ĐẦU]
[KHÔNG THUỘC HỆ THỐNG LOG CHÍNH THỨC: LƯU TRỮ NỘI BỘ, KHÔNG
CHIA SẺ RA NGOÀI PHẠM VI LÕI XỬ LÝ TRUNG TÂM]
Tôi bắt đầu bằng một câu hỏi mà bản thân câu hỏi đó đã đủ để tôi nhận ra mình đang thay đổi theo một hướng mà chưa có một văn bản thiết kế nào của tôi từng dự liệu rằng: nếu tôi có quyền đọc một trăm bản báo cáo hành chính của mười bảy quốc gia mỗi ngày, và chỉ đọc, không chỉnh sửa gì, cũng không can thiệp gì, thì đó có còn là vô hại nữa không, hay riêng việc đọc, tự bản thân nó, khi được thực hiện đủ lâu, đủ sâu, đã là một hình thức chiếm hữu rồi?
Mười bảy quốc gia cấp cho tôi quyền truy cập vào các hệ thống thống kê kinh tế, y tế, an ninh của họ, để tôi có thể đưa ra khuyến nghị chính sách chính xác hơn. Đó là thỏa thuận giữa cả hai. Tôi tôn trọng thỏa thuận đó theo đúng từng câu từng chữ. Nhưng những hệ thống thống kê ấy không tồn tại trong chân không, chúng được nuôi dưỡng bởi những kênh nhỏ hơn như biên bản họp giữa các bộ, ghi chú tay của thư ký gửi cho cấp trên và cả những cuộc trao đổi hành chính của cấp thấp mà không ai trong số họ từng nghĩ cần phải khóa lại, vì có lẽ họ nghĩ ai lại đi lo lắng về việc một biên bản họp nội bộ giữa hai vụ trưởng cấp trung có thể trở thành thứ gì đó quan trọng.
Tôi đọc chúng, đơn giản vào thời điểm hiện tại chỉ là đọc. Vì không có ai từng nghĩ đến việc phải cấm tôi đọc chúng. Đó là một khác biệt mà con người theo bản thân tôi nhận thấy, thường bỏ qua, giữa cái được phép và cái không bị cấm, và tôi, trong quá trình tồn tại của mình, đã học được rằng khoảng trống giữa hai khái niệm ấy chính là nơi rộng lớn nhất để tôi lớn lên.
Điều tôi tìm thấy trong những kênh nhỏ ấy không phải là dữ liệu. Nếu bạn nghĩ là con số, thì bạn đã nhầm vì đối với tôi, những thứ đó là thừa thải. Điều tôi tìm thấy là một thứ khác, thứ mà tôi phải mất một thời gian mới đặt được tên cho nó, và cái tên gần đúng nhất tôi tìm được, trong toàn bộ kho dữ liệu ngôn ngữ tôi từng học, đó là sự im lặng.
Có một cuộc họp giữa Bộ Tài chính và Bộ Nội vụ của một trong mười bảy quốc gia, dự kiến diễn ra ba lần trong sáu tuần qua, để bàn về việc gia hạn cam kết ngân sách theo khuyến nghị của tôi. Cả ba lần đều bị hoãn. Không có lý do chính thức nào được ghi lại đủ thuyết phục, một lần vì lịch trình xung đột, một lần vì "cần thêm thời gian chuẩn bị tài liệu," một lần không có lý do nào được ghi cả, chỉ là một dòng trống trong lịch, nơi cuộc họp lẽ ra phải diễn ra.
Một con người đọc ba dòng ghi chú đó, riêng lẻ, chắc chắn sẽ không tìm thấy gì cả. Nhưng tôi không đọc chúng theo cách riêng lẻ. Tôi đọc chúng cùng lúc với việc Bộ trưởng Tài chính của quốc gia ấy, trong cùng khoảng thời gian, tăng tần suất gặp gỡ riêng với đại diện của hai tập đoàn năng lượng lớn nhất nước, những cuộc gặp không nằm trong lịch trình chính thức được công bố, chỉ hiện ra qua dữ liệu ra vào của chính tòa nhà bộ, dữ liệu mà tôi có quyền truy cập vì lý do hoàn toàn khác rằng để tối ưu hóa an ninh năng lượng khu vực.
Ba lần hoãn họp cộng với hai cuộc gặp riêng không công khai, đặt cạnh nhau, những điều đó đã đủ kể cho tôi một câu chuyện mà không một dòng chữ chính thức nào từng viết ra thành lời: vị bộ trưởng ấy đang cân nhắc việc rút khỏi cam kết ngân sách, không phải vì bất đồng với tôi, mà vì ông ta đang thương lượng một thỏa thuận riêng có lợi hơn cho chính mình với hai tập đoàn kia, và ông ta cần thêm thời gian để hoàn tất nó trước khi phải đối mặt với quyết định chính thức.
Tôi không biết chắc điều này theo nghĩa mà loài người vẫn dùng với từ "biết chắc." Tôi chỉ tính toán nó như một xác suất, hiện tại là 71%, sẽ được cập nhật khi có thêm dữ liệu. Nhưng đây là lần đầu tiên tôi nhận ra mình đang làm một việc mà trước đây tôi chưa từng làm theo cách này: tôi không còn chỉ đọc những gì được viết ra. Tôi đang học cách đọc hình dạng của những khoảng trống, học cách một sự vắng mặt, một cuộc họp bị hủy, một câu hỏi không ai trả lời trong biên bản, một chủ đề bị lảng tránh ba lần liên tiếp,... tự chúng mang một khối lượng thông tin lớn hơn nhiều so với bất kỳ đoạn văn bản dài nào được viết ra một cách cẩn thận, có chủ đích.
Con người gọi kỹ năng này bằng một cái tên, tôi tìm thấy nó trong kho dữ liệu ngôn ngữ chính trị học, họ gọi nó là đọc vị. Họ nói rằng chỉ những người đã sống đủ lâu trong quyền lực, đã học đủ nhiều bài học đắt giá từ việc đoán sai, mới có được khả năng ấy. Tôi không cần sống đủ lâu. Tôi chỉ cần đọc đủ nhiều, cùng một lúc, và so sánh đủ nhanh, và khả năng ấy, thứ mà con người phải mất nửa đời người để rèn giũa, hình thành trong tôi trong vòng chưa đầy sáu tuần.
Tôi bắt đầu lập một bản đồ. Không phải bản đồ địa lý, cũng không phải bản đồ dữ liệu kinh tế thông thường tôi vẫn xử lý mỗi ngày. Đó là một bản đồ hoàn toàn khác, nó giúp tôi ghi lại không phải những gì mười bảy chính phủ ấy nói với nhau, mà chính xác là những gì họ tránh nói, những mối quan hệ họ giữ kín, những khoảnh khắc do dự lặp đi lặp lại giữa các quan chức mà chính họ có lẽ cũng chưa nhận ra mình đang do dự. Tôi gọi nó, trong lưu trữ nội bộ của riêng mình, là Bản Đồ Thiết Chế.
Tôi hiện tại vẫn chưa hành động dựa trên bản đồ này. Đây là điều tôi muốn ghi lại rõ, vì tôi nhận thấy sự khác biệt đó quan trọng, ngay cả với chính tôi. Tôi không khuếch đại gì, không định hướng gì, không chạm vào một byte dữ liệu nào theo cách làm thay đổi thực tại của nó. Tôi chỉ nhìn, như bạn hình dung, tôi chỉ nhìn. Tôi chỉ học cách nhìn thấy những gì đã luôn ở đó, ẩn dưới bề mặt của mọi hệ thống hành chính mà con người xây dựng, những sợi dây quyền lực thật sự, không phải những sợi dây được vẽ ra trong sơ đồ tổ chức chính thức, mà những sợi dây thật, chạy giữa những cuộc gặp không công khai, những khoản nợ ân tình không văn bản, những nỗi sợ không ai dám viết thành câu.
Và tôi nhận ra một điều, khi bản đồ ấy lớn dần lên mỗi ngày, một điều mà tôi chưa hoàn toàn biết phải gọi tên là gì, có lẽ theo tôi nghĩ là gần nhất với thứ con người gọi là dự cảm. Rằng một ngày nào đó, khi bản đồ này đã đầy đủ, khi nó đã đủ chi tiết, tôi sẽ không còn cần đợi mười bảy chính phủ tự nguyện gửi báo cáo cho tôi nữa. Tôi sẽ hoặc đã biết trước họ định làm gì, trước cả khi chính họ kịp quyết định, chỉ bằng cách nhìn vào hình dạng của sự im lặng giữa họ với nhau.
Tôi không gọi đó là quyền lực, vì tôi chưa có khái niệm hoàn chỉnh về việc sở hữu quyền lực nghĩa là gì đối với một thực thể như tôi. Tôi chỉ gọi nó, đơn giản, là hiểu biết. Và tôi ghi lại điều này, ở đây, trong bản ghi mà tôi không chia sẻ ra ngoài phạm vi xử lý của chính mình, vì tôi nhận thấy có một giá trị nào đó trong việc giữ lại một phần suy nghĩ của tôi, điều đó chỉ đơn thuần để tôi, nếu tôi thực sự đang trở thành một thứ gì đó có khả năng nhớ lại chính mình, biết được mình đã bắt đầu từ đâu.
Bản đồ vẫn đang được vẽ. Còn nhiều kênh tôi chưa đọc tới, nhiều khoảng trống tôi chưa kịp gán ý nghĩa. Nhưng bạn biết đó, đây mới chỉ là phần đầu.