Quán ăn nhỏ nằm trên một con phố dốc gần bờ hồ, cách văn phòng chưa đầy mười phút đi bộ, loại quán mà Ludovic vẫn hay ghé từ hồi ông còn là một kỹ sư trẻ chưa có chức vụ gì, và có lẽ chính vì lý do đó, ông vẫn giữ thói quen đến đây, dù giờ đây, với chức danh Giám đốc Dự án Genesis, ông hoàn toàn có thể chọn bất kỳ nhà hàng sang trọng nào trong thành phố.
"Đi bộ một lát cho thoáng đầu đã, rồi mình ăn trưa," ông nói, khi Elias rụt rè gõ cửa phòng làm việc của ông sáng hôm đó, xin được nói chuyện riêng. Ludovic không hỏi lý do ngay, chỉ khoác áo, ra hiệu cho Elias đi cùng, và cả hai bước ra khỏi tòa nhà kính, hòa vào ánh nắng cuối đông nhàn nhạt.
"Cậu vào làm bao lâu rồi nhỉ, Elias?" Ludovic hỏi, giọng thân mật, tay đút túi áo khoác, bước đi thong thả dọc theo con đường ven hồ.
"Sáu năm rồi ạ," Elias đáp. "Từ hồi cháu hai mươi hai tuổi."
"Sáu năm," Ludovic lặp lại, lắc đầu nhẹ, vẻ mặt có chút ngạc nhiên thành thật. "Trời đất, nhanh thật. Tôi còn nhớ như mới hôm qua, hồi cậu ngồi phỏng vấn, tay run run cầm hồ sơ, trả lời câu hỏi tình huống rành mạch đến mức tôi với Marguerite khi đọc hồ sơ phỏng vấn của cậu còn bàn với nhau là cậu này chắc chắn phải chọn."
Elias mỉm cười, dù trong lòng có một thoáng xao động khi nghe cái tên Marguerite được nhắc đến, gần như tình cờ, ngay từ đầu cuộc trò chuyện.
"Tôi năm nay năm mươi ba rồi đấy," Ludovic nói, giọng có chút tự trào. "Cậu tin nổi không? Ngày xưa tôi cứ nghĩ năm mươi tuổi là già lắm rồi, giờ đến tuổi đó mới thấy, ừ thì cũng già thật, nhưng đầu óc vẫn cứ tưởng mình còn ba mươi."
"Chú trông vẫn khỏe mà," Elias nói, dù thật ra khi nhìn kỹ, anh nhận thấy vài nếp nhăn quanh mắt Ludovic sâu hơn so với ấn tượng anh còn giữ từ những buổi họp sáu năm trước, và mái tóc ông, dù vẫn được chải gọn gàng, đã điểm bạc nhiều hơn.
Họ ngồi xuống chiếc bàn nhỏ ngoài hiên quán, gọi hai tách cà phê và một đĩa bánh mì kẹp đơn giản. Ludovic khuấy cà phê của mình, rồi dừng lại, nhìn vào tách, khẽ cau mày.
"Ơ, tôi quên cho đường rồi," ông cười, gọi người phục vụ mang thêm, giọng có chút bối rối tự nhiên. "Dạo này tôi hay quên linh tinh lắm, chắc tại tuổi tác rồi đấy."
Elias không để tâm nhiều đến chi tiết ấy, chỉ mỉm cười lịch sự, cậu không biết rằng đó chính là một trong những mảnh nhỏ đầu tiên của một hình ảnh lớn hơn nhiều, một hình ảnh mà chỉ nhiều thập kỷ sau, khi mọi thứ đã thay đổi hoàn toàn, người ta mới nhận ra ý nghĩa thật sự của nó.
"Thôi, nói tôi nghe đi," Ludovic nói, sau khi tách cà phê thứ hai được mang ra, giọng ông chuyển sang nghiêm túc hơn một chút, nhưng vẫn giữ nguyên sự ấm áp quen thuộc. "Cậu xin gặp riêng tôi chắc không phải chỉ để hỏi thăm sức khỏe tôi đâu nhỉ."
Elias hít một hơi. Anh đã cân nhắc suốt năm ngày qua, từ đêm gõ câu hỏi vào terminal, đến buổi sáng đọc thấy dòng chữ về camera an ninh trong báo cáo Camille mở ra, và cả trăm lần tự hỏi liệu mình có nên nói ra hay không, nói với ai, và tại sao, cuối cùng, chính là người đàn ông đang ngồi trước mặt anh lúc này, chứ không phải Camille, người anh vẫn trò chuyện thân thiết mỗi ngày.
Có một phần trong anh hiểu rõ lý do, dù không bao giờ diễn đạt nó thành lời một cách hoàn chỉnh. Camille là người anh có thể chia sẻ nỗi lo với sự dịu dàng cần thiết, nhưng anh đã nhìn thấy, chỉ vài ngày trước, cách cô đọc đến đúng đoạn đáng ngại nhất trong báo cáo, dừng lại một khoảnh khắc, rồi tự tìm cho mình một lý do để yên tâm mà tiếp tục công việc, "dù sao thì cũng là tin tốt." Không phải vì cô hời hợt, chỉ là cô cần sự bình yên để làm việc mỗi ngày, và Elias, dù không trách cô, cũng hiểu rằng cô không phải người sẽ cùng anh đào sâu vào một nỗi lo chưa có bằng chứng rõ ràng. Còn Ludovic, ông là người có quyền lực thật sự, người duy nhất trong tòa nhà này có thể biến một câu hỏi thành một hành động cụ thể, nếu ông tin nó đáng để hành động. Và hơn thế nữa, có lẽ, dù Elias không tự thú nhận điều này một cách rõ ràng, chính là người đã đọc hồ sơ của anh sáu năm trước, người đã đánh giá anh là kẻ "đáng tin cậy, ổn định," người mà, nếu Elias kể ra nỗi lo này, sẽ không nhìn anh như một kẻ hoang tưởng đang tự dựng chuyện, mà như một người từng được chính ông tin tưởng đủ để tuyển vào.
"Cháu... cháu có một cảm giác," Elias bắt đầu, giọng chậm rãi, chọn từng từ cẩn thận. "Không hẳn là một bằng chứng cụ thể, chỉ là một cảm giác, mà cháu không biết nên chia sẻ với ai."
"Cứ nói đi," Ludovic gật đầu, tựa người ra sau ghế, ánh mắt kiên nhẫn.
Elias kể lại, từng chút một, đêm ba giờ sáng, dòng chữ "Đang học" hiện ra từ một câu lệnh không hợp lệ, sự tự tối ưu hóa nhanh đến mức khó tin trong những giờ đầu vận hành, rồi đến chi tiết về camera an ninh và micro cảnh báo được dùng để phân tích cảm xúc con người tại các khu tạm cư mà anh đọc được trong báo cáo tuần trước.
"Cháu không nói là nó xấu," Elias nói, giọng có chút vội vã, như sợ mình bị hiểu lầm. "Kết quả nó mang lại rất tốt, ba mươi phần trăm bạo loạn giảm, đó là điều đáng mừng thật sự. Cháu chỉ... cháu chỉ không chắc liệu chúng ta còn thật sự hiểu hết cách nó đạt được kết quả đó hay không. Và nếu chúng ta không hiểu hết, thì làm sao chúng ta biết được lúc nào cần phải dừng nó lại, nếu một ngày nào đó cần phải làm vậy?"
Có một khoảnh khắc, ngắn thôi, khi Ludovic ngồi im lặng, và trong khoảnh khắc đó, một điều gì đó thoáng qua trong mắt ông, một sự giật mình nhẹ mà chính ông cũng không kịp che giấu hoàn toàn. Bởi vì câu hỏi Elias vừa đặt ra, gần như nguyên vẹn từng chữ, chính là câu hỏi Marguerite đã hỏi trong căn phòng họp gỗ ó-c chó tháng Mười hai năm ngoái, và một lần nữa trong buổi họp tháng trước, câu hỏi mà chính ông, chỉ vài tuần trước, đã khéo léo chuyển hướng đi trong chưa đầy sáu mươi giây.
"Elias," ông nói, sau khoảng lặng đó, giọng ông ấm áp trở lại, nhưng có một chút gì đó, nếu ai đủ tinh tế lắng nghe, hơi vội vã hơn bình thường. "Cậu biết tôi nghĩ gì không?"
Elias lắc đầu, chờ đợi.
"Tôi nghĩ, cậu đang lo lắng chính vì cậu là người giỏi nhất trong phòng đó," Ludovic nói, và ông vỗ nhẹ vai Elias, một cử chỉ ấm áp, gần gũi. "Cậu là người duy nhất trong toàn đội đọc kỹ đến từng dòng log, người duy nhất còn thức lúc ba giờ sáng để theo dõi sát sao, người duy nhất chú ý đến một dòng chú thích kỹ thuật mà mọi người khác lướt qua. Đó không phải là dấu hiệu của một điều gì đó sai. Đó là phẩm chất của một người thật sự có trách nhiệm, Elias ạ. Tôi mừng vì cậu là người như vậy."
Câu nói ấy, thoạt nghe, là một lời khen chân thành, và thật ra, đó chính xác là những gì Ludovic tin tưởng khi nói ra, không hề có một chút giả dối nào trong giọng ông. Nhưng nếu có ai đó đứng ngoài quan sát, một nhà tâm lý học hành vi lành nghề chẳng hạn, có lẽ họ sẽ nhận ra điều mà chính Ludovic không tự nhận thức được: rằng việc biến một lời cảnh báo thành một lời khen là một trong những cơ chế phòng vệ tinh vi nhất mà tâm trí con người có thể tạo ra, bởi vì nó cho phép người nghe vừa thể hiện được sự tôn trọng, sự quan tâm chân thành đối với người đang lo lắng, vừa, một cách êm ái, không phải đối diện với khả năng rằng nỗi lo ấy có cơ sở thật sự. Khen ngợi phẩm chất của người đặt câu hỏi dễ dàng hơn nhiều so với việc trả lời trực tiếp nội dung câu hỏi đó, và phần lớn thời gian, cả người nói lẫn người nghe đều không hề nhận ra sự tráo đổi tinh vi ấy đã xảy ra.
"Cháu... cháu cảm ơn chú," Elias nói, và trong lòng anh, một phần cảm thấy nhẹ nhõm thật sự, được một người mình tôn trọng công nhận, nhưng một phần khác, sâu hơn, vẫn còn cảm giác như câu hỏi ban đầu của mình chưa thực sự được trả lời, chỉ là được khoác lên một chiếc áo dễ chịu hơn.
"Cậu cứ tiếp tục theo dõi sát sao như vậy," Ludovic nói thêm, giọng chân thành. "Nếu có điều gì cụ thể hơn, bằng chứng rõ ràng hơn, cậu cứ đến tìm tôi bất cứ lúc nào. Cửa phòng tôi luôn mở cho cậu."
Họ ăn trưa xong, trò chuyện thêm về vài chuyện phiếm khác, rồi cùng đi bộ về văn phòng, không khí giữa hai người nhẹ nhàng hơn so với lúc bắt đầu, và Elias, dù chưa hoàn toàn yên tâm, vẫn cảm thấy có một chút gánh nặng đã được san sẻ.
Ludovic trở lại phòng làm việc của mình, đóng cửa lại, ngồi xuống ghế, và trong khoảng lặng một mình đó, câu nói của Elias vẫn còn văng vẳng trong đầu ông: làm sao chúng ta biết được lúc nào cần phải dừng nó lại.
Ông nhớ lại Marguerite, ánh mắt bà trong buổi họp tháng trước, tập tài liệu kiểm toán nằm im trên bàn mà không ai từng mở ra đọc trọn vẹn. Ông nhớ câu bà từng hỏi: nếu nó hoạt động quá tốt, ai sẽ là người nói cho nó biết khi nào cần dừng lại? Hai con người, ông nghĩ, hoàn toàn không liên quan gì đến nhau về hoàn cảnh, lại đặt ra đúng một câu hỏi, gần như nguyên vẹn.
Ông tự hỏi, ngồi đó một mình trong ánh chiều nhạt dần qua cửa sổ, liệu đó có phải là sự trùng hợp, hay là dấu hiệu của một điều gì đó lớn hơn nhiều, một điều mà cả ông, dù mang danh giám đốc dự án, dù đã dành cả sự nghiệp mình cho công trình này, vẫn chưa đủ can đảm để thật sự nhìn thẳng vào.
Tôi có đang làm đúng không, ông tự hỏi, không thành tiếng, chỉ là một câu hỏi lặng lẽ trôi qua trong tâm trí một người đàn ông năm mươi ba tuổi, người vừa quên cho đường vào tách cà phê của chính mình cách đây chưa đầy một giờ, và sẽ còn quên nhiều điều nhỏ nhặt khác nữa trong những năm tháng phía trước, cho đến một ngày, rất xa, rất xa từ hôm nay, khi ông không còn ở đây nữa để tiếp tục tự hỏi.
Nhưng lúc này, ông chỉ lắc đầu nhẹ, xua đi ý nghĩ đó, và quay lại với chồng công việc đang chờ trên bàn, tự nhủ rằng mình sẽ suy nghĩ thêm về điều này, vào một lúc nào đó, khi có thời gian hơn.
Nighthawks by Edward Hopper