Bởi vậy khi nghe Phạm Kỳ gọi tên Nguyễn Ứng Long giữa đám đông, trong lòng Giản Hoàng lập tức khẽ động. Cái tên ấy đối với người đương thời có lẽ chỉ là một vị Nhị giáp tiến sĩ nổi tiếng văn chương, nhưng đối với chàng lại mang ý nghĩa hoàn toàn khác. Chàng biết rất rõ người thư sinh đang bị đám hỏa kế đẩy ra khỏi khách điếm kia sau này sẽ đổi tên thành Nguyễn Phi Khanh, trở thành một trong những danh sĩ nổi tiếng nhất cuối đời Trần, đồng thời cũng là thân phụ của Nguyễn Trãi - một anh hùng dân tộc, danh nhân văn hóa tầm cỡ thế giới. Một nhân tài như thế, nếu để lưu lạc giang hồ thì quả là phí phạm của trời.
Nhìn bộ dạng thất thểu của Nguyễn Ứng Long lúc ấy, Giản Hoàng đã âm thầm quyết định. Dù dùng cách nào chăng nữa, chàng cũng phải thu phục người này về dưới trướng mình. Mà đúng lúc ấy lại phát hiện Phạm Kỳ và Nguyễn Ứng Long vốn là chỗ quen biết thân thiết. Chuyện thu phục nhân tâm vì thế bỗng trở nên dễ dàng hơn rất nhiều. Trong đầu vị hoàng đế trẻ tuổi lập tức hiện ra một kế hoạch hoàn chỉnh, đẹp cả đôi đường. Chàng không những muốn cứu Nguyễn Ứng Long thoát khỏi khốn cảnh trước mắt, ban cho chàng ta một thân phận đủ cao để đường đường chính chính trở về cầu hôn đại tiểu thư nhà Tư đồ phủ mà còn đồng thời thuận tay chiêu mộ bậc nhân tài hàng đầu Đại Việt này về với mình. Còn đối với Nguyễn Ứng Long, một khi nhận được ân tình lớn như vậy, vị tài tử nổi danh đất Thăng Long có thể không tận tâm tận lực vì Giản Hoàng hay sao?
×-×-×
Trong lúc Giản Hoàng đang trò chuyện với Nguyễn Ứng Long, Phạm Kỳ đã lặng lẽ gọi một tên hộ vệ tới bên cạnh. Chàng ta lấy từ trong người ra một tấm lệnh bài bằng bạc sáng loáng, ghé tai dặn dò mấy câu. Tên hộ vệ vừa nhìn thấy lệnh bài đã lập tức biến sắc, vội vàng cúi đầu nhận lệnh rồi quay người đi ngay. Thân hình hắn nhanh chóng biến mất vào màn đêm đang dần bao phủ huyện thành Thượng Phúc.
Giờ Tuất tối hôm ấy, khi những hàng quán trong huyện thành đã lần lượt đóng cửa, khách bộ hành cũng thưa thớt dần, nhà trọ lớn nhất huyện vừa treo tấm biển nghỉ khách thì từ phía nha môn bỗng vang lên tiếng vó ngựa dồn dập.
Ầm! Ầm! Ầm!
Tiếng chân ngựa cùng tiếng giáp sắt va chạm phá tan sự yên tĩnh của đêm đông.
Chưa đầy một lát sau, hơn sáu mươi quân lính đã xuất hiện trước cửa khách điếm. Dẫn đầu là viên lệnh úy(1) của huyện. Hắn cưỡi trên một con ngựa chiến màu đen, thân khoác giáp sắt, bên hông đeo thanh đại đao dài gần năm thước. Phía sau là sáu mươi binh sĩ giáp phục chỉnh tề, tay cầm trường thương, yêu đao sáng loáng dưới ánh đuốc. Khí thế hùng hổ ấy khiến những người đi đường nhìn thấy đều hoảng sợ tránh sang hai bên.
1. Chức quan võ đứng đầu quân đội của một huyện
Lão chủ quán đang ngồi tính sổ trong đại sảnh, nghe tiếng động liền chạy ra xem. Vừa bước qua ngưỡng cửa đã nhìn thấy viên lệnh úy mặt lạnh như băng đang ngồi trên lưng ngựa.
Lão còn chưa kịp mở miệng thì...
- Vút!
Một roi da đã quất thẳng vào mặt.
Lão chủ quán kêu thảm một tiếng, ngã lăn xuống bậc đá.
Viên lệnh úy quát vang như sấm:
- Người đâu! Lục soát cho ta!
Nhận được quân lệnh, sáu mươi quân sĩ lập tức như bầy hổ đói xông vào khách điếm. Tiếng chân người rầm rập vang khắp nơi. Hết phòng này tới phòng khác bị đạp tung cửa. Bàn ghế đổ nhào, đồ sứ vỡ loảng xoảng. Khách trọ đang ngủ bị dựng dậy, người người kinh hồn bạt vía.
Một tên hỏa kế vừa định bỏ chạy đã bị hai binh sĩ đè nghiến xuống đất. Một tên khác chui vào bếp trốn cũng bị lôi cổ ra ngoài. Chỉ trong thời gian uống cạn một chén trà, toàn bộ người trong khách điếm đã bị khống chế sạch sẽ.
Lão chủ quán mặt mũi bê bết máu, quỳ dưới đất liên tục dập đầu:
- Tướng quân tha mạng! Tướng quân tha mạng! Tiểu nhân không biết phạm tội gì!
Viên lệnh úy nghe vậy chỉ cười nhạt.
- Không biết phạm tội gì?
Hắn nhảy xuống ngựa, tiến tới tung một cú đá mạnh vào ngực lão chủ quán khiến lão văng ra xa mấy thước, ôm ngực co quắp dưới đất.
- Chờ lát nữa ngươi sẽ biết!
Trong nhà, tiếng đồ sứ vỡ loảng xoảng, tiếng người kêu oai oái. Một khắc sau, từ trong hậu viện bỗng vang lên tiếng reo hò:
- Tìm thấy rồi!
- Ở đây còn một hòm nữa!
- Cả bên này cũng có!
Chỉ thấy từng tốp quân sĩ nối nhau khiêng ra những chiếc rương lớn. Một chiếc... hai chiếc... năm chiếc... rồi mười chiếc... Chẳng bao lâu sau, trước sân khách điếm đã chất đầy mười mấy chiếc hòm gỗ.
Khi nắp hòm được mở ra, ánh vàng lập tức phản chiếu rực cả khoảng sân. Vàng bạc, châu báu, ngọc khí chất đầy bên trong.
Đám khách trọ đứng xem xung quanh lập tức hít vào một hơi lạnh. Có người cả đời chưa từng nhìn thấy nhiều của cải như vậy. Ngay cả viên lệnh úy cũng cố tình trợn tròn mắt, chỉ vào đống tài vật rồi quát:
- To gan thật!
Hắn quay sang lão chủ quán:
- Nhà ngươi chỉ là chủ một khách điếm nho nhỏ, lấy đâu ra ngần này vàng bạc? Số tài sản này e rằng còn nhiều hơn ngân khố của huyện nha nữa!
Lão chủ quán lúc ấy đã sợ đến mất hồn mất vía. Môi run cầm cập nhưng không nói nổi thành lời.
Viên lệnh úy thấy vậy liền cười lạnh:
- Có người bí mật tố cáo ngươi cấu kết với đạo tặc các nơi, tích trữ vàng bạc, có ý đồ chiêu binh mãi mã, mưu phản triều đình. Bản quan vốn còn chưa tin. Nào ngờ hôm nay tra xét, quả nhiên tìm được tang chứng rành rành! Ngươi còn bảo là không biết phạm tội gì hả?
Lời vừa dứt, sắc mặt tất cả mọi người đều thay đổi.
Tội trộm cắp còn có thể sống. Nhưng hai chữ "mưu phản" một khi đã dính vào thì thường là tru di tam tộc.
Viên lệnh úy lập tức vung tay:
- Trói hết lại cho ta!
Đám quân sĩ đồng thanh hô lớn rồi xông tới. Tiếng kêu khóc vang lên khắp nơi. Vợ chồng lão chủ quán, mấy đứa con trai, đám hỏa kế cùng toàn bộ người nhà đều bị trói nghiến như bánh chưng. Hơn mười chiếc hòm vàng bạc cũng bị niêm phong, chất lên xe ngựa áp giải về huyện nha.
Đoàn người vừa đi khỏi, khách điếm vốn náo nhiệt nhất huyện thành lập tức trở nên hoang vắng như nhà ma. Đám khách trọ nhìn nhau, ai nấy đều lạnh sống lưng. Chẳng ai còn dám ở lại nơi dính tới vụ án "mưu phản" nữa. Ngay trong đêm, người người cuống cuồng thu dọn hành lý, tranh nhau rời khỏi khách điếm. Chỉ trong chưa đầy một canh giờ, tòa nhà ba tầng rộng lớn đã trở nên trống rỗng, chỉ còn những ngọn đèn lồng đung đưa trước gió lạnh, phát ra thứ ánh sáng leo lét đầy thê lương.
Năm Xương Phù thứ tư (Canh Thân, 1380).
Mùa xuân năm ấy đến với Đại Việt trong một khung cảnh thanh bình hiếm thấy sau nhiều năm binh đao liên tiếp. Từ miền biên viễn phương nam cho đến đồng bằng phía bắc, khắp nơi đều ngập tràn sắc xuân và sinh khí. Những cánh đồng lúa đông xuân xanh mướt trải dài đến tận chân trời, những con sông lớn nhỏ đầy ắp nước phù sa đỏ nặng, lững lờ chảy qua các làng mạc trù phú. Trên các triền đê ven sông Nhị, sông Đáy, từng đàn trâu béo tốt ung dung gặm cỏ dưới ánh nắng xuân dịu nhẹ. Trong các thôn xóm, tiếng trẻ nhỏ nô đùa vang lên khắp ngõ xóm, tiếng chày giã gạo, tiếng khung cửi dệt vải hòa lẫn với tiếng gà gáy, tiếng chó sủa tạo nên một bức tranh thái bình thịnh trị mà đã nhiều năm người dân mới lại được hưởng.
Từ sau những thất bại liên tiếp trước quân Đại Việt, lại thêm việc phải dâng cống nạp lượng lớn lương thực và vật phẩm quý giá, quốc lực của Chiêm Thành đã suy giảm nghiêm trọng. Những đoàn chiến thuyền từng khiến dân chúng vùng duyên hải kinh hồn bạt vía nay đã không còn xuất hiện trên mặt biển Đông. Nỗi ám ảnh về những cuộc tập kích bất ngờ, những ngôi làng bị đốt phá hay những cánh đồng bị giày xéo cũng dần lùi vào quá khứ.
Đặc biệt, lượng lương thực từ các kho tàng Chiêm quốc đưa sang cùng với số lương thực tham ô được triều đình thu hồi và hoàn trả cho dân chúng đã khiến tình hình dân sinh cải thiện rõ rệt. Kho lẫm các địa phương đầy ắp thóc gạo, nhiều nơi thậm chí còn phải dựng thêm nhà kho mới để chứa lương. Những vùng đất hoang hóa vì chiến tranh trước kia lại được khai khẩn trở lại. Trâu bò, dê ngựa sinh sôi ngày một nhiều. Không ít lưu dân từng phiêu bạt khắp nơi để tránh đói khổ nay cũng lần lượt quay về quê cũ dựng nhà, khai ruộng, bắt đầu một cuộc sống mới.
Dưới mắt các bậc lão nông từng trải qua những năm tháng đói kém, đây chính là cảnh tượng mà người xưa thường gọi là “quốc phú dân an”. Khắp các đình làng, miếu mạo, người ta đều truyền tai nhau rằng thiên hạ đang được hưởng phúc lớn của tổ tông nhà Trần để lại. Những câu hát dân gian ca ngợi thời thái bình lại được cất lên trong các phiên chợ xuân, khiến lòng người càng thêm phấn chấn.
Năm ấy, triều đình quyết định tổ chức Tết Nguyên Đán với quy mô long trọng nhất kể từ sau khi Tiên đế băng hà. Đối với bá quan văn võ và dân chúng kinh thành, đó là dấu hiệu cho thấy đất nước thực sự đã vượt qua những năm tháng khó khăn. Thế nhưng đối với Giản Hoàng, cái Tết ấy lại là một trải nghiệm vừa mới lạ vừa khiến chàng choáng váng đến không ngờ.
Khi còn sống ở thế kỷ hai mươi mốt, Tết trong ký ức của chàng vốn chỉ kéo dài vài ngày ngắn ngủi. Người ta tất bật hoàn thành công việc cuối năm, chen chúc trên những chuyến xe trở về quê nhà, quây quần bên cha mẹ, đi chúc Tết họ hàng rồi chẳng mấy chốc lại quay về guồng quay học tập và công việc. Thời gian trôi nhanh đến mức nhiều khi vừa cảm nhận được hương vị ngày xuân thì kỳ nghỉ đã kết thúc.
Còn từ ngày xuyên không tới Đại Việt, những năm đầu lưu lạc giang hồ, nay đây mai đó, chàng chưa từng được đón một cái Tết trọn vẹn. Những năm gần đây trở về triều đình, chiến tranh liên miên, quốc tang kéo dài, mọi nghi lễ cũng bị giản lược đáng kể. Bởi vậy đến tận năm nay, khi Thái Thượng hoàng quyết định khôi phục đầy đủ các đại lễ như thời thịnh trị trước kia, Giản Hoàng mới thật sự được chứng kiến một mùa xuân đúng nghĩa của hoàng gia Đại Việt.
Và cũng từ lúc ấy, chàng mới hiểu vì sao người xưa coi Tết Nguyên Đán không chỉ là một ngày lễ mà gần như là một mùa lễ hội kéo dài. Đó là dịp để thiên tử tế trời đất, tưởng nhớ tổ tiên, ban ân cho thần dân, gắn kết tông thất, củng cố đạo hiếu, đạo trung và toàn bộ nền tảng luân lý của quốc gia. Mỗi nghi thức đều mang ý nghĩa riêng, mỗi cuộc tế lễ đều gắn với tín ngưỡng, lễ giáo và truyền thống đã được gìn giữ qua nhiều thế hệ.