Con đường thiên lý từ Nghệ An vào Nam dài hun hút, cát bụi trắng mờ. Xương Đức Vương Trần Nguyên Diệu cưỡi con tuấn mã trắng như tuyết, áo giáp bạc lấp lánh dưới nắng chiều, dẫn ba vạn tinh binh từ Nghệ An tiến thẳng về phía Tây Bình. Sau khi đại thắng ở thành Thổ Du, chuyện thừa thắng xông lên, đòi lại đất đai đã mất là điều dĩ nhiên, là mệnh lệnh từ trái tim mỗi tướng sĩ trong đoàn quân tiên phong của Đại Việt.
Cờ lệnh của các tướng quân tung bay phấp phới, tiếng trống trận vang vọng suốt dọc đường, khiến chim muông trong rừng cũng phải kinh sợ bay tán loạn.
Đại quân tiến qua các huyện thành như một cơn lũ. Đi tới đâu, quân Chiêm cũng bỏ chạy tan tác. Những tên lính giữ thành hoảng loạn không kịp đốt lửa báo hiệu đã vội vàng quăng giáo, vứt khiên, chạy về hướng nam.
Nhưng Xương Đức Vương màng đến chuyện đuổi giết những kẻ chạy trốn. Ở các huyện đại quân đi qua, chàng sai thuộc hạ ổn định dân chúng, mở kho lương cứu tế những hộ đói, cắt cử quan lại cũ từng theo triều Trần cai trị trở lại. Tin tức lan nhanh, hàng ngàn nam đinh từng bị quân Chiêm bắt ép làm lính ngụy, hoặc đang trốn trong rừng sâu, nghe tin Vương gia trở lại bèn kéo nhau ra đầu quân. Chỉ trong mười ngày, quân số Đại Việt tăng thêm gần một vạn người.
= = =
Trong thành Tây Bình, không khí ngột ngạt như trước cơn bão.
Chế Đa Môn dáng người cao lớn, da ngăm đen, râu quai nón, đứng trên vọng lâu trên cổng thành trầm ngâm nhìn về phía bắc. Bên cạnh y là Trịnh Khuê, thân hình gầy guộc, mắt ti hí, giọng nói luôn mang vẻ lo lắng. Y đang lựa lời khuyên bảo Chế Đa Môn:
- Bẩm tướng quân, theo thám tử báo về, Xương Đức Vương có ba vạn quân tinh nhuệ, lại chiêu mộ thêm gần vạn người nữa. Quân ta chỉ chừng hai vạn, lại hỗn tạp. Thần thiết nghĩ nên dựa vào thành cao hào sâu, cố thủ chờ viện binh từ kinh đô Chiêm Thành. Không nên khinh xuất mở cổng thành ứng chiến.
Chế Đa Môn hừ lạnh:
- Ngươi là quan văn, nghe thấy giặc đông đã sợ hãi. Nhưng ta là võ tướng, không thể co cụm như rùa trong mai. Quân Việt vừa đi đường xa, chắc không tránh khỏi mệt mỏi. Quân ta lấy nhàn chống mệt, chẳng nhẽ không đánh được một trận với chúng ? Ngày mai cứ đánh một trận trước đã, đập tan sĩ khí của địch, sau đó mới lui về phòng thủ vẫn chưa muộn.
Trịnh Khuê lắc đầu, không dám cãi. Hắn nhớ lại ngày mở cửa thành Nghệ An đầu hàng Chế Bồng Nga, Hoàng Tuyên và hơn hai mươi thuộc hạ bị bắt. Nhờ công ấy, hắn được Chế Bồng Nga cho giữ chức cũ, nhưng cũng vì vậy mà lòng luôn thấp thỏm. Hắn biết nếu Đại Việt thắng trở lại, cái chết của hắn sẽ vô cùng thê thảm.
Về phía Xương Đức Vương, hôm trước đã nghe lời Lý Kim An cho quân nghỉ ngơi hai ngày ở huyện Đặng Gia, cách thành Tây Bình có hơn 50 dặm. Bởi vậy sĩ khí vô cùng hăng hái, những mệt nhọc sau mấy ngày hành quân đều tan biến. Sáng hôm sau, chàng cho đại quân tiến thẳng về thành Tây Bình. Gần tới nơi, thấy quân Chiêm dàn trận trên cánh đồng An Hiệp, Xương Đức Vương cũng cho bày trận đối mặt.
Xương Đức Vương mặc giáp bạc, khoác áo choàng đỏ, cưỡi ngựa trắng đứng trên gò cao chỉ huy. Khi trống trận nổi lên, tám ngàn cung thủ Đại Việt tiến lên, giương cung bắn một loạt tên lửa. Mũi tên bay kín trời mang theo lửa và khói, rơi xuống đầu quân Chiêm như một trận mưa sao băng. Tiếng la hét vang trời, đội hình Chiêm rối loạn ngay từ phút đầu.
Chế Đa Môn phất cờ lệnh, thúc hơn trăm con voi chiến hung hãn xông lên. Những con voi to lớn, ngà dài, mang trên lưng tháp gỗ chở cung nỏ và binh sĩ, gầm rú tiến vào trận địa. Đất rung chuyển dưới bước chân voi.
Xương Đức Vương bình tĩnh ra lệnh: “Bắn tên lửa vào voi! Kỵ binh hai cánh chuẩn bị!”
Những cỗ nỏ khổng lồ đặt trên xe được đẩy lên phía trước hàng quân. Mấy trăm mũi tên to như ngọn giáo, đầu tẩm chất cháy được đốt lên, lửa bốc rừng rực, bay vèo vèo lao thẳng vào thân voi. Mấy chục con voi bị thương, hoảng loạn quay lại giày xéo chính quân Chiêm. Đúng lúc ấy, tiếng pháo hiệu nổ vang. Hai cánh kỵ binh Đại Việt, mỗi cánh năm ngàn người do Trần Thế Đăng và Nguyễn Văn Nhi chỉ huy, như hai lưỡi dao sắc bén ập vào hai bên sườn quân Chiêm.
Trần Thế Đăng cầm trường đao lớn, dẫn đầu xông lên, chém lính Chiêm như chém chuối. Nguyễn Văn Nhi thì dùng nỏ tay bắn liên hoàn, mỗi mũi tên đều trúng một tên địch. Đánh nhau từ giờ Thìn đến cuối giờ Tị, tiếng binh khí va chạm, tiếng voi rống, tiếng người thét vang trời. Quân Chiêm dù dũng mãnh nhưng quân số ít hơn, lại mang tâm thế phòng ngự, dần dần không chống nổi. Chế Đa Môn thấy thế trận đã vỡ, đành khua chiêng rút lui, thu tàn quân về thành.
Hơn ba ngàn xác quân Chiêm nằm lại trên cánh đồng An Hiệp, máu nhuộm đỏ cả một vùng đất.
Đại quân Đại Việt tiến sát thành Tây Bình, vây kín bốn phía. Chế Đa Môn cho đóng chặt cửa thành, cố thủ. Xương Đức Vương cho quân bao vây bốn phía, cử tướng ra trước cổng thành khiêu chiến nhưng bên trong im thin thít.
Xương Đức Vương liền mở hội nghị trong hổ trướng, gọi các tướng vào bàn kế.
Lý Kim An tâu:
- Bẩm Vương gia, bọn chúng không chịu ra ắt đang chờ viện binh. Chúng ta không nên kéo dài thời gian.
Xương Đức Vương tuổi còn trẻ, chưa từng cầm quân đánh trận, nghe vậy vội hỏi rằng :
- Theo các tướng quân, ta phải làm thế nào ?
Nguyễn Tiểu Luật bước ra thưa:
- Trước khi Quan gia hồi kinh, ngài có ban cho chúng ta mấy trăm cân thuốc nổ. Mạt tướng quan sát thấy phía Đông thành có một đoạn tường cũ, nền đất yếu. Nếu chúng ta đào đường hầm tới chân thành, chôn thuốc nổ, ắt có thể phá sập.
Xương Đức Vương mắt sáng rỡ: “Hay lắm! Cho quân làm ngay.”
Lập tức hàng ngàn quân tinh nhuệ được chọn, thay phiên đào hầm suốt ngày đêm. Sau hơn một ngày, đường hầm đã hoàn thành. Nguyễn Tiểu Luật đích thân dẫn đội cảm tử mang thuốc nổ vào chôn. Họ cắm dây cháy chậm dài hàng chục trượng, rồi lui ra.
Nửa đêm, gió lạnh thổi mạnh.
Xương Đức Vương đứng trên gò cao, tay nắm chặt chuôi kiếm. Toàn quân đã sẵn sàng, bốn vạn người im lặng chờ đợi.
“Đốt!” Nguyễn Tiểu Luật hạ lệnh.
Chỉ nghe “uỳnh” một tiếng long trời lở đất, mặt đất rung chuyển như có sấm sét giáng xuống. Đoạn tường thành phía Đông dài chừng năm trượng đổ sụp hoàn toàn, bụi mù mịt bay lên trời. Quân Chiêm trong thành đang ngủ say, bị tiếng nổ đánh thức trong kinh hoàng. Nhiều người hoảng loạn chạy ra, chưa kịp mặc giáp đã bị tên bắn rơi.
“Xung phong!” Xương Đức Vương hô lớn.
Bốn vạn quân Đại Việt như thủy triều ập vào. Trần Thế Đăng dẫn đầu kỵ binh lao qua khoảng tường đổ, chém giết điên cuồng. Lý Kim An chỉ huy bộ binh theo sau, chiếm từng dinh cơ, trại lính. Tiếng “Giết!” vang vọng khắp thành.
Chế Đa Môn cố tập hợp tàn quân kháng cự trong dinh An phủ sứ, nhưng mọi thứ đã tan vỡ. Hắn cầm đao đánh nhau với Trần Thế Đăng hơn mười hiệp, cuối cùng bị chém trọng thương và bị bắt sống. Trịnh Khuê thì co ro trong góc nhà, run rẩy cầu xin tha mạng.
Sáng hôm sau, trời trong xanh. Xương Đức Vương cùng các tướng vào thành. Trước sân dinh An phủ sứ, hàng trăm người bị trói quỳ thành hàng dài: Chế Đa Môn, Trịnh Khuê, gia quyến và một số quan lại ngụy.
Một thuộc hạ tâu rõ lai lịch Trịnh Khuê. Xương Đức Vương nghe xong, đùng đùng giận dữ, quát lớn:
- Kẻ p-hản quốc, hại chủ, hại dân. Không nghiêm phạt thì không thể răn kẻ khác! Người đâu, đem Trịnh Khuê ra trước cổng thành, cho ngũ mã phân thây! Lũ còn lại, chém hết!
Lý Kim An lĩnh mệnh. Trên pháp trường, Trịnh Khuê khóc lóc van xin, nhưng vô ích. Năm con ngựa mạnh kéo năm hướng, tiếng thét thảm thiết của hắn vang vọng khắp thành Tây Bình. Dân chúng nhìn cảnh ấy, vừa hả hê vừa rùng mình. Đầu Chế Đa Môn được treo cao, kèm bảng viết rõ tội trạng.
Sau khi chiếm được thành Tây Bình, Xương Đức Vương Trần Nguyên Diệu không vội tiến quân. Chàng truyền lệnh cho toàn quân nghỉ ngơi, chia nhau canh giữ các vị trí quan trọng và các công thành. Đồng thời, chàng đích thân cùng tâm phúc đi thị sát khắp thành, phủ dụ dân chúng, ổn định nhân tâm.
Cảnh tượng trước mắt khiến vị vương gia trẻ chỉ quen sống trong lầu vàng điện ngọc phải chùng lòng.
Lộ Tây Bình sau cơn binh lửa quả là tang thương ngập tràn. Những thôn xóm từng đông đúc nay chỉ còn lại những cột khói lơ lửng trên nền đất đen. Nhà cửa bị đốt trụi, tro than bay theo gió. Dân chúng hoặc bị giặc tàn sát dã man, hoặc bị bắt đi làm nô lệ, hoặc bỏ làng chạy tán loạn vào rừng sâu núi thẳm. Những người sống sót trở về chỉ là những bóng dáng tiều tụy, mắt trống rỗng, thân hình gầy guộc như que củi. Ở lộ phủ, quan lại cũ gần như tan tác hết. Người bị g-iết, người bị bắt, kẻ trước đây chạy trốn giờ không còn mặt mũi nào quay trở lại.
Xương Đức Vương cho mở kho lương trong thành ra cứu tế dân nghèo, sai quân y chữa trị cho những người bị thương, đồng thời lệnh cho các đội quân không được quấy nhiễu dân. Nhưng dù sao những việc này cũng không quá khó khăn, mà việc khôi phục trật tự cai trị mới là bài toán nan giải nhất.
Một buổi chiều, Xương Đức Vương cho mời hơn hai mươi bô lão có uy tín trong phủ thành vào dinh An phủ sứ cũ. Trong đại sảnh rộng lớn, các vị bô lão áo vải nâu sòng, tóc bạc trắng ngồi chật hai bên. Vương gia ngồi giữa, ôn tồn:
- Thưa chư vị, giặc Chiêm Thành giờ đây đã lui, nhưng dân tình ly tán, thành quách đổ nát. Ta muốn chiêu dân lập ấp, khôi phục sản xuất, nhưng các địa phương đều thiếu người tài đứng ra cai quản. Đặc biệt chức An phủ sứ của Lộ này, trách nhiệm nặng nề, không biết ai có thể gánh vác được. Các vị lão trượng đều là cột trụ của xứ này, có ai tiến cử được người xứng đáng không?
Các bô lão đưa mắt nhìn nhau, im lặng hồi lâu. Ai cũng biết đây là chức quan trọng, phải có tài đức kiêm toàn, lại phải được lòng dân mới trấn an được một phương vừa trải qua binh lửa. Không khí càng lúc càng ngột ngạt.