Q3·Ch.69: Những phụ tá của Đỗ Thế Lâm

Biển Đông, một buổi sáng mùa thu.
Trời cao, mây nhạt, ánh dương rải xuống mặt biển một màu vàng óng ả. Từng đợt sóng xanh nối nhau nhấp nhô, dưới ánh mặt trời lấp lánh như vô số mảnh lưu ly vỡ vụn. Gió biển từ phương đông thổi tới, mang theo vị mặn mòi của muối, cuốn những dải bọt trắng tung lên dọc hai bên mạn thuyền.
Giữa vùng biển mênh mông ấy, một đoàn tàu chiến đang băng băng rẽ sóng. Những cánh buồm lớn căng phồng trong gió, thân tàu lướt đi mạnh mẽ, để lại phía sau những vệt sóng dài trắng xóa. Trên các boong tàu, thủy thủ qua lại không ngừng, tiếng bước chân, tiếng gọi nhau phối hợp cùng tiếng gỗ va đập và tiếng dây chão căng kéo, tạo thành một khúc nhạc đặc trưng của những con thuyền đang hành trình giữa đại dương.
Đi đầu đoàn tàu là một chiếc Lâu thuyền có quy mô vượt trội so với những chiến thuyền thông thường. Trong thủy quân đương thời, Lâu thuyền vốn đã được xem là loại chiến thuyền lớn bậc nhất, thân tàu cao, khoang rộng, có thể chở theo đông đảo thủy thủ cùng nhiều loại vũ khí, chiến cụ. Chiếc lâu thuyền này lại càng có vẻ bất phàm. Thân tàu được chế tạo theo kỹ thuật ghép ván bằng đinh sắt, những mối nối được gia cố chắc chắn, bên ngoài còn có thể bọc đồng để tăng độ bền, hạn chế sự ăn mòn của nước biển và nâng cao khả năng chống chịu khi giao chiến.
Từ mặt boong trở lên, con tàu chia thành ba tầng rõ rệt. Hai tầng dưới bố trí thủy thủ, binh sĩ cùng các loại vũ khí và chiến cụ; tầng cao nhất là nơi các tướng lĩnh quan sát tình hình, bàn bạc quân cơ, cũng là vị trí có tầm nhìn bao quát nhất trên tàu. Hai cột buồm sừng sững vươn lên giữa trời xanh, những cánh buồm rộng đón gió, kéo con tàu tiến về phía trước với tốc độ khiến những chiến thuyền nhỏ hơn khó lòng theo kịp.
Trên tầng lầu cao nhất, một gian phòng rộng rãi được bố trí làm nơi nghị sự. Cửa sổ hai bên mở rộng, gió biển lùa vào khiến những tấm rèm vải khẽ lay động. Giữa phòng đặt một chiếc bàn dài, trên bàn bày la liệt mô hình chiến thuyền bằng gỗ, những thanh gỗ nhỏ đánh dấu phương hướng, cùng một số bản vẽ đội hình thủy chiến.
Đỗ Thế Lâm ngồi ở vị trí chủ tọa, đối diện với năm viên võ tướng đang cùng y đàm luận binh pháp.
Năm người này đều do Giản Hoàng sai Hành khiển ty bí mật tìm kiếm từ các đội thủy quân trong cả nước. Bọn họ lần lượt là Nguyễn Vĩ, Hồ Vĩnh Thọ, Trần Ngọc Hoàn, Phạm Thanh Dương và Lê Văn Khải.
Nếu chỉ nhìn vào phẩm cấp hiện tại, năm người đều chẳng phải những nhân vật nổi danh trong quân đội. Có người chỉ là tiểu tướng trên một chiến thuyền, có người nhiều năm làm việc trong thủy quân mà vẫn chưa được trao trọng trách. Thế nhưng, xét về kinh nghiệm thực chiến, khả năng điều động chiến thuyền và sự am hiểu thủy chiến, mỗi người đều có chỗ hơn người. Đó cũng chính là nguyên do khiến Hành khiển ty phải tốn không ít công sức mới tìm được bọn họ.
Việc âm thầm thu nạp năm viên tướng này, thoạt nhìn chỉ là một sự bổ sung nhân lực bình thường, nhưng thực ra lại ẩn chứa sự tính toán sâu xa của Giản Hoàng và Hành khiển ty.
Đỗ Thế Lâm vốn xuất thân từ sơn trại, từng tung hoành nơi núi rừng, có kinh nghiệm chỉ huy bộ hạ chiến đấu, nhưng đối với thủy chiến chính quy, y vẫn còn nhiều điều chưa tường tận. Nay lại được giao trọng trách chỉ huy thủy quân, nếu chỉ dựa vào kinh nghiệm cũ thì khó lòng nhanh chóng đảm đương đại sự. Bởi vậy, bên cạnh việc rèn luyện trên biển, y cần có những người am hiểu thủy quân làm phụ tá, chỉ dẫn cách điều động chiến thuyền, bố trí đội hình, tiến thoái khi giao chiến, cũng như cách phát huy uy lực của các loại vũ khí trên mặt nước.
Dẫu vậy, Giản Hoàng không thể tùy tiện hạ chiếu, điều một viên đại tướng có danh vọng và kinh nghiệm thủy chiến phong phú đến bên cạnh Đỗ Thế Lâm. Bởi một khi làm như vậy, động tĩnh ắt sẽ không nhỏ. Thái Thượng hoàng vốn vẫn quan tâm đến việc điều động quân đội, triều đình cũng có không ít tai mắt, còn Lê Quý Ly lại càng không phải kẻ dễ dàng bỏ qua những biến động bất thường. Nếu đột nhiên có một viên đại tướng thủy quân rời khỏi vị trí, chuyển sang phụ tá cho Đỗ Thế Lâm, người ngoài khó tránh khỏi sinh lòng nghi ngờ. Đến khi ấy, chuyện chưa thành mà đã khiến đối phương đề phòng, chẳng phải tự chuốc lấy phiền phức hay sao?
Sau khi cân nhắc kỹ lưỡng, Nguyễn Phi Khanh đã đề xuất một phương án kín đáo hơn: không tìm những đại tướng đang nắm trọng quyền, mà sai người bí mật điều tra trong các đội thủy quân, lựa chọn những tiểu tướng đã có nhiều năm kinh nghiệm, tài năng xuất chúng, nhưng vì một nguyên nhân nào đó mà mãi chưa được trọng dụng. Những người như vậy vừa có thực tài, vừa ít được chú ý. Cho dù đột nhiên được điều đi nơi khác, cũng khó khiến triều đình và những thế lực đang âm thầm quan sát sinh lòng nghi kỵ. Hơn nữa, vì chưa nắm giữ binh quyền lớn, việc đưa họ đến giúp Đỗ Thế Lâm cũng không tạo ra sự xáo trộn đáng kể trong quân đội.
Kế sách ấy có thể nói là vừa kín đáo, vừa thực dụng.
Sau một thời gian dài âm thầm điều tra, đối chiếu hồ sơ quân ngũ, dò hỏi những người từng cùng chiến đấu và kiểm tra năng lực thực tế, Hành khiển ty cuối cùng đã chọn được năm người.
Cả năm đều đã phục vụ trong thủy quân từ mười năm trở lên, tính tình và hoàn cảnh mỗi người một khác, nhưng đều có chung một điểm: tài năng của họ chưa được đặt vào đúng vị trí.
Trong số đó, Nguyễn Vĩ và Hồ Vĩnh Thọ là hai người từng trải qua trận đánh Chiêm Thành vào năm Long Khánh thứ năm, Đinh Tị, tức năm 1377. Trận ấy, quân Đại Việt đại bại, tổn thất nặng nề. Thủy quân tan tác, nhiều chiến thuyền bị phá hủy, binh sĩ chết trận hoặc mất tích vô số. Trong cảnh hỗn loạn ấy, vẫn có hơn mười chiếc chiến thuyền tìm được đường thoát thân. Nguyễn Vĩ và Hồ Vĩnh Thọ nằm trong số những người may mắn sống sót.
Sau trận chiến, hai người đương nhiên không tránh khỏi bị truy cứu trách nhiệm. Tuy nhiên, Binh bộ xét thấy bọn họ không phải hạng tham sống sợ chết, cũng không phải kẻ bất tài chỉ biết dựa vào chức phận. Trong lúc thế trận đã tan vỡ, hai người vẫn biết cách thu thập tàn binh, điều khiển chiến thuyền thoát khỏi vòng vây, giữ được một phần lực lượng. Vì thế, dù bị xử phạt, họ vẫn được giữ lại trong thủy quân.
Những năm tháng sau đó, Nguyễn Vĩ và Hồ Vĩnh Thọ vẫn cần mẫn làm việc, tích lũy thêm kinh nghiệm, nhưng cơ hội thăng tiến lại chẳng đến với họ. Trận bại năm xưa đã trở thành vết nhơ khó gột rửa trong hồ sơ quân ngũ, khiến con đường tiến thân của cả hai bị cản trở không ít.
Trần Ngọc Hoàn thì có xuất thân hoàn toàn khác. Y là hậu duệ trực hệ của Trung Vũ Đại Vương Trần Thủ Độ, vốn có vai thứ không hề thấp trong hoàng tộc. Cha y, Trần Ngọc Thụ, cũng là một tướng lĩnh thủy quân, bởi vậy từ nhỏ Ngọc Hoàn đã được tiếp xúc với chuyện binh đao, sớm học hỏi những kiến thức về thủy chiến và phép điều binh. Xét về tài năng, y quả thực có chỗ hơn người. Khả năng quan sát thế trận, phán đoán hướng di chuyển của chiến thuyền và ứng biến trước những tình huống bất ngờ đều không tầm thường. Nếu chịu chuyên tâm rèn luyện, lại được trao cơ hội thích đáng, chưa chắc y không thể trở thành một viên thủy sư xuất sắc.
Đáng tiếc, chính gia thế hiển hách lại khiến Trần Ngọc Hoàn sinh lòng kiêu ngạo. Từ khi bước chân vào quân ngũ, y đã luôn cảm thấy mình khác hẳn những người đồng liêu xuất thân bình dân. Trong mắt y, những kẻ sinh ra nơi thôn dã, nhờ lập chút công lao mà được cất nhắc, vốn chẳng đáng để đặt ngang hàng với con cháu thế gia như mình. Bởi thế, y thường tỏ thái độ lạnh nhạt với đồng đội, ít khi chịu hạ mình giao tiếp, càng không muốn nghe những lời chỉ bảo từ những người vốn xuất thân từ tầng lớp bình dân, cho dù đó là cấp trên trực tiếp hay có tuổi tác, kinh nghiệm nhiều hơn.
Ngay cả thượng quan, nếu lời nói không hợp ý, Trần Ngọc Hoàn cũng chẳng mấy khi nể nang. Có lần y tự ý làm trái quân lệnh, lại còn cãi lại người chỉ huy, kết quả bị xử phạt nghiêm khắc. Những chuyện tương tự xảy ra không chỉ một lần, khiến người trên vừa tiếc tài, vừa đau đầu vì tính khí của y.
Cứ thế, năm này qua năm khác, tài năng không được phát huy, tính tình lại càng trở nên khó sửa. Đến nay, Trần Ngọc Hoàn đã gần ba mươi tuổi mà vẫn chỉ là một tiểu tướng trên một con tàu. Lẽ ra với tuổi tác, kinh nghiệm và khả năng của mình, y đã có thể đảm nhiệm chức thủy sư, chỉ huy một chiến thuyền, nhưng chính sự kiêu ngạo cùng thói quen coi thường quân lệnh đã khiến con đường tiến thân của y ngày một chật hẹp.
Ba người còn lại, Phạm Thanh Dương và Lê Văn Khải cũng đều có kinh nghiệm lâu năm trong thủy quân, mỗi người sở trường một mặt. Họ có thể chưa từng lập nên chiến công hiển hách, nhưng ít nhất đều là những người đã quen với sóng gió, hiểu rõ sự gian nan của việc điều khiển chiến thuyền giữa biển khơi, không phải hạng chỉ biết nói suông trên giấy.
Bởi vậy, tuy năm người chưa từng được giao trọng trách lớn, Đỗ Thế Lâm vẫn rất coi trọng cuộc đàm luận hôm nay. Y hiểu rằng những điều mình cần học không chỉ nằm trong sách vở hay lời giảng giải, mà còn ở những kinh nghiệm được đổi bằng mồ hôi, máu và cả sinh mạng của người đi biển.
Lúc này, Nguyễn Vĩ đang đứng bên chiếc bàn gỗ phủ vải xanh đặt giữa phòng. Trên mặt bàn là những mô hình chiến thuyền nhỏ bằng bàn tay, được chế tác khá tinh xảo. Mỗi chiếc đều có thân, cột buồm và mái chèo thu nhỏ, đủ để mô phỏng sơ lược vị trí, hướng di chuyển và khoảng cách giữa các chiến thuyền trong đội hình tác chiến. Nguyễn Vĩ dùng ngón tay điều chỉnh vài chiếc thuyền, sau đó quay sang Đỗ Thế Lâm, cung kính nói:
- Bẩm tướng quân, thủy chiến khác với bộ chiến. Trên đất liền, quân sĩ có thể dựa vào địa thế, thành lũy, gò đồi mà bày trận. Còn giữa biển khơi, bốn phía mênh mông, thế trận biến đổi theo gió, theo sóng, theo hướng đi của chiến thuyền. Đội hình dù có chặt chẽ đến đâu, nếu không thuận gió, không hợp thế nước, cũng chưa chắc phát huy được uy lực.