Ông lão nghe vậy thì lắc đầu:
- Làm gì có chuyện ấy! Cách đây hơn mười dặm có nhà phú ông Đường ở làng An Viễn. Cấy cho nhà ấy, mười phần thóc thì người làm chỉ được giữ chưa đầy ba phần, chủ lấy đến hơn bảy phần. Chưa kể gặp năm mất mùa vẫn phải nộp đủ, thiếu thì vay nợ, lãi mẹ đẻ lãi con.
Một nông dân trẻ tuổi tiếp lời:
- Nhà chú tôi trước đây cấy cho phú ông Đường, ba năm không trả nổi nợ, cuối cùng phải bán cả trâu lẫn nhà.
Một người khác cười khổ:
- Các địa chủ khác trong vùng cũng vậy thôi. Chỉ có nhà cụ lớn Dao là khác. Cụ thường nói: "Thương người như thể thương thân". Bởi vậy bà con chúng tôi ai cũng mang ơn nhà cụ lớn.
Ông già gật đầu:
- Đúng thế. Người ngoài nhìn vào chỉ thấy cụ lớn giàu có, ruộng đồng bát ngát cò bay. Nhưng chúng tôi biết, cụ ấy đã đem không biết bao nhiêu thóc gạo phát cho dân nghèo. Mấy năm lụt lớn trước đây, cả vùng này nếu không có kho thóc của nhà cụ lớn mở ra cứu tế, e rằng đã chết đói không ít người rồi.
Nghe đến đây, Hoàng An khẽ quay sang nhìn Trần Nguyên Hy. Ánh mắt ấy như muốn nói: "Vương gia thấy chưa?" Nguyên Hy khẽ gật đầu, nhưng trong lòng lại càng thêm nghi hoặc.
Nếu những lời tố cáo trong lá đơn là thật, thì những người dân trước mặt họ sao lại kính yêu nhà họ Mạc đến thế? Còn nếu nhà họ Mạc quả thực là người nhân nghĩa, vậy hai mẹ con lên tận kinh thành kêu oan kia rốt cuộc có dụng ý gì?
Ba người lại ngồi trò chuyện với dân làng thêm gần nửa canh giờ. Họ hỏi từ chuyện mùa màng, thuế má, đến gia phong của nhà họ Mạc, và hầu như tất cả những câu trả lời đều giống nhau: nhà họ Mạc giàu có nhưng không hà khắc, quyền thế nhưng không ỷ thế hiếp người, ngược lại còn thường xuyên cứu giúp dân nghèo. Đến khi mặt trời đã lên cao, ba người mới đứng dậy cáo từ.
Ông lão sai đứa cháu trai hái một nón đầy nhãn chín đưa tặng:
- Các cậu khóa đi đường xa, mang theo ăn dọc đường cho đỡ khát.
Nguyên Hy cảm động, dùng hai tay nhận lấy:
- Chúng tôi xin đa tạ cụ và bà con.
Ba người tiếp tục đi dọc khắp cánh đồng làng Long Động. Suốt cả ngày hôm ấy, họ ghé vào nhiều quán nước ven đường, ngồi nghỉ ở các bến đò, thậm chí còn vào một quán cơm nhỏ cạnh chợ quê để nghe ngóng. Điều kỳ lạ là bất kể hỏi ai, từ lão nông tóc bạc đến đứa trẻ chăn trâu, từ người bán nước đến kẻ chèo đò, tất cả đều nhắc đến nhà họ Mạc với thái độ kính trọng và biết ơn.
Chiều xuống, khi ba người đứng trên bờ ruộng nhìn mặt trời đỏ rực dần khuất sau những rặng nhãn, Trần Nguyên Hy cuối cùng không nhịn được nữa, khẽ hỏi:
- Hai người các ngươi nghĩ sao?
Hoàng An trầm ngâm hồi lâu rồi đáp:
- Theo thần, nhà họ Mạc không giống hạng cường hào ác bá. Một người có thể mua chuộc vài người, nhưng không thể mua chuộc được cả một vùng dân chúng. Thần cho rằng, có lẽ vì nhà họ Mạc quá giàu có, quá có danh vọng nên mới bị kẻ khác ganh ghét, tìm cách vu oan.
Lê Chí Thành lại nói:
- Nhưng thần vẫn thấy có điều đáng ngờ. Nhà họ Mạc tuy là hậu duệ của Mạc trạng nguyên, song số ruộng đất này quả thực quá nhiều. Chúng ta nên trực tiếp đến gặp họ, tận mắt xem xét mới được.
Nguyên Hy chắp tay sau lưng, ngước nhìn bầu trời chiều đang ngả dần sang màu tím sẫm, chậm rãi gật đầu:
- Ta cũng nghĩ như vậy. Nhưng trước hết hãy trở về huyện thành, nghe ba mươi thám tử của Chí Thành thu thập được những gì đã. Có đủ tin tức rồi, chúng ta mới quyết định bước tiếp theo.
Nói đến đây, chàng khẽ mỉm cười:
- Tôn Tử binh pháp có câu: "Tri bỉ tri kỷ, bách chiến bất đãi"(1). Điều tra án cũng như dụng binh, chưa biết rõ tình hình mà hành động, chẳng khác nào đánh trận trong đêm tối.
1. Biết địch biết ta, trăm trận chẳng thua - Binh pháp Tôn tử
Lê Chí Thành và Hoàng An đều chắp tay vâng mệnh.
Từ thời cổ, bất cứ đội quân nào muốn chiến thắng cũng phải có tai mắt của mình. Trước khi đại quân xuất phát, thám tử luôn là những người đi đầu tiên, len lỏi vào vùng đất của đối phương để dò xét quân tình, địa thế, lương thảo, đường sá, rồi đem tất cả những tin tức ấy về báo cho chủ tướng.
Lữ đoàn Thị Vệ, với trách nhiệm bảo vệ Quan gia và hoàng thất, đương nhiên cũng có một lực lượng thám tử cực kỳ tinh nhuệ. Ba mươi người mà Lê Chí Thành mang theo lần này đều được tuyển chọn từ hàng ngàn binh sĩ: không chỉ võ nghệ cao cường, cưỡi ngựa bắn cung thành thạo, mà còn giỏi cải trang, dò la, ghi nhớ và suy đoán lòng người.
Giờ đây, khi ánh hoàng hôn đã phủ kín những cánh đồng Nam Sách, ba mươi con người ấy vẫn đang âm thầm tỏa đi khắp trăm dặm xung quanh Long Động, như những sợi tơ vô hình dần dần đan thành một tấm lưới lớn, chuẩn bị phơi bày chân tướng của vụ án kỳ lạ này.
Tối hôm ấy, khi màn đêm đã buông xuống khắp huyện Bình Hà, gió thu từ bờ sông Lăng thổi về mang theo hơi nước lành lạnh, ba người Trần Nguyên Hy mới trở lại nơi đóng quân của Tiểu đoàn Truy Vân.
Do thân phận của Chương Tĩnh Vương phải tuyệt đối giữ bí mật, Lê Chí Thành vừa về đến nơi đã lập tức hạ lệnh tăng cường phòng bị. Hơn ba trăm kỵ sĩ Truy Vân chia nhau canh giữ bốn phía doanh trại. Bên trong và xung quanh doanh trại, các đội binh sĩ thay phiên tuần tra, đuốc sáng rực một vùng.
Đợi mọi việc ổn thỏa, Lê Chí Thành mới cùng Nguyên Hy và Hoàng An tiến vào đại trướng. Chẳng bao lâu sau, ba mươi thám tử của Lữ đoàn Thị Vệ cũng lần lượt trở về.
Những người này đều đã thay bỏ lớp ngụy trang ban ngày, kẻ mặc áo nông dân, người mặc đồ lái buôn, kẻ còn khoác cả áo cà sa của tăng nhân. Họ xếp hàng quỳ xuống, lần lượt báo cáo những tin tức thu thập được.
Phần lớn các báo cáo đều tương tự nhau.
Một thám tử nói:
- Bẩm Vương... à bẩm công tử, dân làng Long Động đều ca ngợi gia phong nhà họ Mạc. Họ nói cụ lớn Dao thường mở kho phát thóc cứu tế, lại hay cho người chữa bệnh, giúp đỡ dân nghèo.
Một người khác tiếp lời:
- Bẩm công tử, thuộc hạ hỏi thăm ở ba thôn phía đông. Dân chúng đều nói anh em nhà họ Mạc học rộng biết nhiều, đối xử với tá điền rất hậu. Những năm mất mùa đều miễn tô miễn thuế.
Lại có người nói:
- Thuộc hạ đến vùng bến sông Lăng. Người chèo đò ở đó kể rằng mỗi năm vào mùa nước lớn, nhà họ Mạc đều bỏ tiền sửa đê, thuê thuyền cứu dân.
Nguyên Hy càng nghe càng cau mày. Nếu tất cả những điều này đều là thật, vậy lá đơn tố cáo mà hai mẹ con kia dâng lên ở kinh thành là chuyện gì?
Lúc ấy, một nhóm thám tử khác tiến lên. Lê Chí Thành nhận ra đây là toán được phái đi điều tra làng An Viễn, liền hỏi ngay:
- Các ngươi thu thập được những gì?
Người đứng đầu nhóm ấy đáp:
- Bẩm tướng quân, chúng tôi đã dò xét ở làng An Viễn. Dân làng ở đó phần lớn đều có ác cảm với nhà họ Mạc.
Nguyên Hy lập tức ngồi thẳng người lên:
- Nói tiếp!
Tên thám tử chắp tay:
- Theo lời người dân An Viễn, giữa nhà phú ông Ngô Đường và nhà họ Mạc đang có tranh chấp khoảng hai trăm mẫu ruộng tốt ở bờ sông Lăng. Hai bên từng nhiều lần cho gia đinh đánh nhau, thậm chí có người bị thương nặng.
Hắn dừng lại một chút rồi nói tiếp:
- Người làng An Viễn đều cho rằng hai trăm mẫu ruộng ấy nằm ở tả ngạn sông Lăng, thuộc địa phận của làng họ. Trong khi làng Long Động của nhà họ Mạc ở tận bờ bên kia, không có lý gì lại sang đây chiếm ruộng. Phú ông Ngô Đường thường xuyên tụ tập hương lão, hào mục trong vùng, nói rằng nhà họ Mạc ỷ thế con cháu Mạc trạng nguyên mà cưỡng đoạt ruộng đất, nên rất nhiều người tỏ ra thù ghét nhà họ Mạc.
Nguyên Hy trầm ngâm hồi lâu. Hoàng An khẽ nói:
- Nếu vậy, lá đơn kiện ở kinh thành rất có thể xuất phát từ làng An Viễn.
Lê Chí Thành cũng gật đầu:
- Thần nghĩ ngày mai nên đến đó xem xét.
Nguyên Hy lập tức quyết định:
- Được! Sáng mai chúng ta sẽ tới làng An Viễn.
Sáng hôm sau, trời còn chưa sáng hẳn, ba người đã thay lại y phục thư sinh, rời huyện thành. Nhờ các thám tử đã dò hỏi kỹ đường đi, họ không ghé qua làng mà đi thẳng về phía cánh đồng hai trăm mẫu đang xảy ra tranh chấp.
Con đường men theo bờ sông Lăng. Nước sông mùa thu trong xanh, phản chiếu mây trắng trên trời. Hai bên bờ là những ruộng lúa đang thì con gái, xanh mướt đến tận chân trời. Đi được chừng nửa canh giờ, bỗng nhiên họ nghe thấy tiếng người cãi cọ ầm ĩ từ phía trước vọng lại.
Lê Chí Thành lập tức cảnh giác:
- Có chuyện!
Ba người tăng tốc bước đi. Khi tới gần, họ đều giật mình.
Trên cánh đồng rộng lớn trước mặt có tới hơn trăm người đang tụ tập, chia thành hai phe đứng đối diện nhau. Một phe gồm khoảng bốn, năm chục nông dân, đa phần quần áo vá chằng vá đụp, chân tay còn lấm bùn đất, đứng chắn ngay giữa thửa ruộng. Phe còn lại gồm hơn ba mươi tráng đinh khỏe mạnh, kẻ cầm gậy tre, người xách đòn⁵ gánh, mặt mày hùng hổ đứng trên bờ ruộng. Hai bên đang tranh cãi đến đỏ mặt tía tai.
Một lão nông đứng dưới ruộng quát lớn:
- Đây là ruộng của nhà cụ lớn Dao! Chúng tôi cấy ở đây mấy chục năm rồi!
Lập tức một tên tráng đinh trên bờ chửi lại:
- Nói láo! Đây là ruộng của làng An Viễn! Chúng mày cút ngay!
Một người phụ nữ trung niên đứng dưới ruộng cũng chống nạnh quát:
- Tổ tiên nhà các ngươi sinh ra cái ruộng này à? Giấy tờ của nhà cụ lớn Dao còn đó!
Lập tức mấy tên tráng đinh đồng loạt chửi bới om sòm. Hai bên cãi nhau đến hơn nửa canh giờ mà vẫn chưa ai chịu ai. Ba người Nguyên Hy lặng lẽ đứng bên ngoài quan sát.