CHƯƠNG 30: GẶP GIÁO SƯ KHÓ TÍNH – "THẦY HƯỚNG DẪN CŨ"
Sáng thứ Hai, trời Long Đô đẹp lạ thường.
Nắng Hỏa Tinh đỏ quạch nhưng dịu, không gay gắt như mọi ngày. Gió thổi nhẹ từ sông Long, mang theo hơi nước mát lành. Văn Miếu – Quốc Tử Giám im lìm dưới bóng cây cổ thụ, những bia tiến sĩ đứng sừng sững như những ông thần canh cổng, rêu phong bám đầy, chữ Hán khắc sâu trên đá đã mờ theo năm tháng.
Lân đứng trước cổng Văn Miếu, mặc bộ vest đen (mượn của ông Hoàng), áo sơ mi trắng (đã là phẳng), giày tây (mượn của thằng Hùng, vẫn hơi chật). Hắn vuốt tóc, hít một hơi thật sâu, rồi tự nhủ:
"Đệt! Cái giày chật thế này. Mà này, mình là vua, mình phải… oai. Không được run."
Nhưng hắn run thật. Tay hắn lạnh toát, chân hắn muốn nhũn ra. Hắn đã từng đối mặt với xã hội đen, với ma đền, với tập đoàn bất động sản. Nhưng đối mặt với một giáo sư già khó tính thì… hắn sợ thật. Cái sợ của kẻ không có bằng cấp, đứng trước người có học thức.
Tuệ Anh đứng bên cạnh, mặc áo dài xanh ngọc, đi giày cao gót, tay cầm cặp tài liệu. Cô nhìn Lân, thấy hắn run, liền cười:
"Anh Lân, anh run à?"
Lân: "Dạ… không. Tôi chỉ… hơi lạnh."
Tuệ Anh: "Trời nóng thế này mà anh lạnh?"
Lân: "Dạ… tôi run vì… phấn khích."
Tuệ Anh cười: "Anh đúng là… vua shipper. Mà này, anh nhớ lời tôi dặn chưa?"
Lân: "Dạ, nhớ rồi. Không nói bậy, không khoe khoang, không tán cô."
Tuệ Anh: "Tốt. Mà này, anh vào trước đi. Tôi vào sau."
Lân: "Sao thế?"
Tuệ Anh: "Để thầy Khoa… ấn tượng với anh trước. Nếu tôi vào cùng, thầy ấy sẽ nghĩ anh dựa hơi tôi."
Lân gật gù: "Ừ, cô nói đúng. Mà này, cô Tuệ Anh, cô có biết là… tôi sợ thầy Khoa không?"
Tuệ Anh: "Sợ à? Anh mà cũng sợ à?"
Lân: "Sợ chứ. Thầy ấy khó tính lắm."
Tuệ Anh cười: "Thôi, vào đi. Tôi đứng ngoài chờ."
Lân hít một hơi, đẩy cửa bước vào.
Phòng làm việc của Giáo sư Khoa nằm ở dãy nhà phía sau Văn Miếu. Phòng rộng, bày đầy sách, tủ kính đựng cổ vật, bàn làm việc gỗ lim to nặng, trên bàn bừa bộn giấy tờ, bút thước, và một chiếc kính lúp. Giáo sư Khoa ngồi sau bàn, tay cầm kính lúp, mắt soi một mảnh gốm. Ông ngoài bảy mươi, tóc bạc trắng như cước, da nhăn nheo, đeo kính dày cộp, mặt lạnh như tiền. Ông không ngẩng lên khi Lân bước vào.
Lân đứng im, không dám thở mạnh. Hắn nhìn quanh phòng, thấy trên tường có treo ảnh Giáo sư Khoa chụp với nhiều nhân vật nổi tiếng – các nhà khảo cổ, nhà sử học, chính trị gia. Hắn tự nhủ: "Đệt! Thầy ấy… oai thật. Mà này, mình phải… lễ phép."
Hắn cúi đầu, giọng run run:
"Dạ… cháu chào Giáo sư."
Giáo sư Khoa không ngẩng lên. Ông vẫn soi mảnh gốm, giọng lạnh lùng:
"Cậu là ai?"
Lân: "Dạ… cháu là Nguyễn Văn Lân. Cháu là… doanh nhân trẻ. Cháu muốn… khảo cổ dưới Văn Miếu."
Giáo sư Khoa đặt kính lúp xuống. Ông ngẩng lên, nhìn Lân từ đầu đến chân. Ánh mắt ông sắc như dao, như soi thấu mọi thứ. Ông cười. Nụ cười hiếm hoi, nhưng có gì đó… nguy hiểm:
"Khảo cổ? Cậu có bằng cấp gì?"
Lân: "Dạ… cháu không có bằng. Nhưng mà cháu có… kinh nghiệm."
Giáo sư Khoa: "Kinh nghiệm gì? Đào mộ trộm à?"
Lân suýt ngã. Hắn đứng im, mặt đỏ như gấc, miệng lắp bắp:
"Dạ… sao ai cũng hỏi cháu câu đó?"
Giáo sư Khoa cười ha hả. Tiếng cười vang khắp phòng, nhưng không hề ấm áp:
"Vì cậu giống lắm. Tay chai sạn, mắt liếc ngang liếc dọc, balo lòi xẻng. Tôi nhìn là biết."
Lân: "Dạ… cháu thề, cháu không phải dân đào mộ. Cháu là… nhà khảo cổ nghiệp dư."
Giáo sư Khoa: "Nhà khảo cổ nghiệp dư? Vậy cậu biết gì về khảo cổ học?"
Lân: "Dạ… cháu biết… đào đất. Xác định niên đại. Bảo quản di vật. Mà này, thầy ơi, cháu có bản đồ cổ. Có tài liệu. Cháu muốn… khảo cổ học nghiêm túc."
Đúng lúc đó, Tuệ Anh bước vào. Cô cúi đầu, giọng lễ phép:
"Thầy ơi, thầy cho cháu xin phép. Đây là… cộng sự của cháu. Anh ấy có bản đồ cổ, có tài liệu. Chúng cháu muốn… khảo cổ học nghiêm túc."
Giáo sư Khoa nhìn Tuệ Anh, ánh mắt dịu lại. Ông nhớ lại những năm tháng cô ngồi trong thư viện, cặm cụi dịch từng trang sách cổ. Cô là học trò giỏi nhất của ông – không phải vì cô thông minh nhất, mà vì cô say mê nhất. Ông tin cô. Nhưng ông vẫn phải giữ nguyên tắc:
"Cô Tuệ Anh… cô là học trò giỏi nhất của tôi. Tôi tin cô. Nhưng mà…" – ông nhìn Lân – "…cậu phải chứng minh năng lực."
Hệ thống hiện chữ:
[THỬ THÁCH: CHỨNG MINH NĂNG LỰC TRƯỚC GIÁO SƯ KHOA]
[Yêu cầu: Xác định niên đại của 3 cổ vật mà không cần dụng cụ]
Giáo sư Khoa đứng dậy, đi đến tủ kính, lấy ra ba món đồ đặt lên bàn:
"Một chiếc bát gốm. Một đồng tiền. Một mảnh ngọc. Cậu nói cậu có kinh nghiệm. Vậy mời cậu… nhìn. Xác định niên đại. Không được dùng kính lúp, không được dùng máy đo. Chỉ dùng mắt."
Lân nhìn ba món đồ trên bàn. Trong lòng hắn, nỗi sợ tan biến, thay vào đó là sự tự tin của kẻ đã đào mộ mười lăm năm. Hắn cười:
"Dễ! Cháu nhìn là biết!"
Giáo sư Khoa: "Vậy mời cậu… nhìn."
Lân cầm chiếc bát gốm lên. Hắn xoay một vòng, gõ nhẹ vào thân bát, soi dưới nắng, rồi đặt xuống. Giọng hắn trầm xuống, đều đều như một chuyên gia thực thụ:
"Bát gốm này là gốm Bát Tràng, thời Lê Trung Hưng, thế kỷ 17. Men rạn tự nhiên, màu men ngả vàng. Chân đế cao, không có men. Đặc trưng của gốm thời Lê. Mà này, thầy ơi, bát này… có phải lấy từ mộ cổ ở Ninh Sơn không ạ?"
Giáo sư Khoa hơi ngạc nhiên, nhưng vẫn giữ vẻ mặt lạnh: "Sao cậu biết?"
Lân: "Dạ… cháu đoán. Mà này, cháu nhìn thấy vết đất bám ở chân bát. Đất sét pha vôi – đặc trưng của mộ cổ Ninh Sơn."
Giáo sư Khoa gật gù, rồi chỉ vào đồng tiền: "Còn cái này?"
Lân cầm đồng tiền lên, soi dưới nắng: "Đồng tiền này là tiền thời Tự Đức, thế kỷ 19. Chữ nổi rõ, men gỉ tự nhiên. Mà này, thầy ơi, đồng tiền này… có phải là tiền 'Tự Đức Thông Bảo' không ạ? Loại tiền này ít phổ biến hơn tiền Khang ,Càn . Nhưng mà… cháu thấy nó có giá trị sưu tầm."
Giáo sư Khoa: "Cậu biết cả giá trị sưu tầm?"
Lân: "Dạ… cháu có… đọc sách."
Giáo sư Khoa chỉ vào mảnh ngọc: "Còn cái này?"
Lân cầm mảnh ngọc lên, soi dưới nắng, rồi đặt xuống: "Mảnh ngọc này là ngọc bích, thời Nguyễn, thế kỷ 19. Chạm khắc hình rồng, nhưng mà… rồng này là rồng thời Nguyễn, không phải rồng thời Lê. Rồng thời Lê có mào cao hơn, thân dài hơn. Mà này, thầy ơi, mảnh ngọc này… có phải là ngọc bội của quan lại không ạ?"
Giáo sư Khoa im lặng một lúc. Ông nhìn Lân, ánh mắt dò xét, nhưng có gì đó… khác đi. Không còn lạnh lùng, mà là… tò mò. Ông nói:
"Cậu… không phải dân đào mộ bình thường."
Lân: "Dạ… cháu là nhà khảo cổ nghiệp dư."
Giáo sư Khoa: "Nhà khảo cổ nghiệp dư? Cậu biết xác định niên đại, biết đặc trưng gốm, biết phân biệt rồng thời Lê với rồng thời Nguyễn. Cậu… học ở đâu?"
Lân: "Dạ… cháu học từ… sách. Và từ… kinh nghiệm."
Giáo sư Khoa: "Kinh nghiệm gì?"
Lân: "Dạ… cháu không thể nói. Nhưng mà này, thầy ơi, cháu hứa… cháu sẽ làm việc nghiêm túc. Cháu sẽ bảo tồn di vật. Cháu sẽ… không làm hỏng."
Giáo sư Khoa nhìn Lân, rồi nhìn Tuệ Anh. Ông thở dài, giọng bớt lạnh hơn:
"Thôi được. Tôi cho cậu cơ hội. Nhưng mà…" – ông hạ giọng, mắt sắc lại – "…nếu cậu làm hỏng di vật, tôi sẽ… báo chính quyền."
Lân: "Dạ, cháu hứa. Mà này, thầy ơi, thầy có muốn… ăn phở không ạ? Cháu mời. Phở bà Tư ngon nhất Long Đô."
Giáo sư Khoa ngẩng lên, ngạc nhiên: "Phở bà Tư? Cậu biết bà Tư à?"
Lân: "Dạ, cháu quen. Bà ấy nấu phở ngon lắm. Mà này, thầy ơi, thầy ăn phở không? Cháu mời."
Giáo sư Khoa cười. Lần này, nụ cười thật lòng. Ông gật đầu:
"Thôi được. Tôi ăn. Nhưng mà… cậu trả tiền."
Lân: "Dạ, cháu trả."
Hệ thống hiện chữ:
[THỬ THÁCH THÀNH CÔNG]
[GIÁO SƯ KHOA: ĐỒNG Ý HỢP TÁC]
[QUYỀN KHAI QUẬT: VĂN MIẾU – QUỐC TỬ GIÁM (CẦN XIN PHÉP CHÍNH THỨC)]
Lân thở phào. Hắn nhìn Tuệ Anh, cười: "Xong! Thầy đồng ý rồi!"
Tuệ Anh: "Anh… anh làm tôi bất ngờ đấy."
Lân: "Sao?"
Tuệ Anh: "Anh nhìn đồ cổ… như nhìn người thân. Tôi không ngờ anh giỏi thế."
Lân đỏ mặt: "Dạ… tôi có duyên với đồ cổ."
Tuệ Anh cười: "Anh lúc nào cũng có duyên."
Tối hôm đó, Lân mời Giáo sư Khoa ăn phở bà Tư. Thầy Khoa ăn ba bát, miệng cười: "Phở bà Tư ngon thật. Mà này, thằng Lân, cậu không phải shipper bình thường."
Lân: "Dạ, cháu là… doanh nhân trẻ."
Thầy Khoa: "Doanh nhân trẻ đi xe Wave tàu? Thôi được, tôi không hỏi nữa. Mà này, cậu nhớ… chuẩn bị hồ sơ xin phép khai quật. Tôi sẽ… xem xét."
Lân: "Dạ, cháu cảm ơn thầy."
Thầy Khoa: "Mà này, cậu nhớ… đừng có nói 'vua' trước mặt tôi. Tôi không tin đâu."
Lân: "Dạ, cháu biết rồi ạ."
Xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất đến [Dong Thai Nguyen] đã đề cử cho tác phẩm. Cảm ơn sự đồng hành của bạn và các độc giả.