Mưa Hoa Lư rơi thành những sợi mảnh và dai. Chúng chảy từ trời xám đen xuống mái ngói chùa, từ mái ngói xuống máng đất, từ máng đất xuống nền sân đã nhão thành bùn xám. Ngoài xa, vách đá vôi chỉ còn là những mảng đen đứng sau những mảng đen khác. Ngọn đèn nào đặt ngoài sân cũng chỉ soi được một vòng rộng bằng cái nia.
Cột đá xanh dựng ở mép sân, nơi mái hiên chùa không với tới. Cột có tám mặt, các góc vuốt thẳng, cao hơn đầu người một cánh tay. Cùng khuôn với nó còn nhiều cột khác, xa gần trong màn mưa, cột nào cũng đứng im, mặt đá bóng nước. Cột này dựng đã hai năm. Hai mùa mưa chưa làm sờn một góc nào, chỉ làm đá xỉn dần, từ xanh rêu sang xanh chì. Phía trên cột, người ta căng tạm một tấm lọng vải dầu trên bốn cọc tre cắm vội xuống bùn. Gió lùa vào làm vải phồng lên rồi xẹp xuống. Nước đọng ở chỗ trũng, nặng đến mức vải không chịu nổi nữa thì ộc ra một vệt, rơi xuống nền, một tiếng ộp nặng, ướt.
Mưa tạt vào mái lọng thành từng loạt nặng nhẹ không đều. Có lúc nó dồn lại, đập lên vải dầu rền rền; có lúc thưa ra, chỉ còn tiếng nước nhỏ từ mép lọng xuống nền gạch, giọt này cách giọt kia đủ để đếm. Sau dãy mái chùa, nước chảy trong cống đá ì ầm không dứt. Tiếng tụng kinh, nếu có, đã bị mưa nuốt.
Khuông Việt đứng dưới lọng, hai tay chắp trước bụng. Áo nâu thấm nước ở đầu vai và gấu. Nước chảy từ mép lọng xuống vạt áo thành một vệt sẫm dài, ông không dịch chân, và vệt sẫm ấy loang rộng thêm một gang.
Cách cột ba bước, ngoài rìa lọng, Lê Hoàn đứng dưới mưa trần. Người từng là Thập Đạo Tướng Quân vẫn mặc giáp vảy rồng mạ đen ra sân, không đội mũ, không ai cầm dù. Nước chảy theo từng mảnh vảy xuống đai lưng, rồi xuống ủng, tụ thành một vũng quanh gót. Tóc ông bết sát trán. Ngoài vòng đèn, trong bóng tối dày đặc, có tiếng giáp chạm nhau rất khẽ, rồi tắt.
Khuông Việt tách tay phải khỏi tay trái. Những ngón tay khô, đốt nổi cộm, da mỏng bám sát xương. Ông đặt đầu ngón trỏ lên mặt đá, chỗ hàng chữ Hán đầu tiên bắt đầu.
Mặt đá lạnh hơn nước. Cái lạnh không dừng ở da: nó đi lên theo xương ngón tay, qua cổ tay, tới khuỷu thì chững lại, đặc và nặng. Chữ khắc chi chít, hàng sát hàng, rãnh nét sâu chừng hạt thóc. Nhiều nét đã mòn vẹt, nét ngang thành dốc, nét sổ thành vệt, góc chữ tròn đi, nhẵn mòn. Nước mưa từ đỉnh cột chảy xuống, gặp rãnh chữ thì rẽ theo nét mác nét phẩy, gom lại ở chân chữ rồi rớt sang hàng dưới. Mỗi chữ rỉ một dòng nước nhỏ, cả mặt đá chuyển động chậm theo thứ nước ấy.
Ngón tay ông đi từ trên xuống, qua từng chữ. Chỗ chữ còn sắc, đầu ngón bị cạnh rãnh cọ xước nhẹ; chỗ chữ mòn, ngón trượt đi, phải kéo ngược lại. Nước đọng lên đốt ngón thành giọt, giọt nào cũng buốt, rồi chảy vào cổ tay áo và mất trong lớp vải ướt. Đến hàng thứ tám, thứ chín, đầu ngón ông đã tê, ông vẫn không rút tay. Gió đẩy tấm lọng nghiêng sang một bên, một dải mưa lạnh tạt qua mu bàn tay ông, chảy xuống móng, ngón tay ông khựng lại nửa nhịp rồi lại đi tiếp theo hàng chữ. Lòng bàn tay ông áp hẳn vào mặt đá, hơi lạnh ngấm qua da, chạm xương cổ tay, không có hơi ấm nào đẩy ngược lại.
Ông dừng ở một chữ. Nước đọng trong rãnh chữ ấy, đầy lên, rồi tràn qua bờ rãnh chảy xuống ngón tay ông.
“Miệng tụng Phật Đỉnh Tôn Thắng Đà La Ni, nhưng dao khắc lên đá lại mắng đứa em bị nện vỡ sọ là mang tâm phản nghịch...”
Ông không quay đầu. Ngón tay vẫn nằm trong rãnh chữ. Sau lưng ông, vũng nước quanh ủng Lê Hoàn không gợn. Mưa đập lên vải dầu thêm một loạt, rồi thưa dần.
Mặt Lê Hoàn giữ nguyên. Nước mưa chảy từ trán xuống sống mũi, xuống cằm, rồi rơi lên vảy giáp trước ngực theo một đường thẳng, giọt sau theo đúng vết giọt trước. Ông không đáp. Ông quay gót, đi vào hiên chùa, ủng để lại trên nền gạch những vệt bùn ướt, vệt nọ cách vệt kia đúng một sải chân.
Khuông Việt rút ngón tay khỏi rãnh chữ, vẩy nước vào ống tay áo rồi đi theo. Ông dừng ở cột hiên, cách bệ đá năm sáu bước, đứng quay mặt ra sân. Lưng ông hướng vào trong.
Hiên chùa sâu và thấp. Mái ngói đổ bóng xuống, mưa chỉ còn nghe ở rìa ngoài, xa và đều. Một ngọn đèn lồng treo trên xà, ánh vàng đục, ngọn nến bên trong rung theo gió lùa; mỗi lần nến rung, bóng người trên tường dài ra rồi co lại. Dưới đèn là bệ đá thờ, mặt nhám, vết đục còn nguyên, trên bày một bát hương rộng miệng đầy tro ướt, mấy chân hương cháy dở gục nghiêng. Hơi lạnh từ bệ đá tỏa ra, chạm vào mu bàn tay người đứng gần.
Lê Hoàn dừng trước bệ. Ông không gọi ai cởi giáp. Ông giơ tay phải lên: bàn tay rộng, lòng bàn tay chai dày, khớp ngón sần, ở hổ khẩu có một vệt sẹo trắng bằng bề ngang chuôi đao. Ông luồn tay vào khe giữa hai mảnh giáp ngực. Mảnh giáp mạ đen nhích lên, rít một tiếng ken két. Bàn tay đi sâu vào, dừng lại, rồi kéo ra. Trong tay là một dải lụa gấp nhàu, mép còn ướt, còn hơi nóng của người.
Ông đặt dải lụa lên bệ đá, ngay dưới ngọn đèn. Ông ép lòng bàn tay xuống giữa dải, đè mạnh, rồi miết ra phía hai đầu. Nếp gấp đầu tiên phẳng ra. Nếp thứ hai không chịu, ông miết lần nữa, ngón cái ấn dọc theo nếp, kéo một đường dài cho đến khi nếp xẹp hẳn. Ông đẩy bát hương dịch sang, đè một đầu lụa, rồi lấy khuỷu tay chặn đầu kia. Lụa khô cọ vào mặt đá nhám, kêu sột soạt theo từng nhịp tay. Mỗi lần bàn tay nặng của ông đi qua, sợi lụa cũ giữ lại một vệt hằn của vân tay, rồi từ từ phồng lên, trả về nếp xưa. Ông miết lại đúng chỗ ấy cho đến khi vệt hằn không phồng lên nữa. Mu bàn tay ông ướt, nước mưa từ tóc nhỏ xuống mép lụa, thấm vào sợi vải thành một quầng tối bằng đầu ngón tay, cách nét nâu gần nhất chưa đầy một lóng.
Dưới ánh đèn, dải lụa hiện màu. Nền lụa bạch đã ngả ngà, nhăn nhúm ở những nếp gấp cũ. Trên nền ấy là những nét vẽ màu nâu gỉ sắt: đầu nét dày, loang thành mảng, cuối nét mỏng dần thành sợi chỉ. Có nét uốn khúc, có nét rẽ đôi rẽ ba, chạy ngoằn ngoèo từ mép lụa bên này sang mép bên kia. Ở chỗ lụa từng bị gấp, màu nâu bong thành vảy nhỏ, để lộ sợi lụa trắng bên dưới. Hai bên mép lụa, bóng tối của hiên chùa ép sát, xám đen, chỉ còn mảng bạch và mảng nâu sáng dưới ngọn đèn.
Ông miết xong nếp cuối cùng rồi mới nói. Giọng ông không lên không xuống, chữ nào rơi xuống cũng nặng bằng chữ nào.
“Sau đêm Tiên Đế đổ máu, quân của ta cạy được thứ này dưới kẽ gạch phòng Đinh Liễn. Bảy tráng sĩ do Trần Khắc dẫn đầu khiêng đá tai mèo vào hang Mắt Rồng làm mồi câu gián điệp, đã nằm xuống từ lâu... Còn dải lụa này nằm im dưới đáy tráp sắt của bà ấy chờ đúng ngày.”
Nói xong, tay ông vẫn nằm trên lụa. Khuông Việt ở cột hiên không động, hai bàn tay chắp, vạt áo nhỏ nước xuống gạch. Ngón cái của Lê Hoàn trượt qua một nét nâu, để lại trên lụa một vệt ẩm mờ.
Khuông Việt quay lại. Ông xoay người chậm, vạt áo nâu nặng nước kéo lê trên nền gạch. Ông nhìn nhà vua, nhìn thẳng, mắt không chớp. Nước từ mái hiên nhỏ xuống sau vai ông từng giọt.
Lê Hoàn không nói. Ông không ngẩng đầu. Mắt ông ghim chặt vào dải lụa, nơi những nét nâu uốn qua nhau thành luồng, thành lạch. Tay ông không nhấc khỏi mặt vải.
“Một trăm cột đá ngụy biện cho tội giết em. Chín mươi chín cỗ quan tài nghi lễ cho Tiên Đế, cộng thêm cỗ thứ một trăm của kẻ vẽ ra dải lụa này... Triều đại này tẩy rửa mạng người bằng những con số tròn, Bệ hạ ạ.”
Giọng ông trầm, không cao lên ở chữ nào. Nói xong ông đứng im.
Ngọn đèn lồng rung. Bóng trên tường dài ra, rồi co lại. Ngoài sân, mưa đập lên mái lọng ba loạt, thưa dần. Sột soạt, sột soạt, bàn tay nhà vua đi từ đầu lụa sang cuối lụa, rồi quay về chỗ cũ. Lê Hoàn không trả lời.
Ngón cái ông dừng ở một nét nâu, rồi miết dọc theo nét ấy từ đầu đến cuối.
Ông giơ tay trái lên, búng ngón. Một tiếng tách khô, nhỏ, vọng vào xà hiên. Từ phía cuối hiên, nơi đèn không với tới, mấy người lính hầu lặng lẽ bước ra khỏi bóng tối. Họ đi đến cách bệ đá ba bước thì quỳ xuống, giáp chạm gạch kêu một loạt, đầu cúi sát. Nước từ tóc họ nhỏ xuống nền.
Tay trái Lê Hoàn rút thẻ lệnh bài Cấm quân ở đai lưng, ném xuống nền gạch trước mặt họ. Thẻ rơi, trượt, dừng cách đầu gối người quỳ đầu hàng một gang. Tay phải ông vẫn nằm trên lụa.
“Mẻ lưới Tràng An xong rồi. Đem thứ này đi câu cá lớn. Xuống ngục tối, lôi Viên quan giám sát lên đây.”
Người quỳ đầu hàng nhặt thẻ, hai tay nâng qua đỉnh đầu. Tiếng dạ râm ran nổi lên, ngắn, nhất loạt, rồi tản dần. Họ lùi, từng người một, ủng kéo trên nền gạch ướt, vào bóng tối phía ngục ngầm. Tiếng giáp xa dần, nhỏ dần, rồi hết.
Dưới hiên chùa, Lê Hoàn vẫn đứng tĩnh lặng. Khuông Việt đứng đối diện, vạt áo vẫn nhỏ nước. Bàn tay nhà vua tiếp tục miết lên dải lụa, kêu sột soạt. Tiếng mưa Hoa Lư rơi nặng hạt hòa với bóng tối bên ngoài, không gột được màu nâu gỉ sắt của máu trên mảnh lụa dưới ánh nến lắt lay.
[Chú giải từ vựng Chương 03]
Thập Đạo Tướng Quân: Chức tướng thống lĩnh quân mười đạo thời nhà Đinh, chức Lê Hoàn từng giữ trước khi lên ngôi. Trong chương, dùng như cách nhắc gốc võ tướng của ông.
Phật Đỉnh Tôn Thắng Đà La Ni: Bài chú (đà la ni) trong kinh Phật, thường tụng để cầu siêu độ. Chữ chú này khắc trên các cột đá ở sân chùa, được Khuông Việt nhắc để đối chiếu với lời khắc kết tội trên cùng cột.
Tiên Đế: Cách gọi vua đã mất, ở đây chỉ Đinh Tiên Hoàng vừa băng hà.
Đá tai mèo: Đá vôi mọc nhọn, sắc, lởm chởm trên sườn núi vùng Hoa Lư; trong thoại, thứ đá bảy tráng sĩ khiêng vào hang Mắt Rồng làm mồi nhử ở Quyển 1.
* Cấm quân: Quân túc vệ canh giữ cung vua. Lệnh bài Cấm quân là thẻ chứng cho quyền điều lính của người cầm.
