CHƯƠNG 4: ĐƯỜNG TỚI THĂNG LONG
Khánh đi từ lúc gà chưa gáy.
Đường sống trâu lồi lõm, đất dính bết kẽ ngón chân. Cậu cắm đầu bước, sương đêm quẹt buốt ống chân. Mùi bùn sực lên là biết sắp tới sông.
Bến sớm đông nghẹt. Thuyền bè cắm mũi san sát vào bờ đất. Mấy đống trấu un khói cay mắt. Khánh men theo mép nước, ghé ba bốn chiếc thuyền nan xin quá giang. Đều bị xua.
"Có tiền cước không?"
"Dạ... không."
"Thế thì dạt ra. Đứng chắn hết lối người ta vác bao."
Bà già bán nước chè tươi ngồi cạnh gốc đa hất cằm về mạn dưới: "Hỏi mấy thuyền con đấy làm gì. Mày lần xuống doi cát đằng kia, mấy thuyền buôn lớn chở gỗ lạt mới cần thêm tay chèo. Chịu khó xuống đấy mà mở mồm."
Khánh cảm ơn rồi chạy xuống cuối bãi. Ở đó có mấy chiếc thuyền buôn đáy sâu đang tháo dây chằng, cánh buồm nâu cuộn gọn bên cột buồm. Cậu bước tới mép ván chiếc đậu ngoài cùng:
"Chú ơi! Cho cháu theo thuyền về kinh, cháu phụ chèo làm không công cũng được!"
Trong khoang lái có tiếng sột soạt. Một gã trạc năm mươi tuổi cởi trần thò đầu ra, ngực có mấy vết sẹo cũ đã liền da trắng bệch. Mũi đỏ gắt, mắt ti hí:
"Biết bơi không?"
"Dạ biết. Cháu ở mé sông Đáy."
"Nhảy xuống. Cầm cái mái chèo bên hữu." Lão hất hàm rồi ngoái cổ ra sau quát: "Thằng Hòe đâu, dỡ nốt mấy cái móc dây lái ra! Định chờ nước ròng rồi nằm lại bãi cát à?"
Khánh tụt xuống lòng thuyền. Ván trơn làm cậu hụt chân một nhịp, vội vịn be thuyền lấy thăng bằng. Cậu kéo lại bọc vải giắt bên sườn rồi nắm lấy cán chèo gỗ lim.
Thuyền tách bến.
Ra tới giữa dòng, mặt sông mở rộng. Nước đỏ đục, dập dềnh từng mảng bọt bèo. Khánh gò lưng đẩy chèo. Nước ở đây nặng tay hơn hẳn khúc sông quê. Mũi thuyền buôn nặng trịch, mỗi lần đụng xoáy ngầm lại khục lên một tiếng ran sát đáy ván.
Cậu thở hắt ra một hơi, nhìn vệt nước quanh mạn:
"Khúc này vào sông Cái rồi hả chú?"
Lão chủ thuyền nhổ toẹt bãi trầu xuống nước:
"Ừ. Vừa qua Hát Môn. Nhị Hà đấy. Mùa này nước mạn ngược dồn về dữ lắm. Thấy mặt phẳng thế thôi chứ dưới lắm đá ngầm với cồn cát. Sơ ý để mũi cắn cát một cái là lật úp, xác trôi tuột ra biển."
Khánh dạ một tiếng. Cậu ngập ngừng:
"Lên bến Bạc... có đông không chú?"
Lão nhếch mép:
"Đông. Người đông như kiến cỏ. Nhưng lên đấy liệu cái thần hồn, chớ có tin bố con thằng nào. Đứa nào cười ngọt nhạt cũng mặc xác nó, sơ sẩy một bước là mất khố."
Khánh im lặng, hai cánh tay bắt đầu mỏi nhừ.
Hòe ngồi ở khoang giữa nãy giờ không nói câu nào, nhưng mắt cứ liếc sang cái bọc vải giắt bên sườn Khánh. Khánh vờ như không thấy, đổi thế tay, cắm cúi đẩy nước.
Trưa trật, thuyền chui vào một khúc thắt đầy đá lởm chởm. Nước réo quanh mấy mỏm đá nhọn.
"Khánh, thúc chèo sang tả! Hòe, giữ mũi!" Lão chủ thuyền gắt.
Khánh tì ngực vào cán chèo, gồng người gạt nước. Đúng lúc ấy, vết thương bên vai trái giật thót một cái buốt điếng. Cậu trượt tay. Cán chèo va vào mép thuyền đánh cộp. Khánh loạng choạng suýt ngã xuống sàn giát. May mà lão lái phía sau kịp bẻ gắt cần lái, lách con thuyền sượt qua mỏm đá chỉ chừng nửa gang tay.
Lão trừng mắt nhìn cậu: "Mắt để đâu đấy nhóc!"
Khánh không dám cãi, lồm cồm nhặt lại cán chèo, cắn răng nén đau. Bả vai buốt rát từng cơn.
Xế chiều, gió lặng. Thuyền ghé vào một bãi bồi đầy lau sậy để chờ con nước đêm.
Cắm sào xong, lão chủ thuyền ném cho Khánh chiếc cần trúc cùng mảnh gáo dừa đựng dăm con tép ươn:
"Ra mũi kiếm mấy con cá. Tối nay có canh hay húp nước lã trông cả vào mày."
Khánh ra mũi thuyền ngồi bệt xuống ván gỗ. Nhìn lạch nước sát chân doi cát có đám rong đuôi chó dập dềnh, cậu biết chỗ này cá hay lượn. Cậu ngắt đuôi con tép, luồn lưỡi câu thép giấu vào thân rồi thả xuống. Mẩu gỗ bần bập bềnh theo ngọn sóng lăn tăn.
Ngồi một lát, mẩu gỗ bần lủi xuống. Khánh đợi thêm một nhịp cho chắc rồi mới giật khẽ cổ tay. Cần cong vút. Cậu lựa thế kéo dây, hất lên sàn một con cá ngạnh da vàng to bằng bắp tay, mang giương đôi ngạnh sắc.
"Được đấy!" Lão chủ thuyền gật gù.
Khánh móc mồi giật thêm được hai con cá diếc với một con trắm nhỏ.
Bếp lửa nhóm tạm trên cát. Hòe chặt mấy quả khế chua nấu với cá ngạnh thành nồi canh chua bốc khói. Cơm gạo hẩm chan nước canh nóng nuốt trôi cả hạt sạn, ăn xong người rịn mồ hôi, dễ chịu hẳn.
Đêm xuống, gió sông lạnh ngắt. Mọi người tản ra các góc ngủ lấy sức. Khánh ngồi tựa lưng vào be thuyền, lôi trong bị cói ra bọc lá sen. Chiếc bánh trôi cái Thắm cho hôm hội làng đã se quắt lại, khô đanh. Cậu cắn một miếng. Vỏ bánh sượng ngắt sít vào kẽ răng, nhưng nhai kỹ thì mật mía bên trong râm ran ngọt nơi đầu lưỡi.
Khói mỏng từ thanh kiếm bên sườn khẽ cuộn lên, giọng Cao Lỗ thì thào cộc lốc:
"Khô như ngói thế kia mà cũng nhai được. Lên kinh nhớ kiếm cho ta bát cháo gà với chén nếp cái sủi tăm."
Khánh khẽ nhếch môi, cất nửa chiếc bánh còn lại xuống đáy bị. Ngoài sông tối đen. Giờ này chắc cha đã ngủ vùi bên ổ rơm, và con Mực vẫn nằm khoanh đuôi trước bậu cửa.
Nửa đêm sương buốt rát da. Mấy người trên thuyền đều lăn ra ngáy. Khánh đặt bọc kiếm ngang đùi, nhắm mắt nghỉ ngơi.
Cạch.
Tiếng ván sàn cọ vào nhau khe khẽ. Hòe đang bò lại gần, mắt dán vào cái bọc vải trên đùi cậu.
"Làm gì đấy?" Khánh mở mắt.
Hòe giật mình, rụt tay lại, lắp bắp:
"Tao... thấy mày nằm không, định lấy manh chiếu đắp..."
"Khỏi. Về chỗ nằm đi."
Hòe lầm bầm rồi lủi thủi bò ngược lại mé khoang.
Canh ba, sương xuống dày đặc. Khánh còn đang chập chờn thì nghe tiếng thở dốc hớt hải của Hòe từ khoang sau lao lên. Hắn va sầm vào đống dây thừng, hốt hoảng lay mạnh vai lão chủ thuyền:
"Bác Ngà! Dậy mau bác Ngà! Có thuyền lạ áp mạn!"
Rầm!
Một cú đâm ngang làm mạn thuyền buôn rung chuyển dữ dội, ván gỗ nứt toác một mảng giát. Chiếc thuyền nan mũi nhọn từ rặng sậy đâm sầm vào hông thuyền.
"Cướp! Cướp sông!"
Đuốc lửa bốc cháy bừng bừng. Bốn năm bóng người cởi trần, mặt bôi bùn đen nhảy ào lên boong.
Khánh bật dậy toan giật bọc kiếm, nhưng tiếng Cao Lỗ rít lên trong đầu: "Chớ rút! Thứ giang hồ vặt này không đáng lộ kiếm! Cầm gậy!"
Khánh chộp lấy khúc cán chèo gãy nằm sát chân cột buồm.
Boong thuyền nhốn nháo. Hòe run bần bật nhưng vẫn quờ được vào sợi dây neo đang buộc ngang mạn. Hắn kéo giật lại, cố giữ cho chiếc thuyền nan khỏi ép sát thêm. Một tên cướp thấy vậy liền vung rựa chém bổ xuống tay hắn. Hòe hoảng quá buông tay, lùi ngã ngồi ra sàn gỗ.
Khánh lao tới túm gấu quần Hòe giật mạnh ra sau. Lưỡi rựa chém hụt cắm phập xuống ván sàn, tiện đứt một mảng vải quần. Tên cướp chửi thề, quay ngoắt lại xả rựa ngang ngực Khánh.
Khánh giơ cán chèo lên đỡ. Choang! Lực chém dội ngược làm tê dại hai cẳng tay. Không kịp nghĩ, cậu co chân đạp thẳng vào hạ bộ tên cướp.
Gã ôm háng, quỳ sụp xuống. Một tiếng ú ớ bật ra trong cổ họng, rồi hụt chân ngã lộn qua be thuyền, chìm nghỉm vào dòng nước xiết.
Phía mũi thuyền, lão chủ thuyền cầm cây sào sắt quần thảo với hai tên khác. Hai người phu thuyền vác đòn càn xông lên, đập rớt một tên xuống sông. Tên kia ôm cẳng tay, lết lùi về phía thuyền nan.
Một gã cướp cao to nhảy xổ lên boong, vung đại đao chém thẳng vào đầu lão chủ thuyền. Lão già giơ sào sắt lên chặn. Tiếng thép chát chúa hất tung cây sào sắt khỏi tay lão, cả người lão ngã ngửa đập lưng vào cột buồm.
Gã trùm cướp nghiến răng, giơ đao toan chém tiếp.
Khánh không kịp tìm vũ khí. Cậu lao bổ tới, mặc kệ bả vai trái nhói buốt, tông trọn bờ vai phải vào hông gã. Cả hai cùng mất đà chao đảo. Gã trùm to xác trượt chân trên mép ván ướt, ngã nhào xuống dòng nước đen.
"Đại ca ngã nước rồi! Chạy mau!"
Thấy đầu đảng mất tăm dưới dòng nước, đám cướp còn lại nhảy ào xuống sông bơi về thuyền nan rồi chèo tháo thân vào bóng đêm.
Mọi thứ im ắng trở lại. Chỉ còn tiếng thở dốc và tiếng nước rỉ qua mảng ván vỡ róc rách.
Khánh ngồi phịch xuống sàn gỗ. Cậu định đứng dậy phụ kéo neo nhưng đầu gối mềm nhũn, run bần bật không gượng nổi. Bàn chân phải của cậu co quắp lại, ngón chân bấm chặt xuống ván như lúc đạp vào người tên cướp, phải lấy tay nắn hai lần mới duỗi thẳng ra được. Máu từ vết rách trên trán chảy xuống mép cay xè. Cậu cúi gằm mặt, vờ như đang chăm chú nhìn vệt máu loang trên ván sàn để giấu đi sự run rẩy.
Lão chủ thuyền ngồi bên bao thóc, ôm mạng sườn bầm tím, nhìn sang Khánh:
"Có sao không nhóc?"
"Cháu... không sao." Khánh đáp, giọng khẽ khàn.
Lão già nhìn thằng bé một lúc lâu rồi đưa bàn tay thô ráp chai sần ra:
"Mày cứu cả thuyền này một phen đấy. Tao là Chín Ngà. Chạy dọc sông Cái ba mươi năm, chưa từng thấy thằng nhãi nào liều như mày. Tên gì?"
"Cháu tên Khánh."
"Khánh à..." Lão Chín Ngà lắc đầu: "Lần sau đánh nhau thì chớ có nương tay. Quẳng nó xuống sông thế này, hôm khác nó lại mò lên đâm lén cho bục ruột đấy con ạ."
Lão Chín chống sào đứng dậy, chọc thử mũi sào vào mảng ván vỡ rồi gọi Hòe xuống khoang tìm gỗ trám.
Hòe không đi ngay. Hắn lồm cồm bò tới cạnh Khánh, một bên ống quần ướt sũng, nước nhỏ tong tong xuống sàn bốc mùi khai nồng.
"Khánh này..."
Hắn nhìn bọc vải bên đùi cậu rồi cúi xuống.
"Hồi tối tao định..."
Khánh quay sang nhìn hắn.
"Thôi, bỏ đi. Không xảy ra gì là tốt rồi."
Hòe ngồi im một lúc. Bàn tay xương xẩu cứ vò mãi mép vải rách nơi đầu gối.
"Tao vẫn phải nói cảm ơn mày lúc nãy." Hắn lí nhí. "Không có mày kéo ra thì cái đầu tao đã ăn một nhát rựa rồi."
"Biết rồi." Khánh đáp, giọng vẫn còn khàn sau trận đánh. "Giờ xuống phụ chú Chín đi."
Hòe gật đầu. Hắn định đứng dậy, nhưng lại ngập ngừng nhìn Khánh thêm một thoáng:
"Cái bọc ấy... tao không đụng vào nữa đâu."
"Ừ."
Hòe lật đật chạy xuống khoang. Đi được mấy bước, hắn còn vấp phải cuộn dây thừng, ngã chúi về phía trước rồi vội bám lấy be thuyền đứng dậy. Khánh nhìn theo, khóe miệng khẽ động, nhưng không thành cười.
Sáng hôm sau, sương tan dần. Thuyền từ từ cập vào bến Bạc.
Thành lũy đất Thăng Long hiện ra phía xa, mái lá xen lẫn mái ngói nâu ken dày bên mé nước. Thuyền bè tấp nập đậu kín bến sông, tiếng người í ới gọi nhau lẫn trong mùi cá ươn và mùi mắm mòi nồng đượm.
Khánh thu vén bị cói, kiểm tra lại thanh đoản kiếm bọc vải bên sườn rồi bước lên ván cầu.
"Này!" Lão Chín Ngà đứng ở mũi gọi giật lại.
Khánh quay đầu. Lão Chín ném sang một bọc nhỏ bằng lá chuối khô. Mở ra thấy mấy chục đồng tiền xâu bằng dây đay kêu lách cách.
"Tiền công mày phụ chèo với mấy con cá ngạnh tối qua. Cầm lấy mà ăn bát cháo. Lên bờ thì mở to mắt ra mà nhìn đường. Phố xá không như khúc sông nhà mày đâu."
"Cháu cảm ơn chú Chín."
Khánh nắm xâu tiền trong tay, quay lưng bước lên bãi cát.
Sau lưng cậu, tiếng người trên bến lại rộ lên, tiếng hàng hóa bốc dỡ va nhau lục cục. Khánh xốc lại quai bị trên vai, rảo bước đi thẳng về phía cổng thành.