Bản chất và định nghĩa văn học
Văn học là hình thái ý thức xã hội phản ánh hiện thực khách quan bằng hình tượng nghệ thuật, sử dụng ngôn từ làm chất liệu duy nhất. Khác với khoa học dùng khái niệm, công thức để tư duy, văn học dùng con chữ để đánh thức cảm xúc, tái hiện đời sống và khám phá những tầng sâu kín nhất của tâm hồn con người.
Cấu trúc và chức năng cốt lõi của văn học
Chất liệu ngôn từ: Ngôn ngữ trong văn học không chỉ dùng để giao tiếp thông thường mà được chắt lọc, mài giũa thành hình tượng, mang tính đa nghĩa và sức gợi cảm cao.
Chức năng nhận thức: Cung cấp tri thức về đời sống, lịch sử, phong tục và tâm lý con người qua từng thời kỳ.
Chức năng giáo dục: Bồi dưỡng nhân cách, hướng con người tới các giá trị chân - thiện - mỹ thông qua sự đồng cảm và thấu cảm.
Chức năng thẩm mỹ: Mang lại niềm vui sáng tạo, thanh lọc tâm hồn (catharsis) qua cái đẹp của cấu trúc ngôn từ và kết cấu cốt truyện.
Các tầng nấc phân loại văn học
Tự sự: Các thể loại kể chuyện như tiểu thuyết, truyện ngắn, ký, tái hiện bức tranh đời sống khách quan qua hệ thống nhân vật và sự kiện.
Trữ tình: Thơ ca, ca dao, tập trung bộc lộ trực tiếp thế giới chủ quan, những rung động, trăn trở và cảm xúc mãnh liệt của cái tôi tác giả.
* Kịch: Phản ánh đời sống qua xung đột kịch tính bằng hành động và lời thoại của nhân vật, hướng tới việc biểu diễn trên sân khấu.
Bạn sẽ phải vứt hết mấy khái niệm này đi, vì nó cơ bản. Chúng ta sẽ tiến hành hàng loạt các bài thực hành trong chương tiếp theo nhé!