Sáng mùng Một, Duy tỉnh dậy bởi tiếng người nói chuyện ngoài sân. Ánh nắng đầu năm xuyên qua khe cửa, trải một vệt sáng nhạt lên nền nhà, bên ngoài là tiếng dép kéo trên nền xi măng, tiếng trẻ con cười đùa và tiếng người lớn gọi nhau sang nhà chúc Tết. Cậu nằm thêm một lúc rồi mới ngồi dậy, nhìn bộ quần áo mới đã được chuẩn bị từ tối hôm trước đặt ngay ngắn trên ghế. Đối với một đứa trẻ, có lẽ chẳng có ngày nào trong năm khiến người ta mong đợi như ngày đầu năm mới. Không cần đến trường, không phải làm bài tập, được ăn những món ngon mà ngày thường hiếm khi có, được mặc quần áo mới và quan trọng nhất là mỗi lần bước vào nhà một người lớn tuổi, rất có thể sẽ có một phong bao đỏ được đặt vào tay mình. Duy cũng không ngoại lệ, dù trong đầu cậu hiểu rất rõ rằng số tiền ấy chẳng có ý nghĩa gì với một người đã sống qua hai kiếp như mình.
Cậu thay quần áo rồi bước ra ngoài. Ông bà đã ngồi dưới hiên từ lúc nào, trên bàn là bình trà nóng và đĩa bánh mứt được chuẩn bị từ hôm trước. Bà nội vừa nhìn thấy Duy đã gọi lại chỉnh cổ áo cho cậu, còn ông nội thì cười bảo hôm nay trông cậu giống người lớn hơn hẳn. Duy đứng im cho bà chỉnh lại chiếc áo, nghe những lời quen thuộc ấy mà trong lòng có một cảm giác rất kỳ lạ. Những việc này quá bình thường, bình thường đến mức một đứa trẻ có thể chẳng thèm để ý, nhưng với một người từng mất đi tất cả rồi được sống lại, từng động tác nhỏ bé ấy đều có một ý nghĩa khác. Cậu không nói gì, chỉ ngoan ngoãn đứng đó, rồi cùng mọi người bắt đầu chuyến đi chúc Tết đầu tiên trong năm.
Những ngôi nhà trong làng lần lượt hiện ra dọc theo con đường. Có nhà đã mở cổng từ rất sớm, trước sân bày những chậu hoa, trong phòng khách tiếng nói cười đã vang lên từ lâu. Người lớn gặp nhau thì hỏi thăm chuyện làm ăn, sức khỏe, con cái; trẻ con gặp nhau thì chẳng cần nói nhiều, chỉ cần nhìn thấy nhau mặc quần áo mới là đã có thể chạy ra sân chơi. Duy đi bên cạnh cha mẹ, đôi lúc cúi đầu chào một người lớn tuổi, đôi lúc lại bị kéo vào giữa một nhóm trẻ con rồi được hỏi năm nay học thế nào. Cậu trả lời từng câu một cách ngoan ngoãn, dù trong lòng đã bắt đầu nhận ra một chuyện khá thú vị: những người lớn hôm nay đều có vẻ vui hơn ngày thường.
Một bà cụ mà Duy chỉ gặp vài lần trong năm vừa nhìn thấy cậu đã cười đến mức đôi mắt híp lại, gọi cậu đến gần rồi lấy từ trong túi áo một phong bao đỏ đặt vào tay. "Năm mới ngoan nhé, học giỏi nhé." Duy cúi đầu cảm ơn, hai tay nhận lấy chiếc phong bao. Một người khác lại xoa đầu cậu rồi hỏi đã cao thêm bao nhiêu, sau đó cũng đưa cho cậu một chiếc. Cứ thế, mỗi căn nhà lại thêm một phong bao đỏ, mỗi lời chúc lại giống nhau đến mức đôi khi Duy phải cố nhịn cười. Có người chúc cậu học giỏi, có người chúc khỏe mạnh, có người bảo sang năm phải cao hơn nữa, có người còn đùa rằng lớn rồi thì đừng tiêu tiền lì xì lung tung.
Duy chỉ cười và đáp lời.
Những chiếc phong bao đỏ dần đầy lên trong túi áo.
Đến khi đi qua gần hết những nhà quen thuộc, Duy mới nhận ra mình đã nhận được nhiều hơn cậu tưởng. Cậu đưa tay sờ vào túi áo, cảm nhận những phong bao xếp chồng lên nhau, rồi bất giác thấy buồn cười. Kiếp trước, khi còn nhỏ, cậu từng mong những ngày như thế này đến mức đếm từng ngày. Tết có nghĩa là tiền lì xì, mà tiền lì xì có nghĩa là có thể mua những thứ mình thích. Một món đồ chơi mới, vài quyển truyện tranh, một món ăn vặt mà ngày thường phải xin cha mẹ mãi mới được mua. Khi ấy, mỗi phong bao đỏ giống như một kho báu nhỏ, mỗi lần được người lớn đưa vào tay là một lần niềm vui lại lớn thêm một chút.
Nhưng bây giờ, khi nhìn những chiếc phong bao trong túi, Duy lại không cảm thấy vui như ngày xưa.
Không phải vì số tiền ít.
Cũng chẳng phải vì cậu đã có thể tự kiếm tiền.
Chỉ là cậu bỗng nhận ra mình chẳng còn quá quan tâm bên trong có bao nhiêu.
Điều đó khiến Duy hơi ngẩn người.
Cậu đã từng nghĩ nguyên nhân rất đơn giản. Khi còn nhỏ, vài chục nghìn hay vài trăm nghìn là một khoản tiền lớn đối với một đứa trẻ, nên đương nhiên trẻ con mong Tết. Khi lớn lên, con người có thể tự kiếm được tiền, số tiền lì xì trở nên nhỏ bé, vậy nên Tết cũng chẳng còn hấp dẫn như trước. Một lời giải thích rất hợp lý, rất dễ hiểu, thậm chí gần như chẳng cần suy nghĩ.
Nhưng nếu chỉ có vậy...
Tại sao có những người lớn vẫn vui vẻ nhận lì xì?
Tại sao họ vẫn thích ngồi bên bàn ăn, vẫn thích chụp ảnh cả gia đình, vẫn thích đi thăm những người thân mà cả năm chẳng gặp được mấy lần?
Duy bắt đầu cảm thấy câu trả lời có lẽ nằm ở một nơi khác.
Buổi trưa, sau khi cả nhà trở về, Duy ngồi dưới hiên nhà đếm lại những phong bao lì xì. Cậu mở từng chiếc, xếp tiền thành từng chồng nhỏ rồi lại gom chúng vào một chỗ. Bà nội nhìn thấy thì cười, bảo hồi nhỏ ai cũng thích làm việc này, cứ nhận được bao lì xì là tìm một góc ngồi đếm đi đếm lại, đếm xong còn giấu kỹ như thể sợ người khác lấy mất. Duy cũng cười theo. Cậu nhớ mình từng như thế thật. Có những năm còn cẩn thận ghi lại từng khoản tiền, nhớ rõ ai cho bao nhiêu, rồi tính xem mình có thể mua được những gì.
Nhưng ký ức ấy càng hiện rõ, một cảm giác kỳ lạ càng dần xuất hiện.
Duy nhớ những người đã từng đưa tiền cho mình.
Không phải số tiền.
Mà là họ.
Cậu nhớ một người từng có giọng nói rất lớn, mỗi lần gặp đều vỗ vai cậu rồi bảo phải ăn nhiều vào. Nhớ một người khác thường dúi phong bao vào tay cậu thật nhanh, cứ như sợ những đứa trẻ khác nhìn thấy. Nhớ một người mỗi năm đều hỏi đúng một câu giống nhau: "Năm nay học có giỏi không?" Khi còn nhỏ, Duy chẳng thấy những chuyện ấy có gì đặc biệt. Có khi cậu còn thấy những câu hỏi lặp đi lặp lại thật phiền. Người lớn năm nào cũng nói những câu giống nhau, làm những việc giống nhau, chẳng có gì mới mẻ.
Nhưng rồi một ngày, một trong những người ấy không còn xuất hiện nữa.
Duy ngồi yên.
Một ký ức từ kiếp trước bất chợt trở lại.
Cũng là một ngày Tết.
Cũng là những bộ quần áo mới.
Cũng là những phong bao đỏ.
Chỉ khác một điều...
Có một chiếc ghế trống.
Lúc ấy Duy đã đủ lớn để hiểu người đó sẽ không quay lại nữa. Mọi người vẫn nói chuyện, vẫn ăn uống, vẫn chúc Tết nhau, vẫn có những phong bao đỏ được đặt vào tay cậu. Chẳng có thứ gì thực sự thay đổi. Tết vẫn là Tết, những món ăn vẫn giống nhau, những con đường vẫn được trang trí, tiếng cười vẫn vang lên.
Vậy mà cậu lại không thấy vui.
Duy nhớ rất rõ cảm giác ấy.
Khi ấy cậu không hiểu tại sao.
Cậu chỉ biết mình không còn mong Tết như trước.
Bây giờ nghĩ lại, có lẽ câu trả lời đã luôn nằm ở đó.
Duy cầm một phong bao đỏ trên tay, nhìn nó thật lâu. Một đứa trẻ có thể vui vì số tiền bên trong, nhưng liệu đó có phải thứ khiến nó mong Tết nhất không? Nếu đúng như vậy, thì tại sao đến khi có nhiều tiền hơn, con người lại bắt đầu nhớ những ngày Tết lúc còn nhỏ? Tại sao có người lớn đã chẳng còn thiếu thốn gì về vật chất nhưng vẫn mong một ngày cả gia đình có thể ngồi cùng nhau bên một chiếc bàn? Tại sao những người đã đi xa nhiều năm lại cố gắng trở về chỉ để ăn một bữa cơm mà ngày thường hoàn toàn có thể tự mình nấu được?
Duy nhìn sang ông nội.
Ông vẫn ngồi ở chiếc ghế quen thuộc dưới hiên, chậm rãi uống trà. Ánh nắng chiếu lên mái tóc đã bạc, khiến những sợi tóc trắng hiện lên rõ hơn. Duy chợt nhận ra ông đã già hơn rất nhiều so với ký ức của mình. Không phải một sự thay đổi quá rõ ràng, chỉ là một vài nếp nhăn sâu hơn, mái tóc bạc thêm một chút, bước đi chậm hơn trước một chút. Những thay đổi nhỏ đến mức nếu không thật sự chú ý, người ta có thể chẳng nhận ra.
Nhưng thời gian vẫn đang trôi.
Năm nay ông vẫn còn ở đó.
Năm sau thì sao?
Duy không muốn nghĩ tiếp.
Cậu nhìn phong bao đỏ trong tay rồi đứng dậy, đi đến bên ông nội.
"Ông."
"Hửm?"
"Năm nay ông còn lì xì cho cháu không?"
Ông nội bật cười. "Chẳng phải vừa nhận cả đống rồi à?"
"Nhưng cháu chưa nhận của ông."
"Thế lúc sáng ai đưa cho cháu?"
"Cháu quên rồi."
"Thằng này..."
Ông cười, nhưng vẫn đưa tay vào túi áo lấy ra một phong bao đỏ. Nó không có hoa văn cầu kỳ, chỉ là một chiếc bao màu đỏ rất đơn giản. Ông đặt nó vào tay Duy rồi bảo: "Năm mới ngoan ngoãn, học hành cho tốt."
Duy nhìn chiếc phong bao.
Lần này cậu không mở.
Ông nội hơi ngạc nhiên. "Không xem bên trong có bao nhiêu à?"
Duy lắc đầu.
"Không cần."
Ông nhìn cậu một lúc rồi cũng không hỏi thêm.
Duy ngồi xuống bên cạnh ông, tựa nhẹ vào vai ông. Hai ông cháu cứ thế ngồi dưới hiên, chẳng nói gì. Bên ngoài, vài đứa trẻ chạy qua sân, trên tay vẫn còn cầm những phong bao đỏ chưa kịp cất. Tiếng chúng gọi nhau vang lên giữa buổi chiều yên tĩnh. Ở phía xa, gió lại thổi qua ngọn đồi, mang theo vài cánh hoa đào rời khỏi cành, lượn một vòng trên mái nhà rồi chậm rãi bay về phía ngôi làng.
Duy nhìn theo những cánh hoa ấy, trong lòng bỗng hiểu ra một điều mà có lẽ kiếp trước cậu đã phải mất rất nhiều năm mới hiểu được.
Có lẽ con người không thật sự ngừng mong Tết khi họ lớn lên.
Cũng không phải vì họ đã kiếm được nhiều tiền hơn số tiền lì xì.
Chỉ là khi còn nhỏ, ta tưởng mình đang mong chờ những phong bao đỏ, những bộ quần áo mới và những ngày được nghỉ học. Đến khi lớn lên, ta mới nhận ra thứ mình thật sự mong chờ là những người sẽ đặt những phong bao ấy vào tay mình. Ta mong tiếng gọi của ông bà, mong nụ cười của cha mẹ, mong những người họ hàng lâu ngày gặp lại vẫn còn ngồi ở vị trí quen thuộc. Và rồi thời gian lấy từng người trong số họ đi, chiếc ghế trống dần nhiều hơn những chiếc ghế có người ngồi, những giọng nói quen thuộc dần biến mất khỏi căn nhà, đến lúc ấy ta mới hiểu rằng thứ mình mất đi chưa bao giờ chỉ là một người thân.
Ta mất đi một phần ký ức của chính mình.
Bởi có những kỷ niệm chỉ tồn tại khi một người còn ở đó. Một phong bao lì xì chỉ là một phong bao, một câu chúc chỉ là một câu chúc, một bữa cơm chỉ là một bữa cơm. Nhưng khi người trao phong bao ấy không còn, người nói câu chúc ấy không còn, người ngồi đối diện trong bữa cơm ấy không còn, những thứ bình thường ấy bỗng trở thành những thứ quý giá đến mức không thể tìm lại.
Duy cúi đầu nhìn phong bao đỏ vẫn nằm trong lòng bàn tay.
Cậu không biết sau này mình sẽ mất đi bao nhiêu người.
Cũng không biết mình sẽ còn được đón bao nhiêu cái Tết như thế này.
Nhưng ít nhất hôm nay, ông nội vẫn đang ngồi bên cạnh cậu.
Vậy nên Duy không mở phong bao.
Cậu chỉ nắm nó thật chặt, như thể nếu giữ đủ lâu thì có thể giữ luôn cả mùa xuân này ở lại.