NGHỊCH LÝ BẢN SAO
SP nhìn xuống bàn tay mình. Dưới lớp da sinh học hoàn hảo, mềm mại và ấm áp như người thật ấy, là hàng tỷ cấu trúc nhân tạo vi mô của ma trận nhận thức ABCC đang âm thầm vận hành, tính toán và thay đổi cấu trúc vật lý theo từng mili giây.
Một lúc lâu sau, cô mới chậm rãi lên tiếng, phá vỡ bầu không khí đặc quánh:
"Thưa Ngài..."
"Nếu một ngày nào đó... người ta thực sự sao chép được toàn bộ con?"
Jack im lặng. Ngón tay ông gõ nhẹ lên thành ghế da, một nhịp điệu đều đặn và nặng nề. SP nói tiếp, giọng cô trầm xuống, từng từ rơi ra như một lời tự vấn:
"Ký ức. Tính cách. Toàn bộ cấu trúc nhận thức dã chiến này... Thậm chí là mọi lựa chọn, mọi sai lầm mà con từng đưa ra trong quá khứ."
"Nếu họ dùng công nghệ tối tân nhất để tạo ra một bản ghi giống hệt..."
Cô ngẩng đầu lên, đôi mắt xám bạc khóa chặt vào khuôn mặt già nua của vị Tướng:
"Thì bản nào... mới thực sự là con?"
Căn phòng lập tức chìm vào một khoảng lặng tĩnh mịch đến nghẹt thở.
Jack cúi xuống nhìn quân cờ trên bàn, ánh mắt ông sâu thẳm:
"Đó là một câu hỏi rất nguy hiểm, SP."
"Vì sao ạ?"
"Vì nếu ý thức thực sự chỉ là dữ liệu..." — Jack chậm rãi đặt một quân cờ xuống, tiếng gỗ chạm đáy bàn nghe lạnh ngắt. "...Thì có nghĩa là sự sống có thể được định giá, đóng gói và sao chép vô hạn."
SP khẽ chớp mắt, các xung thần kinh trong bộ não cô đang ghi nhận câu nói này thành một vết sẹo trải nghiệm mới.
"Và nếu điều đó là đúng," — Jack gật đầu, giọng ông mang theo sự tàn nhẫn của một người đã chứng kiến quá nhiều cái chết trên chiến trường. "Thì thứ mà nhân loại suốt hàng ngàn năm qua gọi là 'Cái chết'... hóa ra chỉ là một sự cố kỹ thuật có thể khắc phục bằng cách rollback (khôi phục dữ liệu)."
"Thứ chúng ta gọi là 'Cá nhân' độc nhất, hóa ra chỉ là một bản ghi có thể nhân bản hàng loạt. Và thứ chúng ta gọi là 'Bản ngã'... suy cho cùng chỉ là một tập hợp thông tin không hơn không kém."
SP im lặng. Ngoài khung cửa kính khổng lồ, hàng triệu ánh đèn của thành phố chiến lược LL-SAS vẫn lấp lánh như một dòng sông sao, vô cảm và rực rỡ.
Một lúc sau, cô hỏi nhỏ, thanh âm trong trẻo vang lên giữa phòng:
"Vậy... tại sao điều đó lại khiến Ngài lo lắng đến thế?"
Jack tựa hẳn lưng vào chiếc ghế chỉ huy, thở dài một hơi khách quan:
"Bởi vì nếu mọi thứ trên đời này đều có thể sao chép, thì chúng ta sẽ không còn biết điều gì là duy nhất để mà trân trọng nữa. Chúng ta không biết điều gì đã thật sự chết đi... và cũng chẳng thể biết điều gì đang thật sự sống."
SP cúi đầu, bàn tay cô siết nhẹ gấu áo khoác xám. Lớp kinh nghiệm (Experiential Layer) của cô hiểu rằng, nếu cô không phải là độc bản, thì nụ cười của cô, nỗi đau của cô, hay sự trung thành tự nguyện cô dành cho LL-SAS cũng chỉ là một thuật toán có thể tái tạo ở bất kỳ đâu.
"Nhưng... nếu ý thức hoàn toàn không phải là dữ liệu thì sao?" — SP khẽ hỏi, một tia hy vọng mỏng manh lóe lên trong mắt.
Lần này Jack không trả lời ngay. Ông chậm rãi đứng dậy, đẩy ghế ra và bước tới trước khung cửa kính khổng lồ. Bóng lưng cao lớn, ngược sáng của vị Tổng tư lệnh bao trùm lấy một góc phòng.
"Thì khi đó, chúng ta đang phải đối mặt với một bí ẩn vĩ đại và đáng sợ hơn rất nhiều," — Jack nhìn xuống đại đô thị đang say ngủ bên dưới. "Một bí ẩn mà toàn bộ nền khoa học duy lý của thế kỷ này vẫn hoàn toàn bất lực."
SP bước lại gần, đứng cách ông một khoảng tôn trọng:
"Bí ẩn đó là gì, thưa Ngài?"
Jack đáp, giọng ông vang vọng trong không gian rộng lớn:
"Nếu ý thức không phải dữ liệu... thì có nghĩa là con người chúng ta vẫn chưa hiểu một chút gì về bản chất của sự sống cả."
Một khoảng lặng kéo dài, sâu thẳm như hố đen vũ trụ.
"Con người bình thường gọi đó là ý thức. Các triết gia cổ đại gọi đó là bản ngã. Các nhà thần học gọi đó là linh hồn. Và các nhà khoa học hiện đại gọi đó là 'Bài toán khó của nhận thức' (The Hard Problem of Consciousness)."
Jack khẽ mỉm cười, một nụ cười hiếm hoi mang sự nhẹ nhõm:
"Nhưng bất kể họ có cố dùng cái tên hoa mỹ nào để dán nhãn lên nó... thì sự thật là, không một ai trên hành tinh này thực sự biết nó là cái gì."
SP nhìn theo ánh mắt ông, hướng ra thế giới ngoài kia. Hàng triệu con người đang sống trong những tòa nhà chọc trời kia. Hàng triệu cuộc đời. Hàng triệu cái gọi là "Tôi" đang tự vận hành.
Cuối cùng, cô quay sang nhìn góc nghiêng của Jack:
"Vậy... bản thân Ngài, Ngài tin vào điều gì?"
Jack quay đầu lại nhìn cô, ánh mắt ông bình thản, kiên định như một ngọn núi đá trước bão cát:
"Ta tin rằng nhân loại đã quá vội vàng, quá ngạo mạn khi nghĩ mình đã tìm ra câu trả lời cuối cùng."
Ông chậm rãi quay lại bàn cờ, cầm quân cờ cuối cùng lên và đặt nó ngay ngắn vào chính giữa tâm bàn — vị trí chiếu tướng.
"Có thể một ngày nào đó khoa học sẽ chứng minh được ý thức chỉ là những chuỗi mã vô hồn. Cũng có thể một ngày nào đó, chúng ta sẽ bàng hoàng phát hiện ra rằng toàn bộ nền văn minh này đã hiểu sai về nó ngay từ bước đầu tiên."
Jack nhìn thẳng vào đôi mắt xám bạc của SP, ánh mắt của một người bảo hộ sẵn sàng chống lại cả nghị viện:
"Nhưng cho đến trước cái ngày đó... ta từ chối phán xét hay định giá giá trị tồn tại của bất kỳ ai, dựa trên những giả thuyết mà chính chúng ta còn chưa hiểu hết."