Thiên Trường vào độ cuối xuân, hoa lê dần tàn, hoa hải đường lại nở rộ bên thềm. Nắng sớm rơi qua song cửa, phủ lên gian phòng của Nguyễn Tố Khanh một màu vàng dịu nhẹ. Trên bàn, giấy Tuyên Thành đã trải sẵn, nghiên mực vừa mài, bên cạnh còn có một đĩa bánh quế hoa do nha hoàn mang tới.
Một buổi sáng đẹp trời, thích hợp để vẽ tranh.
Tố Khanh ngồi trước án thư, tay áo trắng được vén gọn, đầu ngón tay cầm bút lông. Cậu vốn nổi tiếng khắp vùng bởi tài hội họa, từng vẽ chim muông sống động như thật, vẽ sơn thủy khiến người xem ngỡ mình đang đứng giữa non xanh nước biếc. Những bức tranh của cậu được các nhà quyền quý tranh nhau thưởng thức, có bức còn được trả giá bằng cả một rương gấm vóc.
Vậy mà hôm nay, một bức tranh đã khiến cậu loay hoay gần nửa canh giờ. Trên giấy là một khoảng sân nhỏ, một bức tường phủ dây thường xuân, bên kia tường có cây hải đường đang nở. Cảnh vật vốn thanh nhã, nét bút cũng mềm mại, duy chỉ có bóng người đứng bên cửa sổ là mãi chưa hoàn chỉnh.
Tố Khanh nhìn bức tranh, rồi lại nhìn sang căn nhà sát vách. Cửa sổ nhà bên đang mở.
Lê Hoài Chương ngồi bên bàn, trước mặt là mấy quyển sách xếp ngay ngắn. Anh mặc trường sam xanh nhạt, mái tóc buộc bằng dải lụa đen, thỉnh thoảng cúi đầu ghi chép, thỉnh thoảng lại nâng chén trà.
Tố Khanh nhìn đến thất thần. Đầu bút chạm xuống giấy, vô thức vẽ thêm một đường. Một đường, rồi thêm một đường nữa... Đến khi hoàn hồn, người trong tranh đã có đôi mắt, sống mũi, khóe môi, thậm chí cả nụ cười mà cậu vẫn luôn nhớ rõ.
Tố Khanh ngẩn người. Cậu nhìn bức tranh, lại nhìn người bên kia cửa sổ. Quả nhiên, chẳng sai một nét.
- Nguyễn Tố Khanh: "Sao lại thành ra thế này..."
Cậu vội đặt bút xuống, lấy một tờ giấy khác che lên bức tranh, như thể làm vậy thì người trong tranh sẽ biến mất. Nhưng càng muốn che giấu, gương mặt ấy lại càng hiện rõ trong tâm trí.
(Nguyễn Tố Khanh: Chẳng qua chỉ là một người mới gặp mấy lần. Sao ta lại nhớ rõ đến thế?)
Cậu đưa tay day nhẹ trán.
(Nguyễn Tố Khanh: Chẳng lẽ sách thánh hiền đọc bao năm, cuối cùng lại chẳng thắng nổi một nụ cười của chàng?)
Nghĩ đến đó, vành tai cậu nóng lên. Ngoài cửa, nha hoàn Tiểu Trúc bưng trà bước vào.
- Tiểu Trúc: "Công tử, trà của người đây ạ."
- Nguyễn Tố Khanh: "Để đó đi."
Tiểu Trúc đặt khay trà xuống, vô tình nhìn thấy một góc tranh lộ ra dưới tờ giấy. Cô bé tò mò nghiêng đầu.
- Tiểu Trúc: "Công tử đang vẽ ai vậy ạ?"
Tố Khanh lập tức kéo tờ giấy xuống.
- Nguyễn Tố Khanh: "Không có ai cả."
- Tiểu Trúc: "Nhưng nô tỳ vừa nhìn thấy một vị công tử mà..."
- Nguyễn Tố Khanh: "Em nhìn nhầm rồi."
- Tiểu Trúc: "Vậy ạ? Thế sao mặt công tử đỏ thế kia?"
Tố Khanh quay phắt sang.
- Nguyễn Tố Khanh: "Tiểu Trúc."
- Tiểu Trúc: "Dạ!"
- Nguyễn Tố Khanh: "Ra ngoài."
- Tiểu Trúc: "Vâng ạ!"
Tiểu Trúc nhanh chóng ôm khay trống chạy ra cửa, nhưng trước khi đi vẫn không quên ném lại một câu.
- Tiểu Trúc: "Công tử, nếu người trong tranh là vị công tử nhà bên thì nét vẽ của người quả thật rất có thần ạ!"
- Nguyễn Tố Khanh: "Tiểu Trúc!"
Cánh cửa khép lại ngay sau tiếng gọi đầy bất lực. Trong phòng yên tĩnh trở lại.
Tố Khanh ngồi bất động hồi lâu, cuối cùng đành kéo bức tranh ra, nhìn gương mặt trong đó mà thở dài. Cậu vốn chẳng phải người hay nói dối. Ấy vậy mà từ sáng đến giờ, cậu đã nói dối không dưới ba lần.
Đến gần giữa buổi, Tố Khanh quyết định không vẽ nữa. Cậu đem bức tranh cất vào ngăn kéo, lấy khung thêu ra ngồi bên cửa sổ.
Thêu thùa vốn là việc cậu yêu thích từ nhỏ. Những đường kim của cậu tinh tế đến mức người thợ lành nghề cũng phải khen ngợi. Một cánh hoa, một chiếc lá, hay những đường vân trên đôi cánh chim đều được cậu thêu tỉ mỉ, sống động như thể có thể lay động theo gió.
Hôm nay, cậu định thêu một nhành trúc lên túi thơm. Nhành trúc tượng trưng cho khí tiết thanh cao, cũng hợp với màu áo mà Hoài Chương thường mặc. Ít nhất, cậu tự nhủ như vậy.
Mũi kim xuyên qua lớp vải mềm, sợi chỉ xanh uốn lượn thành thân trúc. Cậu thêu thêm vài chiếc lá, rồi bất giác dừng lại.
Ở góc túi thơm vẫn còn một khoảng trống. Tố Khanh nhìn khoảng trống ấy, chẳng hiểu sao lại nhớ đến tên người bên cạnh.
"Lê Hoài Chương."
Ba chữ ấy hiện lên trong tâm trí, rõ ràng hơn cả nét chữ trên trang sách. Cậu mím môi, ngó nghiêng một hồi, sau đó cẩn thận dùng chỉ bạc thêu một chữ nhỏ vào mặt trong túi thơm.
"Chương."
Chỉ một chữ thôi. Được giấu dưới nhành trúc, lại nằm ở mặt trong, nếu không lật ra thì chẳng ai nhìn thấy. Tố Khanh ngắm nghía thành quả, khóe môi khẽ cong.
- Nguyễn Tố Khanh: "Như vậy chắc không ai phát hiện."
- Nguyễn Tố Liên: "Phát hiện chuyện gì cơ?"
Giọng nói bất thình lình vang lên khiến cậu suýt đâm kim vào tay. Tố Khanh quay đầu, trông thấy Tố Liên đang đứng ở cửa, đôi mắt sáng rỡ nhìn chiếc túi thơm trên tay anh.
- Nguyễn Tố Khanh: "Muội vào từ lúc nào vậy?"
- Nguyễn Tố Liên: "Vừa mới thôi. Nhưng hình như muội đến không đúng lúc rồi?"
- Nguyễn Tố Khanh: "Không có chuyện đó."
- Nguyễn Tố Liên: "Vậy cho muội xem huynh thêu gì nào."
- Nguyễn Tố Khanh: "Không được."
Cậu lập tức giấu túi thơm ra sau lưng. Tố Liên nhìn anh, rồi nhìn bàn tay đang giấu đồ, sau đó nở một nụ cười đầy ẩn ý.
- Nguyễn Tố Liên: "Ca ca, từ ngày vị Lê công tử kia chuyển đến, huynh thật kỳ lạ."
- Nguyễn Tố Khanh: "Ta kỳ lạ chỗ nào?"
- Nguyễn Tố Liên: "Trước kia, huynh vẽ tranh thì vẽ sơn thủy, thêu thùa thì thêu hoa cỏ, đánh đàn thì đàn khúc thanh nhã."
- Nguyễn Tố Liên: "Bây giờ vẽ tranh cứ nhìn sang nhà bên, thêu thùa cũng ngồi ngẩn ngơ, đến bữa cơm còn chẳng nghe muội gọi."
Cô bé chống cằm, cố tình kéo dài giọng.
- Nguyễn Tố Liên: "Ca ca à, huynh có biết người ta gọi bệnh này là gì không?"
- Nguyễn Tố Khanh: "Là gì?"
- Nguyễn Tố Liên: "Tương tư!"
Tố Khanh cầm chiếc khăn bên cạnh, nhẹ nhàng ném về phía em gái.
- Nguyễn Tố Khanh: "Muội học những lời ấy ở đâu vậy?"
- Nguyễn Tố Liên: "Trong thoại bản chứ đâu! Người ta viết rõ ràng, phàm là kẻ tương tư thì ăn không ngon, ngủ không yên, gặp người thương thì mặt đỏ, xa người thương thì ngẩn ngơ."
Cô bé nghiêng đầu nhìn anh.
- Nguyễn Tố Liên: "Ca ca, huynh có đủ cả rồi đấy."
- Nguyễn Tố Khanh: "Ta không nói chuyện với muội nữa."
- Nguyễn Tố Liên: "Vậy là muội đoán đúng rồi!"
Tố Khanh quay mặt đi, quyết tâm không để ý đến cô em gái lắm lời. Nhưng Tố Liên chẳng chịu buông tha. Cô ngồi xuống bên cạnh anh, giọng bỗng nhỏ đi.
- Nguyễn Tố Liên: "Ca ca, huynh thích Lê công tử thật sao?"
Tố Khanh im lặng. Lần này, cậu không phủ nhận. Một lúc sau, cậu mới nhẹ nhàng đặt khung thêu xuống.
- Nguyễn Tố Khanh: "Muội thấy chàng ấy là người thế nào?"
- Nguyễn Tố Liên: "Đẹp trai, có học thức, nói chuyện dễ nghe. Hôm trước gặp lại huynh, ánh mắt chàng ấy sáng lên ngay lập tức. Người ngoài không nhận ra, chứ muội nhìn thấy hết."
Tố Khanh cúi đầu, ngón tay vuốt nhẹ đường chỉ bạc trên túi thơm.
- Nguyễn Tố Khanh: "Chàng ấy rất tốt."
Chỉ bốn chữ, nhưng giọng nói dịu dàng đến lạ.
- Nguyễn Tố Khanh: "Chàng ấy không giống những người chỉ biết nói lời hoa mỹ. Chàng ấy đọc sách, có chí hướng, lại đối xử tử tế với mọi người. "
- Nguyễn Tố Khanh: "Khi nói chuyện, chàng ấy luôn nhìn thẳng vào mắt người đối diện, khiến người ta cảm thấy những lời mình nói ra đều được trân trọng."
Cậu dừng lại, khẽ cười.
- Nguyễn Tố Khanh: "Hôm ấy, có một đứa trẻ làm rơi chiếc diều xuống bờ suối. Chàng ấy là người đầu tiên chạy đến giúp. Áo còn chưa kịp xắn lên đã lội xuống nước, đến khi đưa được chiếc diều lên bờ thì cả người ướt hết."
Tố Liên nghe đến chăm chú.
- Nguyễn Tố Khanh: "Chàng ấy chẳng hề để tâm đến y phục của mình, chỉ lo đứa trẻ sợ hãi. Sau đó còn giúp nó buộc lại dây diều, dạy nó cách giữ cho diều không bị gió cuốn đi."
Cậu nhìn ra ngoài cửa sổ.
- Nguyễn Tố Khanh: "Ta nghĩ, một người có thể đối xử dịu dàng với một đứa trẻ xa lạ, hẳn cũng sẽ biết trân trọng người mình thương."
Tố Liên không trêu anh nữa. Cô nhìn người anh trai vốn luôn được mọi người nâng niu, từ nhỏ đã chẳng thiếu thứ gì, vậy mà chỉ nhắc đến một người thôi, ánh mắt đã trở nên mềm mại đến thế.
- Nguyễn Tố Liên: "Nếu đã thích chàng ấy như vậy, huynh cứ nói cho chàng ấy biết đi."
Tố Khanh bật cười.
- Nguyễn Tố Khanh: "Muội tưởng chuyện tình cảm dễ dàng như hái một bông hoa ngoài vườn sao?"
- Nguyễn Tố Liên: "Không dễ thì cứ từ từ. Hoa nở cũng phải đợi đúng mùa mà."
Câu nói trẻ con ấy khiến Tố Khanh ngẩn người. Hoa nở cũng phải đợi đúng mùa. Cậu không biết mình có thể đợi được bao lâu, nhưng ít nhất lúc này, cậu vẫn muốn giữ lấy niềm vui nhỏ bé của riêng mình...
___
Buổi chiều, gió từ hồ nước thổi qua, mang theo hương hoa bưởi thoang thoảng. Tố Khanh ngồi trước cây đàn cổ, ngón tay khẽ chạm vào dây đàn.
Cậu vốn có thể chơi hàng trăm khúc nhạc, từ những khúc vui tươi trong ngày hội đến những bản trầm buồn dành cho đêm trăng. Nhưng từ khi gặp Hoài Chương, cậu lại thường đàn một khúc do chính mình sáng tác.
Khúc nhạc không có tên. Bởi cậu chưa tìm được cái tên nào đủ để diễn tả lòng mình.
Tiếng đàn ngân lên, trong trẻo như nước chảy qua khe đá. Ban đầu là những âm thanh nhẹ nhàng, tựa bước chân người đi giữa vườn xuân. Sau đó, giai điệu dần sâu lắng, có chút bâng khuâng, có chút mong đợi, như một lời chưa nói mắc lại giữa hai bờ.
Tố Khanh nhắm mắt. Trong tiếng đàn, cậu nhớ đến buổi du xuân hôm ấy. Nhớ dáng người áo xanh đứng dưới tán hoa. Nhớ giọng nói trầm ấm khi anh gọi tên mình. Nhớ ánh mắt sáng lên lúc hai người gặp lại nhau bên bức tường sát vách... Từng hình ảnh nối tiếp nhau, rõ ràng đến mức cậu tưởng chỉ cần mở mắt ra, người ấy sẽ đứng ngay trước mặt.
Một nốt đàn bỗng chệch đi. Tố Khanh mở mắt, ngón tay dừng giữa dây đàn.
(Nguyễn Tố Khanh: Thì ra tương tư là thế này sao? Người chưa đến, lòng đã đợi. Người chưa nói lời thương, ta đã chẳng nỡ quên.)
Cậu khẽ thở dài, rồi tiếp tục gảy đàn. Bên kia bức tường, Hoài Chương vừa đọc xong một quyển sách.
Anh vốn định viết thêm mấy dòng sách luận, nhưng tiếng đàn từ nhà bên truyền sang đã khiến anh dừng bút. Anh lắng nghe, khúc nhạc ấy không giống những bản nhạc anh từng nghe trong các buổi yến tiệc ở Thăng Long. Nó không phô diễn kỹ thuật, cũng chẳng cố tình tạo ra những âm thanh hoa mỹ. Từng nốt nhạc đều dịu dàng, trong sáng, nhưng ẩn dưới sự thanh nhã ấy lại có một nỗi niềm khó gọi thành tên.
Tựa như người chơi đàn đang đứng trước một cánh cửa, muốn bước vào nhưng vẫn còn do dự. Hoài Chương đặt bút xuống.
- Lê Hoài Chương: "Khúc nhạc hay đến vậy, sao lại mang nhiều tâm sự thế kia?"
Anh đứng dậy, bước đến cửa sổ. Tiếng đàn vẫn tiếp tục. Hoài Chương bất giác mỉm cười.
- Lê Hoài Chương: "Tố Khanh, chẳng lẽ người cũng đang nhớ ta sao?"
Anh không biết rằng, ở bên kia bức tường, người được nhắc đến đang cúi đầu, gò má ửng hồng, ngón tay khẽ run trên dây đàn.
___
Đêm xuống.
Tố Khanh ngồi bên bàn, trải giấy, mài mực. Cậu vốn có thói quen làm thơ sau khi đánh đàn. Trước kia, thơ của cậu thường viết về cảnh sắc, về những mùa hoa, về trăng sáng và dòng nước. Nhưng hôm nay, khi đầu bút chạm giấy, những gì hiện lên trong lòng lại chỉ có một người.
Cậu viết:
"Xuân qua hoa rụng bên thềm
Người đi một bước, nỗi niềm trăm năm. Trăng nghiêng bóng đổ song thầm
Ai đem tiếng nhớ gửi nhầm gió bay?"
Viết đến đó, Tố Khanh dừng lại. Cậu nhìn bốn câu thơ, càng đọc càng thấy chúng chẳng giống thơ vịnh cảnh nữa. Rõ ràng viết hoa, viết trăng, viết gió, vậy mà chữ nào cũng như đang nhắc đến Hoài Chương.
Cậu định vò tờ giấy đi, nhưng cuối cùng lại không nỡ. Cậu gấp nó thành một mảnh nhỏ, cất vào ngăn kéo, đặt bên dưới bức tranh chưa hoàn thành.
Một bức tranh có bóng người.
Một chiếc túi thơm có tên người.
Một khúc đàn mang nỗi nhớ người.
Một bài thơ giấu kín tình người.
Tố Khanh nhìn những món đồ ấy, bất giác bật cười.
(Nguyễn Tố Khanh: Nếu có người biết được, chắc ta chẳng còn mặt mũi nào gặp chàng.)
Nhưng nghĩ đến việc ngày mai có thể gặp Hoài Chương, cậu lại không nhịn được mà vui. Cậu đứng dậy, đi đến cửa sổ, nhìn sang căn nhà bên cạnh.
Đèn phòng Hoài Chương vẫn sáng. Bóng anh in trên cửa giấy, khi cúi xuống đọc sách, khi đứng lên rót trà. Một dáng người bình thường thôi, vậy mà qua mắt Tố Khanh lại giống như cảnh sắc đẹp nhất cậu từng nhìn thấy.
Đúng lúc ấy, cửa sổ bên kia mở ra. Hoài Chương xuất hiện, trên tay cầm một quyển sách.
- Lê Hoài Chương: "Nguyễn công tử, vẫn chưa nghỉ ngơi sao?"
Tố Khanh vội đứng thẳng người.
- Nguyễn Tố Khanh: "Ta vừa làm thơ xong."
- Lê Hoài Chương: "Thơ ư? Vậy ta có thể xin công tử một bài không?"
Tố Khanh thoáng bối rối.
- Nguyễn Tố Khanh: "Chỉ là vài câu tùy hứng, chẳng đáng để công tử chê cười."
- Lê Hoài Chương: "Ta chưa từng nghe người ta đọc thơ mà lại sợ bị chê cười đến thế."
- Nguyễn Tố Khanh: "Bởi người ấy là công tử."
Lời vừa thốt ra, Tố Khanh lập tức im bặt. Hoài Chương cũng khựng lại. Một khoảng lặng ngắn ngủi rơi xuống giữa hai người. Rồi anh bật cười, ánh mắt dịu dàng hơn trước.
- Lê Hoài Chương: "Vậy xem ra ta phải cảm thấy vinh hạnh mới đúng."
- Nguyễn Tố Khanh: "Ta... không có ý đó."
- Lê Hoài Chương: "Ta biết."
Anh nghiêng đầu, giọng nói mang theo ý cười.
- Lê Hoài Chương: "Nhưng nếu công tử thật sự có thơ, ngày mai có thể đọc cho ta nghe được không? Ta cũng có mấy câu muốn xin công tử chỉ giáo."
Tố Khanh nhìn anh, trong lòng bỗng nảy lên một niềm vui khó tả.
- Nguyễn Tố Khanh: "Được."
- Lê Hoài Chương: "Vậy ngày mai, giờ Thìn, ta xin đợi ở đình nhỏ bên hồ."
- Nguyễn Tố Khanh: "Công tử không sợ làm phiền ta sao?"
- Lê Hoài Chương: "Nếu người ta muốn gặp là công tử, đợi thêm một chút cũng chẳng có gì đáng ngại."
Tố Khanh cúi đầu, khóe môi không giấu nổi nụ cười.
- Nguyễn Tố Khanh: "Vậy... ngày mai gặp."
Cửa sổ khép lại. Tố Khanh vẫn đứng bên cửa, mãi một lúc lâu sau mới quay vào phòng. Cậu mở ngăn kéo, lấy bài thơ vừa viết ra, nhìn bốn câu chữ rồi cẩn thận gấp lại.
Ngày mai, cậu sẽ gặp anh.
Ngày mai, cậu sẽ được nghe anh đọc thơ.
Ngày mai, có lẽ cậu sẽ biết thêm một chút về người mình đang thương... Chỉ nghĩ đến đó thôi, đêm dài cũng hóa ngắn.
Ở căn nhà sát vách, Hoài Chương cũng chưa ngủ. Anh ngồi bên bàn, mở quyển sách đang đọc dở, nhưng ánh mắt cứ dừng ở trang giấy trắng bên cạnh. Sau cùng, anh cầm bút lên, viết xuống một bài thơ ngắn.
"Bên song nghe khúc đàn ai
Hương xuân chưa nhạt, lòng hoài vấn vương
Người đâu cách một bức tường
Mà như đã gửi đoạn trường cho nhau."
Viết xong, anh ngắm nghía một hồi, rồi bật cười.
- Lê Hoài Chương: "Lê Hoài Chương, ngươi đúng là hết thuốc chữa."
Anh vốn đến Thiên Trường để nghỉ ngơi và chuẩn bị cho kỳ thi. Nào ngờ mới chuyển đến chưa được bao lâu, sách còn chưa đọc hết, thơ đã viết vì một người, tâm trí cũng chẳng còn hoàn toàn thuộc về mình.
Nhưng anh không thấy phiền. Trái lại, anh cảm thấy những ngày tháng ở nơi này bỗng trở nên đáng mong đợi hơn bao giờ hết.
Anh cất bài thơ vào quyển sách, thổi tắt đèn. Ngoài cửa, gió đêm lay động cành trúc, bóng lá đổ dài trên nền sân.
