Dây đèn lồng đỏ vẫn còn treo dọc hành lang, nhưng không ai thắp nữa.
Trịnh Khải đứng dựa lưng vào bức tường ngoài Đại Điện, nhìn ra sân. Dải khăn tang được thắt gọn trên đầu anh khẽ lung lay trong gió.
Mấy hôm trước chỗ này còn ngổn ngang lụa đỏ, thang tre, người hầu chạy qua chạy lại hối hả. Giờ những súc lụa đã được cuộn lại, chất thành chồng ở một góc hiên, phủ tấm vải bố. Mấy chậu đào vẫn nằm ngoài sân, nụ đã ngả hồng, chẳng ai buồn khiêng vào. Từng dải vải trắng buông xuống từ xà hiên, thế chỗ những chiếc đèn lồng, rủ im lìm trong gió.
Tết đang đến gần rồi. Tiếc là chẳng ai còn nhắc đến nữa.
Anh đứng đó đã khá lâu. Bộ áo tang trắng thô cọ vào cổ, hơi ngứa, nhưng anh không buồn chỉnh lại. Trong điện vọng ra tiếng người, khi dày khi thưa, nghe như tiếng sóng đập vào một bờ đá ở xa.
Mấy gã thái y tuy đã được anh tha tội, không trách cứ gì, nhưng tất cả đều vội vã cáo lão từ quan ngay hôm đó. Anh cũng chẳng còn tâm trạng mà xem xét, chỉ gật đầu đồng ý.
Giờ đây, nghĩ lại mọi việc, Trịnh Khải chỉ lặng lẽ thở dài.
Cửa mở, Gia Thọ từ trong bước ra, dừng cách anh vài bước, cúi người. Áo tang trên người y hơi rộng, tay áo chùng xuống quá cổ tay.
“Bẩm, Chúa thượng nên vào rồi ạ.”
Trịnh Khải chưa động đậy.
Việc tang lễ, trước kia Trịnh Sâm đã quy định đầy đủ từ “phạm hàm” đến lễ “đại tường”, “nhập miếu”, anh cũng không cần lo liệu quá nhiều. Nhưng khi đến lúc đặt vàng bạc, của quý vào miệng người đã khuất, anh thấy nôn nao, nên đành bỏ ra ngoài.
"Thần đã cho xem ngày."
Gia Thọ nói tiếp, giọng thấp.
"Theo lệ cũ, linh cữu không nên để sang năm mới. Việc nhập táng phải làm sớm, mọi thứ gấp hơn dự tính."
"Ngươi cứ theo đó mà lo."
"Thần lĩnh mệnh."
Anh rời khỏi bức tường, đẩy cánh cửa với miếng bùa được dán ngay ngắn trên cao, bước vào điện.
Hương và khói nến đặc quánh ngay từ bậc cửa. Trong không khí còn phảng phất mùi trầm hương cùng quế.
Trịnh Khải nhìn xung quanh thêm lần nữa.
Đại Điện, nơi mỗi sáng anh vẫn ngồi nghe bá quan hô thiên tuế, nay không còn dáng vẻ cũ. Chiếc ghế vàng trên bệ cao vẫn ở nguyên chỗ, nhưng đã được phủ kín bằng một tấm vải trắng.
Ngay bên dưới, trên khoảng nền gạch vẫn để trống, đặt quan quách sơn đen, nắp đã đóng kín. Hai hàng nến cao cháy dọc hai bên, ánh lửa chập chờn trên lớp sơn bóng.
Những mảnh giấy vẽ những hình thù kì lạ mà anh không hiểu được dán xung quanh căn phòng. Chúng im lìm, như những con mắt lạnh lùng, trầm mặc dõi theo những người có mặt.
Quang cảnh trong điện tựa như ngày tang lễ Phụ vương Trịnh Sâm của anh. Nhưng lần này, đã khác trước rất nhiều.
Âm thanh đầu tiên tìm đến anh là tiếng khóc. Rất nhiều tiếng khóc, rải rác khắp các góc điện.
Tiếng nấc bị nén lại giữa chừng. Tiếng khóc bật lên rồi tắt ngay như bị bịt miệng. Tiếng thì thầm của mấy cung nhân già đang dỗ dành người trẻ hơn.
Trịnh Khải không phân biệt được ai khóc thật lòng, ai khóc vì lễ, ai khóc vì sợ. Anh chỉ im lặng lắng nghe từng đợt ồ ạt truyền vào tai mình.
Anh tiến đến đầu hàng. Mắt dán chặt vào quan quách đang nằm im lìm. Ở phần nắp dán đầy những lá bùa chú. Người thầy cúng thấy anh, vội hành lễ rồi lại tiếp tục công việc còn dang dở với mâm cơm cúng.
Thế rồi Trịnh Khải từ từ quỳ xuống.
Cách đó không xa, một chiếc linh toạ được đặt ngay ngắn. Trên đó đặt một chiếc bài vị còn mới, một bát hương nhỏ đang phảng phất mùi, và một mảnh lụa trắng tinh, được tết thành một hình người nhỏ.
Anh ngước lên nhìn người thầy cúng đang đặt mâm cơm đến trước linh toạ, bắt đầu đọc chú.
Từng câu chữ len lỏi vào tai anh, nhưng cũng chẳng đọng lại được gì. Trong mắt anh lúc này, chỉ còn là một màu đen tĩnh mịch, cùng mảnh lụa trắng đang khẽ lay động.
Thiết Hồn Bạch. Miếng lụa được coi là lưu giữ linh hồn người đã khuất.
Đằng sau anh, Xuân Huy quỳ không xa quan quách, lưng gập xuống. Mắt gã đỏ hoe, thỉnh thoảng đưa tay áo lên lau, rồi vội vàng hạ xuống như sợ bị ai bắt gặp. Gã khóc không thành tiếng, chỉ có đôi vai run lên từng hồi.
Trịnh Khải nghe tiếng nấc nhẹ của gã, nhớ đến những buổi sáng ngồi đối diện Cán, cầm quyển Tam Tự Kinh, kiên nhẫn đọc từng chữ. Suốt những tháng Cán ốm, người cuối cùng rời khỏi giường bệnh mỗi tối vẫn luôn là Xuân Huy.
Gần đó, Đặng Thị Huệ ngồi trên một chiếc ghế thấp. Anh nhìn bà, rồi nhìn thêm một lần nữa. Mắt bà sưng đỏ, gò má lõm xuống, da xám như tro nguội. Bà không khóc. Môi chỉ run nhẹ, rồi mím lại, rồi lại run. Bà nhìn quan quách không chớp mắt, lâu đến mức Trịnh Khải tưởng bà đã không còn thấy gì xung quanh.
Anh liếc tìm mẫu thân của mình.
Dương Thị Ngọc Hoan đứng phía bên kia, lưng thẳng, hai tay giấu trong tay áo. Bà không khóc, vẫn giữ vẻ nghiêm nghị thường thấy. Nhưng ánh mắt bà, sau một lúc lướt qua quan quách, dừng lại nơi Huệ, rất lâu. Đến khi bắt gặp ánh nhìn của con trai, bà mới quay đi.
Qua khoé mắt, anh thấy Thánh mẫu ngồi tựa vào tay một cung nữ, khăn tang ướt đẫm, mắt đỏ rực. Bà khóc nhiều, khóc thành tiếng, mặc cho người bên cạnh khuyên can.
Trịnh Khải hiểu đó là nỗi đau thật của một người bà mất đi đứa cháu.
Trịnh Khải lại đưa mắt nhìn về quan quách. Tấm gỗ sơn đen phẳng lì ấy ở ngay trước mặt, che không cho anh thấy gì bên trong.
Anh đang quỳ giữa điện, giữa tiếng khóc, giữa tất cả những người ấy. Rồi ánh mắt anh trở về với linh toạ, nơi “Thiết Hồn Bạch” vẫn khẽ đung đưa.
Anh không khóc, và cũng không thể khóc.
Tiếng khóc thương nghẹn ngào, tiếng nấc hụt hẫng hoà cùng tiếng đọc chú đều đều. Tất cả vẫn còn đó. Thế nhưng anh nghe chúng xa dần, xa dần rồi xa mãi ...
Để rồi tất cả chỉ còn lại một khoảng lặng, đúng ở chỗ tiếng gọi "đại ca" vẫn thường vang lên.
…
Đến chiều, các nghi thức trong ngày xong, người lần lượt lui ra. Tiếng khóc thưa dần rồi tắt hẳn. Trong điện chỉ còn ánh nến và mùi hương.
Đặng Thị Huệ vẫn ngồi nguyên chỗ cũ, không ai dám khuyên bà đứng dậy.
Trịnh Khải ra hiệu cho Gia Thọ lui ra ngoài, rồi bước đến bên quan quách. Lần đầu tiên từ lúc vào điện, anh đứng đủ gần để nhìn rõ những đường vân trên mặt gỗ.
Anh đưa bàn tay run run, vuốt nhẹ theo từng đường vân trầm đục.
Ký ức không xếp theo thứ tự, cứ thế đến rồi đi. Tiếng "đại ca" đầu tiên, ngập ngừng giữa sân chầu. Dáng ngồi ngay ngắn trước bàn sách, hai chân không chạm đất, đung đưa. Đôi tay đen xì tro bếp giơ lên khoe. Rồi tiếng cười khúc khích vì thấy mình đặt tên hay. Còn câu nói cuối cùng, nó vẫn luôn đeo bám, chưa từng rời khỏi đầu anh.
Anh đưa tay vào tay áo, lấy ra một con ngựa gỗ nhỏ bằng lòng bàn tay.
Hôm qua anh sai thợ mộc bên Công phiên làm gấp, dặn sơn đen toàn thân, bờm và đuôi dùng chỉ đen. Đường đục còn hơi thô, bốn chân hơi khập khiễng, nhưng người thợ đã cố hết sức.
Anh đặt nó vào chiếc rương nhỏ kê cạnh quan quách, nơi đã có mấy quyển sách vỡ lòng và một cây bút nhỏ.
Sau đó là tấm vải đỏ vuông vắn, giữa có hình tròn vàng thêu chữ Phúc. Trịnh Khải nhìn mảnh vải một hồi lâu, tay cũng siết chặt.
Anh lấy nó từ Quốc Công phủ, nơi Xuân Huy vẫn giữ nguyên mọi thứ trên chiếc bàn nhỏ như thể Cán vừa rời đi một lát. Hôm Cán giơ nó lên khoe, tay còn dính mực.
Anh gấp lại thật phẳng, đặt lên trên con ngựa.
Mấy hôm trước, màu đỏ ấy còn treo khắp hành lang.
Anh đóng nắp rương lại. Ánh mắt anh giờ đây chan chứ bao điều, nhìn về hướng “Thiết Hồn Bạch”.
"Tuyên Phi."
Anh không quay đầu, nhưng biết bà vẫn đang nhìn về phía này.
"Người nên về nghỉ một lát."
"Không cần."
Anh im lặng một lúc, cổ họng nghẹn đắng. Mãi lâu sau, anh mới gắng gượng cất lời.
"Cán nhi..."
"Chúa thượng đừng an ủi ta."
Giọng Đặng Thị Huệ khàn đặc, nhưng không run.
"Ta không cần."
"Ta … ta hiểu."
Đặng Thị Huệ đứng dậy, bước lại gần, dừng cách quan quách chừng hai bước. Bà đưa tay lên, không chạm vào gỗ, chỉ để bàn tay lơ lửng trong khoảng không rồi hạ xuống.
"Việc an táng, Chúa thượng định thế nào?"
"Phải kịp trước Tết. Ta đã cho người lo liệu, sẽ đầy đủ nhất có thể."
Bà nhìn anh một lúc, rồi lại nhìn về quan quách.
"Chúa thượng định đưa con ta đi đâu?”
Anh cúi đầu, xoa nhẹ lên nắp hộp gỗ nhỏ.
"Về lăng Tiên Chúa. Sinh thời, Phụ vương yêu quý nhị đệ nhất. Ta định để đệ ấy ở cạnh phụ vương, để cả hai an lòng."
Huệ gật đầu rất chậm. Ánh nến hắt lên gương mặt bà, làm những quầng thâm dưới mắt càng sâu thêm.
"Vậy ta xin Chúa thượng một việc."
Trịnh Khải nhìn bà.
Giọng nói dứt khoát vang lên.
"Khi xong việc, cho ta về Tây Kinh Thanh Hoa. Ta muốn ở lại đó, trông nom phần mộ cho tiên Chúa."
Trịnh Khải thở dài. Trong thân tâm vẫn còn nhiều đắn đo. Nhưng anh hiểu bà không còn thứ gì để giữ lại ở nơi này, và anh cũng không có quyền gì để giữ bà lại.
"Được. Nhưng không phải lúc này."
Anh nói.
"Tuyên Phi cứ ở lại thu xếp cho kỹ, qua Tết rồi hãy đi."
Thấy Huệ im lặng hồi lâu, Trịnh Khải tiếp tục. Tay anh ấn mạnh lên nắp hộp.
"Đệ ấy, ta sẽ lo. Tuyên Phi nhớ chú ý giữ gìn sức …”
"Ta biết."
Chỉ vậy. Bà không nói thêm, cũng không nhìn anh nữa, chỉ quay người bước ra cửa điện, tà áo tang lê nhẹ trên nền gạch. Anh cũng không quay lại nhìn bà. Căn phòng cứ vậy mà chìm vào tĩnh lặng.
Một lúc sau, Gia Thọ bước vào, cúi người.
"Bẩm Chúa thượng, đồ dùng của Công tử ở Đoài cung đã cho người dọn đi. Bát thuốc, chăn gối, chiếc hỏa bồn, đều đã cất."
"Ừ."
Anh chỉ đáp cho qua chuyện, phẩy tay một cái.
Gia Thọ lui ra. Trịnh Khải đứng lại một mình bên quan quách, nhìn ánh nến cháy thấp dần.
Bát thuốc, chiếc chăn, cái bàn nhỏ ở Quốc Công phủ đang lần lượt rời khỏi phủ này, từng món một, nhẹ đến mức không ai nghe thấy tiếng.
Nơi đó sẽ lại quay về làm cung Thế tử. Cửa phòng ấy cũng sẽ không còn ai gọi một tiếng "Công tử" nữa.
“Thiết Hồn Bạch” vẫn nhẹ nhàng lay động, cứ như có một nhịp điệu cho riêng mình.
…
Mấy ngày sau. Đã đến ngày phát dẫn.
Phủ Chúa trắng xóa từ tờ mờ sáng. Vải trắng treo khắp hành lang. Khắp các cổng, người ra vào đều mặc tang phục, bước chân nhẹ nhàng, chậm rãi.
Thế nhưng không một ai to tiếng. Chỉ có tiếng trống tang đánh từng hồi đều đặn, hoà cùng tiếng phường Chèo, vọng từ phía Chính Môn.
Trịnh Khải bước ra khỏi Nội Điện khi trời chưa sáng hẳn. Gia Thọ đi sau anh một bước.
"Mọi việc đã xong cả chưa?"
"Bẩm, đã xong. Đúng như Chúa thượng dặn."
Gia Thọ dừng một nhịp.
"Quan quách sẽ rời phủ hôm nay, tang kỳ vẫn theo lệ, chưa hết."
Anh gật đầu, không hỏi thêm.
Chính Môn mở ra lúc trời vừa sáng.
Trịnh Khải đứng trước bậc cửa Đại Điện, hai bên là những người còn lại của phủ Chúa.
Đặng Thị Huệ đứng ở phía bên trái, cách anh vài bước, áo tang trắng, tóc búi gọn, hai tay buông thõng. Xuân Huy đứng sau bà, mắt vẫn đỏ. Ngọc Hoan và Thánh mẫu đứng lùi về phía sau. Gia Thọ đứng gần anh, không cần ai nhắc, vẫn làm tròn từng việc nhỏ đến cùng.
Tiếng trống tang dồn lên một hồi dài. Rồi tiếng nhạc nổi lên, trầm và kéo dài, lan khắp sân.
Đoàn người bắt đầu đi ra. Dẫn đầu là hai người cầm một cái “thể kì” lớn, đầy hoạ tiết oai vệ, với hai chiếc đèn lồng rủ xuống. Hàng người xung quanh đều bận áo trắng, tay cầm cờ phướn buông dài.
Trên lá cờ đi đầu, một con rồng vàng uốn mình giữa nền trắng, bốn móng xòe ra sắc lạnh dưới ánh sáng buổi sớm. Theo sau là hàng người bê mâm ngũ quả, đồ cúng cùng những mảnh vải to ghi câu phúng viếng.
Kế đó là chiếc linh xa phủ vải trắng, quan quách đặt trên đó, mái thêu rồng vàng, bốn góc buông rèm. Giữa đoàn, hai người nâng cao một tấm minh tinh dài, nét chữ đen đậm, ghi rõ tên, tuổi cùng quê quán của Trịnh Cán. Ở sau cùng là dòng chữ vàng lấp lánh, nổi bật lên trên tất cả.
Điện Đô Vương.
Xuân Huy quỳ sụp xuống khi linh xa, trán chạm nền gạch. Gia Thọ cúi người thật sâu.
Đặng Thị Huệ ngẩng đầu lên khi tấm minh tinh đi qua. Thế rồi bà quay sang nhìn Trịnh Khải. Ánh mắt bà lộ rõ sự sững sờ.
Anh không nhìn lại. Không ai nói gì. Bên kia, Ngọc Hoan cũng đưa mắt nhìn về anh, về phía Huệ, một thoáng ngắn, rồi lại hướng về đoàn người.
Sau linh xa là hàng quan lại, người khóc mướn, cùng người phụ việc. Họ bận áo tang, bước đi cúi đầu, không ai nói một lời. Đoàn người nối dài ra khỏi cửa Chính, dài đến mức khi linh xa đã qua khỏi đầu ngõ, phía sau vẫn còn người từ trong sân lục tục bước ra, cờ phướn trắng nối nhau như một dòng sông chảy chậm.
Trịnh Khải đứng yên trước bậc cửa.
Anh nhìn tấm minh tinh nhỏ dần trên đầu đoàn người. Nhìn chiếc linh xa lắc nhẹ theo từng bước chân phu khiêng. Nhìn lá cờ rồng khuất sau một khúc quanh, rồi hiện ra lần nữa, rồi khuất hẳn.
Tiếng nhạc ai oán của phường chèo đưa tang nhỏ dần, nhỏ dần, cho đến khi chỉ còn nghe như tiếng gió lùa qua mái ngói. Tiếng trống cũng xa, rồi mất hẳn.
Đoàn người đã khuất khỏi tầm mắt từ lâu, con đường trước Chính môn trống trơn. Trịnh Khải vẫn đứng đó, nhìn theo hướng đoàn người vừa đi, nơi con đường dẫn về Thanh Hoa.
Một mảnh vải trắng nhỏ còn xoay tròn dưới chân bậc cửa, rồi nằm yên.
