Chương 008: Lý Bá Hộ đòi nợ khống và Ba Tàu ép gán xưởng
Rầm, rầm, rầm.
Gậy bịt đồng nện vào cổng lim Đặng gia. Mái hiên rung lên. Hơn hai mươi đuốc dầu trẩu đỏ rực soi sáng khúc sông. Bóng cao to in lên tường đất.
Cổng bị đạp tung. Bản lề kêu rầm một tiếng. Bụi bay mù mịt. Chó sủa ầm lên khắp ngõ.
Dẫn đầu là Lý Bá Hộ, cường hào giàu quyền nhất lộ Đông Đô.
Gã ngoài năm mươi. Người béo phốp như trâu mộng. Áo gấm thêu kim tuyến. Tay đầy nhẫn ngọc nhẫn vàng.
Mặt bè như thớt. Mắt ti hí dưới mày rậm. Râu mép vểnh lên theo từng tiếng cười. Tay phe phẩy quạt không ngừng. Quạt lông ngỗng phẩy phành phạch đầy ngạo mạn.
Cạnh gã là Ba Tàu cười nịnh đắc thắng. Sau là mười hộ viện cầm đao xích cùng hai nha lại áo chàm huyện Nam Sách.
Dân xóm nghe trống mõ kéo ra xem mà không dám lại gần. Người lớn kéo trẻ con vào nhà. Cụ già run run thắp thêm đèn dầu. Người nép sau rào. Người bế con vào nhà. Cả ngõ nín thở.
— Đặng lão đầu đâu. Ra dập đầu đón lão gia. Ba Tàu the thé quát, có chủ sau lưng nên hung hẳn.
Đặng lão run ra hiên, chắp tay vái. Gậy tre gõ cồm cộp xuống nền. Cụ cúi đầu thật thấp.
— Lý lão gia. Đêm khuya dẫn nha lại tới tệ xá, có điều chi chỉ giáo.
Bà Đặng đứng sau cửa nắm chặt tay con gái. Tay bà lạnh ngắt vì sợ. Uyển Nhi nắm lại tay mẹ. Hai mẹ con không nói mà run.
— Hừ. Đừng giả ngô trước mặt ta. Gã cười khẩy giọng ồm như lệnh vỡ. Nay đúng rằm tháng bảy.
— Nghe nói xưởng ngươi bán muối thu bạc vạn, lại lên Thần Đinh đào trộm đất huyện.
— Nay ta mang giấy năm mươi lăm quan và quan sai tới thanh toán dứt điểm.
— Có tiền trả ngay không. Nói một lời cho xong. Đêm đã khuya. Quan sai còn phải về huyện.
Ba Tàu đập xấp giấy ố vàng dấu đỏ lên bàn gỗ giữa sân.
— Không có đủ năm mươi lăm quan đặt lên bàn trong nửa nén hương, thì chiếu theo khế vay, lão phải ký văn tự gán ba gian xưởng, mỏ đất và đem con gái làm thiếp thứ chín để trừ nợ. Không thì hai quan sai tống giam tội quỵt nợ công quyền.
Hai nha lại rút đao lệnh xoảng một tiếng thị uy. Ánh thép loáng dưới đuốc. Dân xóm lùi lại mấy bước. Không ai dám lên tiếng.
Uyển Nhi từ trong bước ra, mặt tái vì căm mà không sợ. Nàng đứng thẳng lưng. Tay nắm chặt vạt áo. Mắt nhìn thẳng vào mặt gã.
— Lý Bá Hộ. Hôm qua Ba quản gia hẹn tới rằm tháng tám mẻ ngự ra lò mới thu. Sao lật lọng nửa đêm dẫn quan sai ép người lương thiện.
— Ha ha ha. Nha đầu ranh con. Mày tưởng xưởng này còn đường sống hả. Gã cười sằng sặc, mắt dâm nhìn nàng như hoa sen đầu mùa. Ba Tàu chỉ là đầy tớ, lời nó sao bằng chữ ký lão gia.
— Cho ba ngày suy nghĩ là khoan hồng lắm rồi.
— Khắp Nam Sách này ai dám chống Lý gia ta.
— Ngài to gan thật. Coi thường phép nước, dùng giấy giả lừa quan sai cướp của dân lành.
Giọng đanh trầm xé toang tiếng cười của gã.
Hắn thong thả bước ra giữa sân. Áo nâu gọn. Bước chân vững. Mắt sáng. Tay ôm sổ chắc. Cả sân đổ dồn mắt nhìn. Tay cầm sổ cái đóng chỉ ngũ sắc và bút lông vừa mài mực.
Gã nhíu mày nhìn hắn đầy khinh bỉ.
— Thằng nhãi nào. Dám hàm hồ trước bá hộ và quan sai.
Hắn không nao núng, bước khoan thai tới trước nha lại và gã, chắp tay lễ đĩnh đạc. Củ Hành đứng sau lưng hắn mà tim đập thình thịch. Uyển Nhi nắm chặt tay mẹ không dám thở mạnh.
— Tại hạ Vũ Lâm, tổng quản sổ sách Đặng gia trang. Mới nhận việc ba ngày. Sổ nào cũng đã xem qua. Lão gia nói mang giấy năm mươi lăm quan tới thu, xin hỏi hai sai nha đại nhân và lão gia ba câu đối chất trước công lý.
Hai nha lại thấy hắn chững chạc như túc nho thì không dám càn, chắp tay đáp.
— Có oan cứ trình trước công lý. Nói gọn thôi. Đêm đã khuya.
— Vâng. Chỉ ba câu là rõ. Câu nào cũng có giấy tờ làm chứng. Hắn đáp chắc.
Hắn mở toang sổ cái đặt cạnh xấp nợ Lý phủ, chỉ từng mục.
Điều thứ nhất, lãi trái luật. Giấy gốc vay ba mươi quan từ tháng giêng năm Thiệu Bảo thứ sáu. Giấy còn đây. Chữ còn đây. Ngày tháng rõ ràng.
Hình Thư định lãi dân gian tối đa ba phần một tháng. Bảy tháng lãi tối đa chỉ sáu quan ba tiền.
Lão tự đôn lên hai mươi lăm quan lãi khống, thu quá mười phần, phạm tội nặng lợi áp bức dân. Mức này vượt gấp ba lần luật cho phép. Luật phạt một trăm trượng và bãi chức hương hào.
Điều thứ hai, nuốt mười hai quan hàng. Sổ giao nhận kho đông còn giữ. Người giao còn sống. Hàng đã vào kho Lý phủ. Sáu tháng qua nhà giao Lý phủ bốn mươi bộ chum tương trị sáu quan, tám mươi bộ chậu cúc trị bốn quan, mười xe củi cấn hai quan công. Cộng đã trả trước mười hai quan hàng.
Hắn quay ngoắt nhìn Ba Tàu, giọng sắc như dao.
— Ba quản gia. Hôm qua ngài ký biên nhận số này trước cả xóm. Sao bản tấu nay giấu nhẹm mười hai quan đi. Đem đánh bạc sới đò rồi đổ vạ Đặng gia chăng.
Ba Tàu nghe vạch tội trước chủ và quan thì mặt cắt không còn máu. Gối run quỵ xuống đất, miệng lắp bắp.
— Lão gia tha mạng. Tiểu nhân tiểu nhân. Tiểu nhân trót dại.
— Dại hay gian. Hắn hỏi dồn. Sổ kho còn đó. Đối chiếu là ra.
— Con không dám nữa. Gã dập đầu xuống sân.
Gã nhìn cảnh ấy tức tím mặt như gan lợn. Không ngờ đầy tớ biển thủ sau lưng để gia đinh vô danh bóc trần nhục trước quan sai.
Điều thứ ba, nợ thực chỉ hai mươi tám quan sáu tiền. Hắn quay sang nha lại tuyên bố dõng dạc.
— Trừ mười hai quan hàng và tính đúng lãi luật, nợ thực chỉ đúng hai mươi tám quan sáu tiền. Nay nhà xin trả trước mười lăm quan tiền mặt vừa bán muối gốm chiều nay.
Hắn vung tay, Củ Hành xách ba túi kẽm nặng đặt cồm cộp lên bàn trước sững sờ của mọi người.
Củ Hành đặt từng túi xuống. Mồ hôi nhễ nhại. Gã nói lớn cho cả sân nghe.
— Đây là tiền bán muối gốm hôm nay. Mười lăm quan chẵn. Đếm tại chỗ cho rõ.
— Mở ra xem. Một nha lại nói.
— Vâng. Gã mở miệng túi. Kẽm sáng loáng dưới đuốc.
Thợ xúm lại ngó. Có người reo khẽ. Có người vỗ vai nhau. Có người đếm theo từng túi. Ai cũng mở to mắt nhìn tiền kẽm sáng loáng. Xưởng nghèo mà có ngày đặt tiền mặt lên bàn dằn mặt Lý phủ.
— Còn mười ba quan sáu tiền, hẹn đúng rằm tháng tám mẻ ngự ra lò trả sòng phẳng cả vốn lãi. Xin hai đại nhân chứng giám biên bản này.
Hắn viết nhanh biên bản hai bản. Nha lại đọc rồi gật đầu.
— Viết rõ đấy. Ngày tháng rõ. Số tiền rõ. Một nha nói.
— Ký vào đây. Nha còn lại chỉ chỗ.
— Vâng. Hắn ký tên điểm chỉ ngay ngắn.
Hai nha lại thấy mười lăm quan sáng loáng, nghe dẫn luật không bắt bẻ được, gật đầu đồng tình.
— Lý lão gia. Gia đinh nói đúng Hình Thư. Nhà đã trả mười lăm quan, còn lại hẹn rằm tháng tám là hợp lệ. Còn càn ép bắt gái lương gia, huyện nha không bao che được.
Nha trẻ quay sang cụ nói thêm.
— Cụ giữ một bản. Mai lên huyện đóng dấu là xong.
— Đa tạ hai đại nhân. Cụ run run nhận giấy.
Gã tức toàn thân run bần bật, quạt lông trên tay bóp gãy đôi. Trước quan sai và lý lẽ thép, gã chỉ nuốt hận vào lòng.
Hộ viện đứng sau không dám hó hé. Đứa cúi mặt. Đứa nhìn đi chỗ khác. Không ai muốn dây vào giấy tờ quan phủ.
Gã trừng mắt nhìn hắn đầy căm độc.
— Tốt lắm. Thằng họ Vũ khá lắm. Nhớ mặt ngươi rồi. Rằm tháng tám thiếu mười ba quan sáu tiền, ta san phẳng xưởng này thành bình địa. Vác tiền rút về.
Ba Tàu còn quỳ dưới đất. Gã đá một cú vào mông. Gã quát.
— Dậy. Về phủ tính sổ với mày.
— Dạ dạ. Ba Tàu bò dậy, ôm mông chạy theo. Vừa chạy vừa vấp suýt ngã sấp xuống bùn.
— Đồ vô dụng. Nuôi mày tốn cơm. Gã chửi tiếp.
Gã phất tay áo dẫn hộ viện lủi vào bóng bãi sậy. Đuốc xa dần rồi mất sau tre.
Đoàn Lý phủ khuất sau tre đầu ngõ, cả xưởng vỡ òa vui sướng. Đuốc tắt hẳn. Trăng lên cao. Gió thổi nhẹ qua sân đầy tiền kẽm và giấy tờ.
Thợ hò reo vang. Trẻ con chạy quanh sân reo theo. Tiếng cười vang khắp xóm nhỏ. Bà Đặng lau nước mắt cười. Củ Hành nhảy lên vai bạn thợ hô lớn.
— Thắng rồi. Xưởng mình thắng rồi. Đêm nay ăn mừng lớn nhé.
— Nhờ đại ca cả đấy. Không có đại ca thì xưởng đã mất từ tối qua rồi. Thợ đáp vang.
Đặng lão ôm chầm lấy hắn, lệ già lăn dài má nhăn.
— Vũ tráng sĩ. Cậu là cứu tinh tái sinh họ Đặng này.
— Cụ nghỉ đi. Còn mẻ ngự phải nung. Hắn đỡ cụ ngồi xuống.
— Ừ. Cụ gật. Có cậu là ta yên tâm.
Uyển Nhi đứng hiên, gió thu bay tà lụa. Nàng nhìn hắn cười hiền giữa sân, lòng dâng tin yêu ngưỡng mộ vô bờ.
Nàng bước lại gần đưa khăn cho hắn lau mồ hôi. Khăn thơm mùi bồ kết. Tay nàng hơi run vì xúc động. Nàng nói khẽ.
— Huynh vất vả rồi.
— Không vất. Xong việc là nhẹ. Thấy xưởng yên là ta khỏe. Hắn đáp cười.
Hắn cười nhìn mọi người. Đầu đã vạch việc tiếp. Làm xà phòng hoa sen đầu tiên nước ta thu hàng trăm quan, mở thời hưng thịnh cho trang.
Hắn lau mồ hôi trán rồi bàn nhanh với bác Cả. Trăng lên cao. Sân đầy ánh bạc. Mọi người vẫn chưa muốn đi ngủ.
— Mai làm thêm bể lắng. Đất Thần Đinh về là nung ngay.
— Vâng. Bác gật. Thợ trực đêm nay luôn. Lò không tắt. Người không nghỉ. Mai nung mẻ đầu đất mới.
Đang hân hoan thì bỗng từ đầm sen sau xưởng vang tiếng rên đau đớn, kèm nước quẫy rào rào của bóng đen to lớn lảo đảo ngã gục bờ rào.
Củ Hành nghe tiếng động thì bật dậy ngay. Gã vớ vội đòn gánh. Tim đập mạnh. Mắt nhìn về phía đầm sen tối đen. Gã cầm đòn gánh chạy ra bờ rào xem. Hắn giơ tay bảo đứng yên chờ xem cho rõ rồi cùng bước ra.
