Tôi rời quê lên thành phố học nghề.
Sau đó đi làm.
Tôi không trở thành ông chủ bán xe đạp.
Tôi làm đủ thứ nghề.
Phụ hồ.
Giao hàng.
Bán hàng.
Có lúc thất nghiệp nằm trong căn phòng trọ nhỏ, tôi nhớ quê đến phát khóc.
Nhưng rồi sáng hôm sau vẫn phải thức dậy.
Mười năm trôi qua.
Một ngày, tôi trở về quê.
Mọi thứ thay đổi rất nhiều.
Con đường đất ngày xưa đã được tráng nhựa.
Cây cầu cũ cũng được xây mới.
Chỉ có dòng nước dưới con rạch là vẫn chảy như ngày nào.
Tôi ghé qua nhà cũ.
Cây xoài vẫn còn.
Cái võng không còn nữa.
Tôi đứng dưới gốc cây rất lâu.
Rồi tôi nhìn thấy một chiếc xe đạp màu xanh dựng bên kia đường.
Tim tôi đập mạnh.
Tôi chạy tới.
Chiếc xe cũ.
Nước sơn tróc.
Cái yên rách một miếng.
Tôi nhận ra nó ngay lập tức.
Đó là chiếc xe của ba tôi.
Nhưng ai đang sử dụng nó?
Tôi đạp xe theo người phụ nữ phía trước.
Cô ấy dừng trước một căn nhà nhỏ.
Mấy đứa trẻ chạy ra.
— Cô Lan!
Tôi đứng phía sau.
Lan quay lại.
Hai đứa nhìn nhau.
Không ai nói gì.
Lan đã khác.
Mái tóc dài ngày xưa giờ được cắt ngắn.
Gương mặt gầy hơn.
Nhưng đôi mắt vẫn vậy.
Tôi cười:
— Mày còn nhớ tao không?
Lan nhìn chiếc xe.
Rồi nhìn tôi.
— Nhớ.
Tôi hỏi:
— Sao mày lại có xe của ba tao?
Lan cười.
— Tao mua lại.
— Bao nhiêu?
— Hai trăm ngàn.
Tôi bật cười.
— Hồi đó ba tao mua gần cả tháng tiền công.
Lan nói:
— Tao biết.
Rồi nó chỉ vào căn nhà.
— Tao đang dạy mấy đứa nhỏ ở đây.
Tôi nhìn những đứa trẻ.
Có đứa chân đất.
Có đứa mặc áo đã bạc màu.
Lan nói:
— Tao từng hứa rồi mà.
Tôi hỏi:
— Hứa gì?
Lan nhìn tôi.
— Mày quên rồi à?
Tôi im lặng.
Tôi nhớ.
Lời hứa dưới gốc xoài năm mười ba tuổi.
Lan từng nói:
“Sau này tao làm cô giáo, để trẻ con nghèo cũng được đi học.”
Tôi cười.
— Mày làm được rồi.
Lan lắc đầu.
— Chưa.
— Sao?
— Còn nhiều đứa chưa được đi học lắm.
Tối đó, tôi và Lan ngồi dưới gốc xoài.
Tôi lấy viên bi màu xanh trong túi ra.
Lan nhìn thấy.
Nó ngạc nhiên:
— Mày còn giữ hả?
Tôi gật đầu.
— Mười năm rồi.
Lan cầm viên bi.
Nó cười.
— Tao tưởng mày vứt lâu rồi.
Tôi nói:
— Tao cũng tưởng vậy.
Lan im lặng.
Một lúc sau, nó hỏi:
— Ba mày đâu?
Tôi cúi đầu.
— Mất rồi.
Lan không nói gì.
Tôi kể cho nó nghe những năm cuối đời của ba.
Ông vẫn thường hỏi:
“Lan có về chưa?”
Tôi chưa bao giờ hiểu tại sao ba lại hỏi.
Cho đến lúc này.
Lan khóc.
Tôi cũng khóc.
Hai đứa ngồi dưới gốc xoài.
Không ai nói gì.
Có những nỗi buồn nếu nói ra thành lời sẽ nghe rất nhẹ.
Nhưng nếu giữ trong lòng mười năm...
Nó nặng đến mức người ta phải ngồi xuống mới chịu nổi.
Sáng hôm sau, Lan đưa tôi chiếc xe.
— Cho mày.
Tôi ngạc nhiên:
— Cho tao làm gì?
— Ba mày mua nó.
— Nhưng tao đã có xe khác.
Lan lắc đầu.
— Chiếc này không phải để đi.
— Vậy để làm gì?
Lan nói:
— Để nhớ.
Tôi nhìn chiếc xe.
Tôi chợt nhận ra có những thứ cũ kỹ không phải vì chúng vô dụng.
Mà vì người ta không nỡ bỏ đi.
Tôi đem chiếc xe về nhà.
Tôi sửa lại nó.
Thay yên.
Thay bánh.
Sơn lại màu xanh.
Nhưng tôi cố tình giữ nguyên một vết trầy nhỏ trên tay lái.
Đó là vết trầy năm tôi mười ba tuổi.
Ngày tôi té xuống ruộng vì cố chạy thật nhanh để chứng minh với Lan rằng tôi đạp xe giỏi.
Lan đứng trên bờ cười đến đau bụng.
Tôi lúc đó giận lắm.
Bây giờ nhớ lại...
Tôi cũng cười.
Tôi ở quê thêm một tháng.
Tôi giúp Lan sửa lại lớp học.
Ban ngày chúng tôi sơn tường.
Chiều dạy trẻ con.
Tối ngồi trước hiên nói chuyện.
Tôi hỏi:
— Mày có bao giờ muốn rời quê không?
Lan nhìn những ngọn đèn xa xa.
— Có.
— Sao không đi?
— Vì tao sợ đi rồi không ai dạy tụi nhỏ.
Tôi hỏi:
— Còn mày?
Lan nhìn tôi:
— Còn mày?
Tôi cười.
— Tao cũng từng muốn đi thật xa.
— Rồi sao?
— Đi rồi mới biết có những nơi càng đi xa càng nhớ.
Lan không nói.
Một lát sau, nó hỏi:
— Vậy mày có về nữa không?
Tôi nhìn nó.
— Có.
— Khi nào?
Tôi chỉ vào chiếc xe màu xanh.
— Khi nào chiếc xe này còn chạy.
Lan cười.
— Xe cũ lắm rồi.
Tôi nói:
— Nhưng tao cũng đâu còn trẻ.
Hai đứa cùng cười.
Nhiều năm sau, tôi vẫn trở về quê.
Lớp học của Lan giờ đã lớn hơn.
Những đứa trẻ ngày xưa nay có đứa đã đi làm.
Có đứa trở thành bác sĩ.
Có đứa làm kỹ sư.
Có đứa vẫn ở quê.
Nhưng mỗi lần tôi về, chúng đều chạy ra gọi:
— Chú ơi!
Tôi không còn là cậu bé mười ba tuổi nữa.
Lan cũng không còn là cô bé hai bím tóc ngày xưa.
Nhưng dưới gốc xoài, chúng tôi vẫn có một cái võng.
Chiếc xe màu xanh vẫn dựng bên hiên.
Một hôm, tôi hỏi Lan:
— Mày có nhớ hồi nhỏ không?
Lan nói:
— Nhớ chứ.
— Nhớ nhất chuyện gì?
Lan suy nghĩ một lúc.
— Nhớ cái thằng suốt ngày khoe xe đạp.
Tôi cười.
— Tao cũng nhớ một con nhỏ hay đi nhờ xe mà không chịu trả tiền.
Lan bật cười.
Gió từ con rạch thổi qua.
Lá xoài xào xạc.
Tôi nhìn chiếc xe màu xanh.
Tôi chợt hiểu ra rằng tuổi thơ thật ra không bao giờ mất.
Nó chỉ nằm im ở một nơi nào đó trong ký ức.
Chờ đến một ngày ta vô tình nghe một tiếng cười quen.
Thấy một con đường cũ.
Một mái nhà xưa.
Hay chỉ đơn giản là nhìn thấy một chiếc xe đạp màu xanh...
Là tất cả lại trở về.
Ba tôi đã đi xa.
Những ngày nghèo khó cũng đã đi xa.
Những buổi chiều chạy xe trên con đường đất cũng đi xa.
Nhưng lời hứa dưới gốc xoài thì vẫn còn.
Và có lẽ...
Đó mới là điều kỳ lạ nhất của tuổi thơ.
Người ta lớn lên.
Nhưng những lời hứa ngày nhỏ...
Đôi khi lại sống lâu hơn cả chúng ta.
Tôi dựng chiếc xe màu xanh dưới gốc xoài.
Lan bước ra.
— Đi đâu vậy?
Tôi cười:
— Đi một vòng không?
Lan nhìn chiếc xe.
— Xe này còn chạy được không?
Tôi đạp thử một cái.
Chiếc xe kêu “cót két”.
Tôi nói:
— Chạy được.
Lan leo lên yên sau.
Tôi đạp xe ra con đường trước nhà.
Hai đứa đi chậm.
Chậm đến mức tôi có cảm giác mình đang trở lại năm mười ba tuổi.
Và lần này...
Tôi không cần phải chạy thật nhanh nữa.
Bởi vì tôi đã hiểu.
Có những chuyến xe trong đời không phải để đi đến một nơi nào đó.
Mà chỉ để đưa người ta...
Trở về với chính mình.
