Khôi thì đứng chống tay lên bàn, đầu cúi thấp, giọng nghẹn như sạn mắc họng:
-- Sao cứ tách từng người ra thế này... chả nhẽ đến lúc nào đó, chỉ còn mình tao ngồi với mớ đồ rách à.
Đức thì quay đi, cố làm ra vẻ bình thản, lộ rõ sự bối rối.
-- Nam đi là phải, - Cậu nói khẽ - Rồi đến Thiều - Những người còn hạn. Họ vốn không phải ở đây, họ giúp chúng ta không phải ở chỗ tồi tàn hơn, sau đó họ rời đi đúng với những gì Tuấn, Nam hay Thiều được nhận.
Tạ Hưng ngửa đầu tựa lên tường, nói cái kiểu triết lý mà run rẩy:
-- Con người ta không sợ chết, chỉ sợ bị tách ra từng mảnh. Đội này cũng vậy, mỗi người đi một nẻo là thành mảnh vụn thôi.
Thiều nghẹn, muốn nói gì đó nhưng sợ, việc cậu đi hay ở lại không do cậu quyết định. Chỉ đành an ủi mọi người:
-- Này, tôi vẫn còn ở đây mà! Cùng lắm là tỏ ra mình hết date là được chứ gì.
Nguyễn Quý cười gượng, như cố kéo không khí lên:
-- Ờ, còn tám người cơ mà, sợ gì. Rồi mai lại có thêm người mới về đây.
Mẫn thì vẫn đứng đó, tay bấu nhẹ vào mép áo Thiều, gương mặt khô khốc, không khóc, chỉ cười hờ hững như mọi lần, nhưng lần này trong mắt lại có thứ ánh sáng khác - kiểu người biết trước mình rồi cũng sẽ bị bỏ lại.
Cảnh thì vẫn lạnh lùng, nhưng khi thấy Thiều sụt sịt, cậu đưa tay đặt nhẹ lên vai, không nói một câu. Đức liếc qua, khẽ gật, như để xác nhận sự im lặng ấy cũng là một hình thức an ủi.
Mẫn ngồi xuống mép bàn đối diện, hai tay đan lại, giọng thấp hơn cả tiếng quạt gió đang rít qua khe cửa.
-- Này, Thiều… ký ức sát nhân ấy… mày có nhớ lại thật không? Hay chỉ là trò hù của ông thần thôi? Tao chỉ muốn biết rõ, để còn biết mình là người xấu thật, hay chỉ bị gán tội.
Thiều vẫn cúi đầu, ngón tay nghịch mẩu dây vải rơi ra từ bao đồ. Cậu gật đầu chậm rãi.
-- Ừ… tao nhớ thật. Không phải kiểu nhớ trong mơ, mà là cảm giác ngấm đến ruột. Ông thần đúng là có trêu, có thêm thắt, nhưng… cái chuyện tao chỉ cãi cha mẹ chắc không có đâu.
Cậu thở dài, giọng vỡ như chính bản thân cũng không thể tin:
-- Tao đã từng muốn kết thúc cuộc đời ông chủ vì quỵt lương, và cái sát ý ấy khiến ông ta tự nôn tiền ra.
Mẫn im lặng một lúc, ánh mắt đăm đăm nhìn vào sàn.
-- Thế thì… chắc tao cũng chẳng khác. Tao không nhớ tường tận, nhưng mỗi lần nhớ mẹ, tao đều thấy tim lạnh buốt. Chắc tất cả tụi mình cũng đã làm cái gì đó không cứu vãn nổi.
Thiều im lặng một lúc lâu. Trong khi đó mọi người ngồi bệt xuống nền, quây lại như ở giữa có Thiều là đống lửa trại. Rồi cậu nói, giọng chậm, như đọc một mệnh lệnh tự giam mình:
-- Giờ muốn ở cùng nhau, đi cùng nhau, chỉ còn một cách duy nhất: không được bộc lộ bản sắc cá nhân. Làm giống nhau, nói giống nhau, chơi giống nhau. Mọi người đều giỏi nhưng đều như một viên gạch để xây tường - cái tường ấy sẽ che chắn cho từng người. Ai đi trước ai đi sau, đều tới cùng một chỗ có người cần mình.
Cả phòng lặng. Mẫn nghiêng người, mắt sáng lên một ý nghĩ cay cay:
-- Nếu thế thì người sau phải bị loại thì mới tới lượt người trước. - Cậu nói thẳng, không vòng vo - một định luật lạnh: thứ tự phải có người thay thế.
Nguyễn Quý khẽ cười, nụ cười ranh mãnh như thường thấy:
-- Vậy thì làm kiểu khác đi. Kỹ năng giống nhau, nhưng đừng nổi bật. Những nơi cần số lượng hơn chất lượng - chính là nơi họ lấy người. Ở đó, người ta cần đủ tay nghề chứ không cần cá nhân sáng chói. Chúng ta tập đồng đều, ai cũng làm được, ai cũng thay được.
Khôi nhíu mày, nhìn Thiều:
-- Nghe như việc chúng ta đang làm. Mày muốn làm ở cái xó này cả đời à?
Đức, vẫn giữ thói quen thực tế, chồm tới, chỉ vào sổ công việc:
-- Đầu tiên là phải luyện kĩ thuật sao cho không ai chê - cùng một tay nghề, cùng tốc độ. Giờ mà ai còn biểu diễn thì rủi là bị giám thị để ý.
Tạ Hưng nhìn cả nhóm, khóe môi cong xuống thành một nụ cười buồn.- Sau mỗi tuần, chỉ định một người biểu diễn, trừ Thiều.
Không ai nói gì, vì có lẽ cùng quan điểm. Cậu chậm rãi tiếp lời:
-- Nếu mất cả Thiều nữa, đội sẽ chỉ còn người hết date, chúng ta sẽ bị đưa ra thùng rác… nhưng chúng ta đều là con người, không phải hàng hóa.
Vài ánh mắt cúi xuống. Hưng cũng cúi đầu một chút. Nhưng khi ngẩng lên, giọng cậu lại bình tĩnh lạ kỳ - kiểu bình tĩnh của người chưa bao giờ cho phép mình tuyệt vọng.
Cậu nghiêng mặt sang phía Thiều, nói chậm từng chữ:
-- Họ ám chỉ điều đó nghĩa là chúng ta hết giá trị gì đó, có thể là bản sao đang bước tiếp, có thể là đại trà, có người khác giống hoặc tối ưu hơn. Nếu chúng ta dán nhãn nhau giống nhau, ít nhất khỏi bị xé rời bằng cái gọi là “ưu ái” hay “loại bỏ”.
Không ai đáp, vì mọi người đều hiểu ý cậu.
Trần Mẫn cúi đầu, thở ra:
-- Vậy là… ở đây là nơi cuối cùng làm việc đội? - giọng cậu như hỏi, nhưng cũng tự trả lời: - Đời nó cay thế.
Lê Cảnh, vốn ít nói, lên tiếng chậm rãi, giọng như mổ xẻ:
-- Đúng thế, và sau khi bị tách, hoặc là đi củi hoặc là đứng đầu một đội khác.
Thiều nhìn quanh, thấy ánh mắt đa phần đều ứ nghẹn, nhưng cũng thấy có vài cặp mắt sáng lên vì thèm một chỗ dựa.
Thiều hắng giọng, quyết định:
-- Được. Từ giờ, mỗi người tập một khung hành vi: cách nói, giọng nói, tốc độ làm, cách đặt đồ - giống nhau. Khi được phân công, mọi người thực hiện như máy. Không khoe, không nổi bật. Ai tập tốt thì dạy người khác. Chúng ta không cần chứng minh tài năng gì cả, mà cần học tập và rèn luyện cũng như tự giác giáo dưỡng.
Mẫn gật đầu:
-- Chứ tự nhiên tôi nhớ mình đã ngoài 30, không phải 17 tuổi. Thế nên là điều cần thiết là cảm ơn thần vì thanh xuân tươi đẹp.
Quý vỗ tay nhẹ, nửa trêu nửa thật:
-- Thế thì mai bắt đầu luyện. Ai chưa biết đóng thùng hàng chuẩn - đứng đây tôi dạy. Ai còn rối việc thủ tục - Đức bị chỉ mặt - Tới tìm nó.
Mọi người nhìn nhau, im - rồi một vài tiếng cười khẽ, như một hợp đồng được ký bằng răng.
Chiều chia ca luyện, tối tập đồng bộ, ai ghi chép kỹ thuật rồi phổ biến.
-- Thưa ngài Alex, chiến tranh ở biên cương phía bắc khiến dãy Alimonth tiếp nhận hai nghìn người nhập cư tị nạn. Cần ngài đưa ra quyết sách.
Cả phòng như ngưng thở. Câu nói ấy không chỉ là một bản tin; nó là dấu hiệu của một thứ gọi là ngoài kia - thế giới mà họ từng nhìn qua cánh cửa phụ, nơi quyết định và trách nhiệm thật sự tồn tại.
Thiều làm chậm lại, đầu óc thoáng một luồng: hai nghìn người, quyết sách, trách nhiệm - tiếng đó chạm vào nơi cậu vừa bỏ mảnh ký ức đau đớn, chạm vào cái ý muốn được làm điều gì đó có giá trị thực sự. Cậu quay người sang giám thị, giọng khẽ:
-- Giám thị, cho con xin phép… con phải đi.
Giám thị nhìn Thiều, đó là cách cậu bé được kiểm tra, ông gật đầu không nói nhiều:
-- Đi. Khi về phải trình biên bản.
Thiều cúi đầu cảm ơn, rồi về chỗ thay đồ. Mọi người nhìn theo, có người nhoẻn miệng, có người cúi mặt để giấu cảm xúc.