Tối thứ Tư ngày 13 tháng 1, Ngọc nói chuyện với sinh viên cuối cùng của chương trình Marketing C.
Lần này cô không hỏi lại những câu đã biết. Không cần nghe thêm marketing rộng thế nào hay sinh viên có thể đi brand, research, content, performance. Cô đã có đủ phần đó.
Ngọc hỏi thẳng vào điểm mình còn giữ C trong danh sách.
“Chị ơi, nếu em thích nhất phần hiểu hành vi người dùng với research, nhưng không hứng quá nhiều với kinh doanh nói chung, chị thấy học chương trình này có phí không ạ?”
Người bên kia im vài giây.
“Không hẳn.”
“Vì sao ạ?”
“Vì research vẫn là phần quan trọng.”
“Nhưng?”
Chị sinh viên cười. “Nhưng em phải chấp nhận em học marketing chứ không học riêng consumer research.”
Đúng.
Chị ấy giải thích một sinh viên không thể chỉ chọn những môn mình thích ngay từ đầu. Các phần nền kinh doanh, quản trị, tài chính cơ bản, chiến lược và nhiều nội dung khác vẫn tồn tại. Sau này đi sâu mảng nào là chuyện khác, nhưng chương trình không được thiết kế chỉ quanh hành vi người dùng.
Ngọc hỏi:
“Nếu chị chỉ thích research thì chị có chọn marketing lại không?”
“Chắc vẫn có thể.”
“Có thể?”
“Ừ. Nhưng nếu chị thích viết, communication với nội dung nhiều ngang research thì chị sẽ xem ngành khác nữa.”
Ngọc cười nhẹ.
Câu ấy gần như nói đúng vị trí cô đang đứng.
Người kia hỏi lại:
“Em đang cân truyền thông à?”
“Vâng.”
“Thế em thích marketing hơn ở điểm gì?”
“Research người dùng.”
“Còn truyền thông?”
Ngọc nghĩ.
“Em thích cả research người đọc, phỏng vấn, nội dung, cách đặt thông điệp, chỉnh câu chữ theo audience… gần đây em còn thích nhìn phản ứng sau khi bài đăng.”
Người bên kia bật cười.
“Nghe danh sách của truyền thông dài hơn.”
Ngọc cũng cười.
“Vâng.”
“Thế em sợ gì mà chưa chọn?”
Câu hỏi bất ngờ.
Ngọc yên một chút.
“Sợ truyền thông không ổn định bằng.”
“Em biết marketing chắc chắn ổn định hơn à?”
“Không.”
“Thế?”
Cô không trả ngay.
Chính xác.
Marketing vẫn giữ một phần hình ảnh rộng hơn, gần kinh doanh hơn, có vẻ dễ chuyển hơn, và vì thế an toàn hơn trong đầu cô.
Nhưng cô chưa có bằng chứng nó chắc chắn ổn định hơn với chính mình.
Một ngành rộng nhưng mình không muốn làm phần lớn công việc bên trong chưa chắc an toàn.
Ngọc nói:
“Có lẽ vì em thấy marketing dễ giải thích với bố mẹ hơn.”
Chị sinh viên cười.
“Bố mẹ em phản đối truyền thông à?”
“Không hẳn.”
“Thế là em tự phản đối hộ?”
Ngọc cũng bật cười.
Một câu nói đùa, nhưng đúng.
Cuộc trò chuyện kết thúc sau chưa tới nửa tiếng.
Ngọc cảm ơn.
Đóng laptop.
Không ghi thêm ngay.
Cô xuống lấy nước, đi quanh nhà một lúc rồi mới quay lại bàn.
Không cần thêm người thứ sáu.
Không cần thêm video.
Không cần tìm một bài xếp hạng nào đó để lấy cớ quyết định.
Thông tin không còn thiếu ở mức quyết định được hay không.
Thứ thiếu chỉ là cô có chịu đóng một cánh cửa chính hay không.
Ngọc mở trang viết từ tối qua.
Nếu bỏ một bên hôm nay, mình tiếc điều gì nhất?
Câu trả lời vẫn vậy.
Ở Marketing C, cô tiếc research.
Ở Truyền thông A, cô tiếc cả một kiểu công việc.
Ngọc viết thêm:
Research người dùng không biến mất nếu mình không học Marketing. Có thể học/đọc/làm thêm sau.
Sau đó:
Nếu học Marketing chỉ để giữ cảm giác “rộng và an toàn”, mình đang lặp lại lý do từng giữ Kinh doanh quốc tế.
Cô dừng bút.
Đây là câu quyết định.
Kinh doanh quốc tế từng ở lại vì chữ ổn lâu hơn vì cô thực sự muốn nó.
Marketing khác. Cô thật sự thích nhiều phần của nó. Không thể gọi ba tháng tìm hiểu vừa rồi là giả.
Nhưng lý do khiến Marketing vẫn đứng ngang với Truyền thông ở đoạn cuối không hoàn toàn đến từ sở thích.
Một phần là nỗi sợ đóng đường.
Ngọc nhận ra mình không cần ghét một ngành mới được phép không chọn nó.
Một lựa chọn có thể tốt.
Hợp một phần.
Có nhiều cơ hội.
Và vẫn không phải lựa chọn của mình.
Cô đặt bút xuống.
Rồi viết, không phần trăm:
Hướng chọn: Truyền thông.
Bên dưới:
Chương trình hiện nghiêng: A.
Không viết chắc chắn cả đời.
Không viết không bao giờ Marketing.
Chỉ là lựa chọn đào tạo chính ở thời điểm này.
Nhìn hai dòng ấy, Ngọc không có cảm giác bùng nổ.
Không nhẹ hẳn như vừa thi xong.
Không muốn hét cho Chi biết ngay.
Chỉ cảm thấy một thứ đã đứng đúng chỗ.
Cô mở Messenger với Hiếu.
Ngón tay đặt lên bàn phím.
Sau đó đóng.
Cô muốn nói trực tiếp.
Không vì confession hay chuyện lớn phải giữ tới lúc gặp.
Chỉ vì sau nhiều tháng Hiếu nghe cô nói 55, 60, 65, 35, A, B, C tới mức gần như thuộc, cô muốn nhìn mặt cậu khi cuối cùng nói:
Em chọn rồi.
Sáng thứ Năm ngày 14 tháng 1, Ngọc nói với bố mẹ trước.
Bữa sáng.
Không họp gia đình.
Cô đặt thìa xuống rồi nói:
“Con nghĩ con chọn Truyền thông.”
Bố ngẩng lên.
Mẹ Lan nhìn.
“Chốt?”
“Về hướng ngành thì vâng. Chương trình con đang nghiêng A. Con vẫn cần kiểm lại mấy thông tin thực tế trước khi làm bước tiếp.”
Bố gật.
Không hỏi tại sao Marketing thua ngay.
Chỉ:
“Con nghĩ kỹ rồi?”
“Vâng.”
“Thế được.”
Mẹ hỏi:
“Marketing bỏ hẳn?”
“Không phải bỏ khỏi cuộc đời.”
Ngọc bật cười. “Con vẫn thích research với hành vi người dùng. Sau này con vẫn có thể học thêm.”
“Ừ.”
“Nhưng nếu chọn ngành chính thì con muốn Truyền thông hơn.”
Bà Lan gật.
“Thế mẹ hiểu.”
Bố Ngọc hỏi:
“Lý do cuối?”
Cô nghĩ.
“Con thấy thứ con thích ở Marketing là một phần trong nó.”
“Còn truyền thông?”
“Là nhiều phần con muốn làm cùng lúc hơn.”
Ông gật.
“Thế hợp lý.”
Không có câu:
Bố đã bảo.
Bởi ông chưa từng bảo.
Ngọc nói thêm:
“Con vẫn lo tiền với việc.”
“Bình thường.”
Bố trả.
“Chọn rồi không có nghĩa hết lo.”
Cô cười.
“Vâng.”
“Thế từ giờ tìm cách làm cho lựa chọn đó có giá trị.”
Ngọc nghe.
Không phải đã chọn thì cấm đổi.
Là từ quyết định chuyển sang làm việc.
Một giai đoạn mới.
Buổi chiều, bài trả phí thứ hai của Ngọc bắt đầu.
Lần này cô không có cảm giác cần chứng minh ngành mình vừa chọn là đúng bằng cách phải viết thật hay. Nếu bài này dở, Truyền thông không vì thế trở thành lựa chọn sai. Nếu bài được khen, nó cũng không chứng minh cô chắc chắn thành công.
Chỉ là một bài.
Điều này làm cô viết nhẹ hơn.
Chủ đề phụ huynh và học sinh bất đồng chọn ngành gần với project trước, nhưng brief mới muốn hướng thực tế hơn: người học có thể làm gì khi bố mẹ muốn một hướng khác. Ngọc không dùng trải nghiệm gia đình mình làm mẫu duy nhất. Cô lấy lại ghi chú cũ, xem những cuộc phỏng vấn phụ huynh rồi dựng cấu trúc quanh ba việc: hiểu nỗi lo phía sau phản đối, mang thông tin cụ thể thay vì chỉ nói “con thích”, và phân biệt việc cần lắng nghe với quyền quyết định cuối cùng thuộc về người chịu phần lớn hậu quả.
Cô dừng ở ý thứ ba.
Nghe quen.
Nhưng lần này nó không xuất phát từ tình yêu.
Là chuyện chọn nghề.
Ngọc viết một câu:
Bố mẹ có thể biết nhiều hơn bạn về cuộc sống, nhưng không thể biết rõ hơn bạn cảm giác phải sống nhiều năm với một lựa chọn mà mình không muốn.
Đọc.
Hơi mạnh.
Cô sửa:
Kinh nghiệm của bố mẹ đáng nghe, nhưng người học vẫn là người phải sống lâu nhất với lựa chọn nghề nghiệp của mình.
Tốt hơn.
Ít đối đầu hơn.
Cùng ngày, Hiếu review một phần nhỏ của Nam lần thứ hai.
Lần này chỉ có hai comment.
Một lỗi format.
Một chỗ thiếu note.
Nam sửa trong chưa tới mười phút.
Nam: Tuần này đỡ ngu rồi anh.
Hiếu nhìn.
Hiếu: Đừng gọi thế.
Nam:
Nam: Thì đỡ sai.
Cậu:
Hiếu: Ừ.
Hiếu thấy phần review ít tốn sức hơn tuần trước.
Không phải Nam đột nhiên giỏi lên nhiều.
Chỉ là hai lỗi cũ không lặp.
Đây là thứ khó thấy nếu Hiếu sửa hộ ngay từ đầu.
Một cảm giác khá giống gia sư, nhưng không hoàn toàn.
Với học sinh, mục tiêu là người kia dần không cần mình ở một dạng bài.
Với Nam cũng vậy.
Nếu vài tuần nữa cậu ấy không cần first pass ở những phần đơn giản, đó mới là dấu hiệu tốt.
Anh khóa trên sau khi xem final nói:
“Nam bắt nhịp khá nhanh. Từ tuần sau mấy task kiểu này nó gửi thẳng final cho anh được, em không cần first pass nữa trừ khi có phần mới.”
Hiếu hơi bất ngờ.
Một trách nhiệm vừa xuất hiện đã chuẩn bị giảm.
Nhưng cậu không thấy mình bị lấy mất vai trò.
Ngược lại.
Nếu review chỉ tồn tại để Nam không bao giờ tự gửi được thì quy trình có vấn đề.
“Vâng.”
Người kia nói thêm:
“Sau này có người mới khác thì chắc anh vẫn nhờ em đoạn onboarding.”
Hiếu gật.
Một vai trò rõ hơn hiện ra: không phải quản lý Nam lâu dài, mà giúp người mới hiểu workflow cậu đang giữ.
Ít giờ.
Nhưng kỹ năng khác.
Tối thứ Sáu ngày 15 tháng 1, Hiếu hỏi Ngọc có muốn gặp Chủ nhật không.
Cô trả ngay:
Minh Ngọc: Có.
Cậu:
Hiếu: Em rảnh?
Cô:
Minh Ngọc: Ừ. Bài mới em gần xong rồi.
Hiếu:
Hiếu: Thế Chủ nhật.
Ngọc:
Minh Ngọc: Ừ.
Cô không nói mình có chuyện muốn kể.
Thứ Bảy ngày 16 tháng 1 vẫn thuộc về hai lớp gia sư của Hiếu.
Buổi sáng, lớp mười.
Buổi chiều Huyền.
Huyền làm bài tốt hơn nhưng vướng một câu mới. Hiếu không có gì đặc biệt để ghi nhớ ngoài việc cô bé bắt đầu tự nói được mình đang bí ở bước nào thay vì chỉ nói em không biết làm.
Một thay đổi rất nhỏ.
Nhưng cậu thấy tốt.
Ngọc dùng phần lớn buổi chiều sửa bài trả phí thứ hai.
Bản lần này nhanh hơn bài đầu vì cô đã quen cách brief được viết và mức độ chi tiết người duyệt muốn. Nhưng chính vì nhanh hơn, Ngọc phải tự nhắc mình đừng đánh đồng quen quy trình với bài chắc chắn tốt.
Cô để một lúc rồi đọc lại.
Có một đoạn đang nói quá chắc rằng phụ huynh phản đối chủ yếu vì lo về việc làm.
Trong ghi chú cũ, nhiều người đúng là lo nghề nghiệp.
Nhưng cũng có người lo vì không hiểu ngành, vì danh tiếng, vì khoảng cách, thậm chí vì kỳ vọng cá nhân.
Ngọc sửa:
Phía sau một lời phản đối có thể là nỗi lo về việc làm, thu nhập, môi trường học hoặc đơn giản là vì bố mẹ chưa hiểu ngành bạn đang nói tới.
Chính xác hơn.
Tối, cô gửi bản trước deadline.
Không hồi hộp bằng lần đầu.
Một thay đổi khác.
Công việc bắt đầu bớt là sự kiện.
Có thể đó mới là cách biết mình chịu được nó.
Chiều Chủ nhật ngày 17 tháng 1, Hiếu gặp Ngọc ở một quán nước nhỏ gần Thành Công.
Không có địa điểm đặc biệt.
Hai người đã không gặp trực tiếp từ thứ Bảy tuần trước, đúng tám ngày. Không ai đếm trước khi tới.
Ngọc đến sau Hiếu vài phút.
Ngồi xuống.
Gọi nước.
Nói chuyện một lúc về bài mới của cô và chuyện Nam không cần first pass thường xuyên nữa.
Hiếu hỏi:
“Em có buồn nếu sau này họ không cần em viết nữa không?”
“Có thể.”
“Thế anh?”
“Gì?”
“Nam không cần anh review nữa.”
Hiếu nghĩ.
“Không.”
“Vì?”
“Thế mới đúng.”
Ngọc gật.
Cô thích câu đó.
Một lúc sau, cô đặt cốc xuống.
“Anh.”
“Ừ.”
“Em chọn rồi.”
Hiếu đang định uống, dừng.
“Ngành?”
“Ừ.”
Cậu nhìn cô.
Không cần hỏi tên.
Nhưng vẫn để cô tự nói.
Ngọc cười rất nhẹ.
“Truyền thông.”
Hiếu yên hai giây.
Sau nhiều tháng nghe cô cân.
Nhiều trang sổ.
Nhiều cuộc phỏng vấn.
Nhiều tỷ lệ.
Cuối cùng chỉ còn hai chữ.
“Ừ.”
Ngọc nhìn.
“Anh chỉ ừ?”
Hiếu bật cười.
“Anh đang nghe.”
“Em mất mấy tháng.”
“Thế anh phải nói bao nhiêu?”
“Ít nhất dài hơn.”
Cả hai cười.
Hiếu hỏi:
“Chắc?”
Ngọc nghĩ.
“Đủ chắc để chọn.”
Cậu hơi dừng.
Không phải một trăm phần trăm.
Nhưng đủ.
“Thế tốt.”
Cô lập tức:
“Lần này cho dùng.”
Hiếu cười.
Ngọc kể đoạn cuối với Marketing C. Phần khiến cô tiếc nhất nếu bỏ marketing chỉ là research và hành vi người dùng, trong khi nếu bỏ truyền thông cô sẽ tiếc gần như cả kiểu công việc mình đã thử suốt mấy tháng.
“Với em phát hiện em vẫn giữ Marketing một phần vì thấy nó an toàn hơn.”
“Giống Kinh doanh quốc tế?”
“Không giống hoàn toàn.”
Cô nói. “Marketing em thích thật. Nhưng đúng là chữ ổn vẫn kéo.”
“Ừ.”
“Em không muốn chọn bốn năm chỉ vì một cái tên làm em bớt sợ.”
Hiếu nghe.
“Thế em vẫn sợ truyền thông?”
“Có.”
“Tiền?”
“Có. Việc nữa.”
“Ừ.”
Ngọc nhìn cậu.
“Anh có thất vọng không nếu sau này em học rồi đổi nghề?”
“Không.”
“Thật?”
“Em học một ngành đâu phải ký hợp đồng làm đúng nó cả đời.”
Cô bật cười.
“Anh bắt đầu giống người em phỏng vấn.”
“Anh nghe em kể nhiều.”
Cậu hỏi:
“Chương trình A?”
“Đang đầu.”
“Chưa chốt trường?”
“Chưa hoàn toàn. Em muốn kiểm thêm mấy thứ thực tế, rồi mới làm phần tiếp.”
Hiếu gật.
Không hỏi mốc.
Ngọc đã đi đủ xa để tự biết bước tiếp.
Cô nói:
“Em có một chuyện hơi buồn cười.”
“Gì?”
“Lúc chọn xong em không thấy vui dữ lắm.”
“Thế em muốn?”
“Em tưởng sẽ kiểu nhẹ hẳn.”
“Không?”
“Không.”
Ngọc nghĩ. “Chỉ thấy đúng.”
Hiếu yên một chút.
“Thế có khi tốt.”
“Vì?”
“Em không chọn để hết lo.”
Cô nhìn.
Một câu rất đúng.
Quyết định ngành không xóa những nỗi lo về tiền, việc làm hay tương lai.
Nó chỉ trả lời:
Mình muốn đi hướng nào trước.
Ngọc cười.
“Anh hôm nay nói được.”
“Anh bình thường vẫn nói.”
“Không.”
Hai người chuyển sang đi bộ sau khi uống xong.
Trời tháng Một lạnh hơn những ngày đầu thu rất nhiều. Ngọc cho tay vào túi áo một lúc rồi cuối cùng vẫn rút ra nắm tay Hiếu.
Đi được một đoạn, cô hỏi:
“Anh có nhớ tỷ lệ đầu tiên của em không?”
Hiếu nghĩ.
“55 truyền thông, 30 marketing, 15 kinh doanh quốc tế.”
Ngọc dừng bước.
“Anh nhớ thật?”
“Ừ.”
“Anh bị gì thế?”
Hiếu cười.
“Em nói nhiều.”
Cô đếm.
“Từ 55.”
“Lên 60.”
“Rồi 65.”
“Sau bỏ phần trăm.”
Ngọc bật cười.
“Anh thuộc hơn em nghĩ.”
“Ừ.”
“Thế cuối cùng phần trăm bao nhiêu?”
Hiếu nhìn cô.
“Không cần.”
Ngọc hơi yên rồi cười.
“Ừ.”
Đúng.
Không cần 100%.
Cô siết tay cậu.
“Em chọn Truyền thông.”
Lần thứ hai trong buổi.
Không phải để báo.
Chỉ để nghe câu ấy khi nói thành tiếng.
Hiếu đáp:
“Ừ.”
Lần này cô không chê.
Tối về, Ngọc mở cuốn sổ cũ.
Những trang đầu đầy tỷ lệ.
Tên ba ngành.
Danh sách ưu nhược điểm còn rất ngây.
Những câu hỏi mà bây giờ cô đã biết trả lời một phần.
Ngọc không xé.
Không sửa.
Ở trang cuối của phần ngành, cô viết ngày:
17/01/2021
Bên dưới:
Chọn hướng Truyền thông. Không phải vì nó hoàn hảo. Vì sau khi nhìn cả phần đẹp lẫn phần không đẹp, đây vẫn là kiểu công việc mình muốn thử sống cùng nhiều nhất.
Dòng tiếp:
Marketing không phải lựa chọn sai. Chỉ không phải lựa chọn chính của mình lúc này.
Rồi cô đóng sổ.
Ở phòng trọ, Hiếu cũng đang chuẩn bị cho tuần mới.
File kỹ thuật.
Lịch trường.
Hai lớp thứ Bảy.
Không có thay đổi lớn.
Nhưng trong đầu cậu vẫn còn câu Ngọc nói buổi chiều:
Em chọn rồi.
Một mạch truyện đã kéo dài từ lúc cô còn không biết mình muốn trường nào cuối cùng cũng đi tới một quyết định.
Không phải nhờ một buổi tư vấn.
Không phải vì bố mẹ.
Không phải vì Hiếu.
Cũng không vì khoản hai trăm nghìn.
Tất cả những thứ ấy chỉ đưa thêm dữ liệu.
Người chọn vẫn là cô.
Và có lẽ điều Hiếu thấy đáng chú ý nhất không phải Ngọc đã chọn Truyền thông.
Mà là cách cô chọn.
Không đợi hết sợ.
Không đợi một chương trình hoàn hảo xuất hiện.
Không đợi ai bảo đây chắc chắn là lựa chọn đúng.
Chỉ tới lúc thông tin đủ rõ để biết mình đang chấp nhận điều gì, cô đã tự đóng bớt một cánh cửa và bước về phía còn lại.
Không phải mọi quyết định lớn đều cần cảm giác chắc chắn tuyệt đối.
Đôi khi trưởng thành chỉ là nhận ra mình đã có đủ lý do để không tiếp tục trì hoãn nữa.