Sáng thứ Tư ngày 27 tháng 5, nhóm nội dung của Minh Ngọc nhận được bản tổng hợp đầu tiên từ những phản hồi đã thu trong trường.
Không nhiều.
Chỉ hơn hai chục câu trả lời đủ rõ để dùng, phần lớn tới từ học sinh khối mười một và mười hai mà các thành viên trong nhóm quen biết. Ngay từ đầu mọi người cũng chỉ định xem đây là một cách lấy thêm trải nghiệm thật cho bài, không phải khảo sát chính thức hay thứ gì đủ lớn để đại diện cho toàn trường.
Nhưng tới lúc Quân gửi bản thiết kế đầu tiên, Ngọc vẫn dừng khá lâu ở một biểu đồ.
Ba cột.
Mệt vì nhịp sinh hoạt.
Mệt vì khối lượng bài.
Khó tập trung trở lại.
Bên trên mỗi cột là một con số phần trăm được viết khá lớn.
Nhìn rất rõ.
Rất giống một infographic hoàn chỉnh.
Và cũng khiến kết quả trông chắc chắn hơn bản thân dữ liệu thực tế.
Ngọc mở file gốc.
Đếm lại.
Sau đó nhắn:
Ngọc: Quân ơi, phần trăm này bỏ được không?
Cậu trả khá nhanh:
Quân: Sao chị? Nhìn % dễ hiểu hơn mà.
Ngọc: Dễ hiểu nhưng dễ làm người ta tưởng bọn mình khảo sát nhiều người.
Quân:
Quân: Mình có ghi số người ở dưới.
Ngọc nhìn thiết kế.
Dòng đó có.
Nhỏ hơn rất nhiều.
Nếu chỉ lướt qua, người đọc gần như chắc chắn sẽ thấy con số lớn trước.
Cô trả:
Ngọc: Nhưng mẫu của mình ít với không chọn ngẫu nhiên. Dùng % nhìn nghiêm túc quá mức dữ liệu mình có.
Một thành viên khác tham gia:
Hay đổi thành số người?
Ngọc nghĩ.
Số người sẽ trung thực hơn, nhưng vẫn chưa giải quyết phần quan trọng nhất: cùng một người chọn mệt vì nhịp sinh hoạt có thể đang nói về dậy sớm, về di chuyển hoặc về việc cả ngày phải tập trung liên tục.
Nếu ép tất cả thành ba cột, chính phần cô thấy thú vị nhất lại biến mất.
Ngọc: Hay không làm biểu đồ chính luôn?
Quân gửi ba dấu hỏi.
Quân: Em thất nghiệp à chị?
Cô bật cười.
Ngọc: Em vẫn làm bố cục.
Quân: Thế cho em cái gì để vẽ.
Ngọc kéo bảng trả lời lên rồi đề nghị chia thành ba nhóm trải nghiệm, mỗi nhóm dùng một câu mô tả ngắn và một trích dẫn đã bỏ thông tin cá nhân. Phần đầu chỉ ghi rõ rằng đây là những điểm lặp lại trong số phản hồi nhóm nhận được, không gọi chúng là kết quả chung của học sinh toàn trường.
Cuộc thảo luận kéo thêm gần hai mươi phút.
Quân vẫn tiếc biểu đồ.
Một người khác thấy thiết kế kiểu mới ít “ấn tượng” hơn.
Ngọc cũng thừa nhận.
Nhưng cuối cùng cả nhóm chọn phương án mới.
Không vì nó đẹp nhất.
Chỉ vì nó nói đúng kích thước của thứ họ thật sự biết.
Đến giờ nghỉ, Linh Chi thấy Ngọc vẫn đang đọc lại phần phản hồi.
“Mày đang học Toán à?”
“Không.”
“Thế sao toàn số?”
Ngọc đưa điện thoại.
Chi đọc vài dòng.
“À, cái khảo sát hôm qua.”
“Ừ.”
“Bao nhiêu người?”
“Hơn hai mươi.”
“Ít thế?”
“Thế nên mới không được viết như hai nghìn.”
Chi bật cười.
“Có ai định viết hai nghìn đâu.”
“Nhìn biểu đồ giống.”
Ngọc kéo bản cũ ra.
Linh Chi xem rồi gật.
“Ừ, cái này nhìn như khảo sát toàn trường thật.”
“Đấy.”
Chi trả điện thoại.
“Thế cuối cùng mày thích chữ hay số?”
Câu hỏi nửa đùa nhưng khiến Ngọc nghĩ thật.
“Chữ.”
“Biết ngay.”
“Nhưng tao thích lúc số làm mình phát hiện một chuyện.”
“Ví dụ?”
“Ví dụ cùng chọn một đáp án nhưng lý do khác nhau.”
Chi nghe vài giây rồi nói:
“Thế vẫn là thích người.”
Ngọc bật cười.
“Có thể.”
“Truyền thông năm mươi phần trăm tăng chưa?”
“Chưa.”
“Marketing?”
“Cũng chưa.”
Chi lắc đầu.
“Tao thấy mày giữ cái tỷ lệ này tới lúc nộp nguyện vọng luôn.”
Ngọc cười.
“Không cần đổi chỉ để chứng minh tao đang tìm hiểu.”
Câu nói khiến chính cô thấy khá đúng.
Một trải nghiệm mới không bắt buộc phải tạo ra một con số mới.
Nếu hôm nay thích đọc phản hồi thì tăng Marketing lên ba mươi lăm, ngày mai thấy thích viết lại tăng Truyền thông lên năm mươi lăm, cuối cùng bảng tỷ lệ sẽ chỉ phản ánh tâm trạng từng ngày chứ chẳng giúp quyết định gì.
Giữ nguyên cũng là một lựa chọn.
Cho tới khi có đủ lý do để đổi.
Chiều hôm đó, Ngọc về nhà sớm hơn ngày nhóm gặp trực tiếp trước.
Cô ăn, nghỉ rồi mở bản thiết kế mới.
Quân đã bỏ biểu đồ.
Thay bằng ba khối nội dung, mỗi khối có một biểu tượng nhỏ và một câu trải nghiệm thật. Không đẹp kiểu bắt mắt ngay từ đầu như bản cũ, nhưng đọc dễ hơn.
Ngọc comment một chỗ.
Sau đó dừng.
Không chỉnh thêm.
Gần bốn giờ, bố cô về nhà.
Ông đi ngang qua phòng thấy cửa mở nên hỏi:
“Làm gì đấy?”
“Bài nhóm ạ.”
“Vẫn nhóm trước?”
“Vâng.”
Ông đứng ngoài cửa, không vào hẳn.
“Con định theo cái này thật?”
Ngọc hiểu ông đang hỏi chuyện ngành.
“Con vẫn đang xem.”
“Chưa chọn được?”
“Chưa.”
Ông gật.
Không có vẻ sốt ruột.
Ngọc nghĩ một lúc rồi nói thêm:
“Hôm nay con thấy một phần marketing cũng khá thú vị.”
“Phần nào?”
“Kiểu hỏi người ta rồi xem vì sao họ phản ứng như thế.”
Bố cô dựa nhẹ vào khung cửa.
“Thế con có thích phần số liệu không?”
Ngọc nhăn mặt.
“Nếu chỉ ngồi dọn số chắc không.”
Ông hơi cười.
“Công việc nào cũng có đoạn không thích.”
“Con biết.”
“Thế xem mình chịu được tới đâu.”
Ngọc nhìn.
Câu này gần với điều cô từng tự ghi khi đọc chương trình ngành.
Không chọn nghề chỉ bằng danh sách những môn vui.
“Vâng.”
Ông không nói bố nghĩ marketing tốt hơn hay kéo câu chuyện về tài chính như Ngọc từng tưởng trước đây.
Chỉ hỏi rồi đi xuống.
Cô ngồi thêm một lúc.
Sau đó mở ghi chú nghề nghiệp và viết:
Dữ liệu thú vị khi nó giúp hiểu người thật. Không thích việc xử lý số liệu lặp lại chỉ vì bản thân con số. Cần tìm hiểu công việc thực tế của từng ngành trước khi đổi tỷ lệ.
Dưới đó, ba con số vẫn nguyên:
Truyền thông: 50.
Marketing: 30.
Kinh doanh quốc tế: 20.
Thứ Năm ngày 28 tháng 5, Ngọc tự học từ bảy giờ tối.
Ngày hôm nay ở trường không quá nặng nên cô đặt một tiếng mười lăm phút thay vì cố giữ cứng một khung giống tuần trước.
Toán trước.
Vật lý sau.
Một câu Toán làm được.
Câu thứ hai mắc ở giữa.
Ngọc thử gần ba phút rồi đánh dấu.
Chuyển.
Không thấy khó chịu.
Phần Vật lý ổn.
Tám giờ mười, cô quay lại câu đã bỏ. Lần này vẫn chưa ra hoàn toàn, nhưng đã xác định được điểm mắc.
Cô ghi:
Chủ nhật hỏi nếu tới lúc đó vẫn chưa ra.
Đóng tập.
Không chụp.
Điện thoại có một tin từ Hiếu gửi lúc gần tám giờ:
Hiếu: Hôm nay em học tới mấy giờ?
Ngọc đọc rồi trả:
Minh Ngọc: Vừa xong.
Cậu:
Hiếu: Có mắc?
Minh Ngọc: Một câu.
Hiếu: Gửi?
Cô nhìn tập.
Minh Ngọc: Không. Chủ nhật.
Một lúc sau:
Hiếu: Ừ.
Ngọc cười.
Rồi nhớ chuyện nhóm.
Minh Ngọc: Hôm nay em bỏ một biểu đồ.
Hiếu:
Hiếu: Sao?
Cô kể ngắn.
Mẫu ít.
Không đại diện.
Phần trăm nhìn mạnh hơn dữ liệu thật.
Cả nhóm đổi cách thể hiện.
Hiếu đọc xong rồi gửi:
Hiếu: Giống điểm trung bình.
Ngọc:
Minh Ngọc: Lại Toán?
Hiếu: Một số đứng một mình không nói được người ta sai ở đâu.
Cô hơi cười.
Minh Ngọc: Anh biến mọi thứ thành dạy học được thật.
Hiếu: Em cũng biến bài của anh thành nội dung được.
Ngọc nhìn câu đó.
Đúng.
Gần đây hai phần đời của họ không còn chỉ song song. Những cách nghĩ từ một bên đôi lúc đi sang bên kia rất tự nhiên, nhưng không có nghĩa một người phải tham gia trực tiếp vào công việc của người còn lại.
Cô kể chuyện bố hỏi ngành.
Hiếu không bảo tỷ lệ nào nên tăng.
Chỉ hỏi:
Hiếu: Em có tìm được thêm cái gì em không thích không?
Ngọc hơi bất ngờ.
Đa số mọi người thường hỏi cô thích gì.
Minh Ngọc: Có.
Cô kể phần xử lý dữ liệu lặp lại.
Hiếu:
Hiếu: Thế cũng là dữ liệu.
Ngọc bật cười.
Minh Ngọc: Đừng dùng từ đấy nữa.
Cậu gửi:
Ừ.
Không gọi.
Chỉ một cuộc trò chuyện ngắn đủ để kết thúc ngày.
Ở phòng trọ, sau khi đặt điện thoại xuống, Hiếu mở bảng chi tiêu tháng Năm.
Ngày mai là thứ Sáu.
Cuối tuần này hết tháng.
Cậu đã trì hoãn việc tính lại đúng tới mốc mình tự đặt.
Không sớm hơn vì lo.
Cũng không định muộn hơn chỉ vì ngại nhìn.
Hiếu kéo file sang một góc màn hình.
Không tính tối nay.
Chủ nhật sáng.
Cậu tự đặt một mốc mới.
Rồi đóng lại.