Ch.1: Thí Nghiệm Cuối Cùng

Người Therion muốn giết nhất trên đời là người đã cứu mạng Mirione.

Anh biết điều ấy từ lâu, lâu đến mức nó không còn gì để xét lại. Nó nằm trong anh như một hằng số: xác định một lần, kiểm chứng nhiều lần, rồi chỉ còn việc đặt vào đúng chỗ trong phương trình.

Ba tầng dưới lòng đất của Viện, không khí lạnh hơn mặt đất bảy độ. Therion đo con số ấy vào tuần đầu tiên sau khi hầm đào xong và chưa bao giờ phải đo lại, vì nó không đổi. Anh thích những thứ không đổi. Chúng là số ít thứ trên đời không đòi anh phải giải thích.

Trên trần, những ống đèn dài phát ra một tiếng rì rì đều đặn, thứ âm thanh chỉ tai người đã quen im lặng mới nghe ra. Anh đứng trước dãy đồng hồ đo, xoay cổ tay phải hai vòng, rồi bắt đầu đọc từ trái sang phải.

Mỗi chiếc kim chỉ một con số, mỗi con số mang theo một khoảng sai số. Therion đọc cả hai. Người ở Viện vẫn nói sau lưng anh rằng Therion không cho con số nào vào đầu nếu nó không mang theo sai số, cũng như người gác cổng không cho khách vào khi khách không có giấy tờ. Họ nói đúng. Năm tám tuổi, anh đo chiều dài phòng ăn bằng một sợi dây thắt nút, ba lần, và được ba kết quả khác nhau. Người hầu bảo cậu chủ đếm nhầm. Anh không đếm nhầm. Từ hôm ấy anh hiểu thế giới chưa bao giờ trả lời chính xác; nó chỉ trả lời trong một khoảng. Việc của con người là thu hẹp khoảng ấy cho đến khi nó đủ nhỏ để đặt cả cuộc đời mình vào.

Đêm nay, khoảng ấy đã đủ nhỏ. Cỗ máy chiếm gần hết căn hầm. Công nhân ở bốn nhà máy khác nhau đã đúc từng phần của nó và tin rằng họ đang làm vỏ cho một lò thử vật liệu, khung cho một bệ pháo, ống dẫn cho một hệ thống làm lạnh. Chưa ai trong số họ thấy các phần ấy ghép vào nhau. Ở trung tâm là buồng: vừa một người đứng, cửa dày bằng lòng bàn tay. Anh đã bước vào đó nhiều lần khi máy tắt, để biết mình sẽ nhìn thấy gì, tay sẽ chạm vào đâu, sẽ thở thế nào trong khoảng không chật ấy. Anh không muốn bất cứ điều gì ở phía bên kia làm mình bất ngờ, ngoài một điều duy nhất không thể thử trước.

Trên bàn, cạnh cuốn sổ tính, là một khẩu súng ngắn và một tập hồ sơ buộc dây.
Anh không cần mở tập hồ sơ. Anh thuộc nó như thuộc bảng cửu chương. Nicanor. Bốn mươi hai tuổi vào năm ấy. Sát thủ nhận tiền, rồi thành kẻ g-iết người không cần ai trả tiền. Nhiều nạn nhân có tên trong hồ sơ; số không có tên được cho là còn nhiều hơn. Bị kết án tử. Vượt ngục. Sau đó là một khoảng trắng: không cáo trạng mới, không lệnh bắt mới. Rồi ba năm sau tai nạn, một bản án được xét lại mà không ai chịu giải thích, và một người đàn ông bước ra khỏi hồ sơ tội phạm để bước vào lễ cưới bên cạnh Mirione.

Tập hồ sơ mỏng hơn nhiều so với những gì hai mươi năm lẽ ra phải để lại. Phần lớn giấy tờ về Nicanor đã bị thay, bị rút đi, hoặc được chép lại bằng những câu không nói gì. Người từng tận mắt thấy mặt hắn thì ít, càng về sau càng ít. Therion đã phải vào các dự án quân sự, phải làm ra những thứ nổ to hơn mọi thứ loài người từng làm, mới đổi được quyền mở vài ngăn lưu trữ mà người thường không biết là có. Trong tất cả những gì anh lấy được, chỉ một tờ giấy thật sự đáng giá: một bản báo cáo tuần tra bị bỏ quên, viết tay bằng bút lông ngỗng trên thứ giấy thô đã ngả vàng từ thời chưa ai biết đến máy chữ, ghi rằng tuần trước tai nạn, một kẻ khớp với mô tả của Nicanor đã ngủ nhờ trong một lò than bỏ hoang cách thành phố ba giờ đi bộ. Không ai được cử đi bắt. Tờ báo cáo bị đóng dấu “đã xem” rồi nằm yên trong ngăn tủ mười chín năm.

Hắn đã ở gần đến thế. Ba giờ đi bộ. Bây giờ quãng đường ấy chỉ mất mười lăm phút lái xe.
Therion ghi con số cuối cùng vào sổ, gạch dưới hai lần, rồi ngẩng lên nhìn đồng hồ trên tường. Còn gần bốn giờ. Anh đã tính để còn đúng chừng ấy.

Ngăn kéo dưới cùng của bàn làm việc có khóa. Trong đó là bản vẽ chiếc xe trượt. Hai mươi năm nay anh chưa mở lại, vì không có gì cần mở lại. Anh nhớ từng nét: đường ray kim loại đánh bóng đến mức gần như không còn ma sát, khoang thuốc phóng phía sau, hai tầng phanh. Phanh cơ khí cho điều kiện bình thường. Hộp hãm khẩn cấp ở đầu xe cho điều kiện không bình thường. Một hệ thống tốt không phải là hệ thống không bao giờ hỏng. Một hệ thống tốt là hệ thống đã tính trước chỗ mình sẽ hỏng.

Hôm ấy phanh chính đã hỏng. Anh thừa nhận điều đó trước hội đồng Viện, trước gia đình bốn người trợ lý, và trong nhật ký của mình. Anh đã chọn sai trường hợp chịu lực của má phanh trên mặt ray trơn. Đó là một lỗi thật, và ngay tối hôm ấy anh đã sửa nó trong đầu. Nhưng phanh chính hỏng cũng chính là lý do hộp hãm tồn tại. Bốn người trợ lý đã làm đúng như được dặn: kéo cần phanh, thấy xe không giảm tốc đủ, giật chốt hộp hãm. Therion đứng trên đài quan sát cuối đường ray, nhìn làn khói đầu tiên bốc lên từ đầu xe, và không chạy đi đâu cả. Khói nghĩa là hộp hãm đang làm việc. Anh đã thiết kế để nó bốc khói.

Rồi một người đàn ông từ đâu đó lao ra. Không ai trên đài quan sát thấy ông ta đến từ hướng nào. Therion chỉ thấy một bóng người to lớn chạy song song với chiếc xe trên nền sỏi, rồi nhảy lên. Ông ta cúi xuống đầu xe, thọc hai tay vào chỗ khói, giằng giật thứ gì đó mà từ khoảng cách ấy anh không thấy rõ. Sau đó ông ta lôi Mimi khỏi ghế, gỡ từng người trợ lý khỏi xe, đẩy họ xuống, và nhảy theo sau cùng. Chiếc xe lao thêm một quãng, không giảm tốc, rồi nổ.

Đầu xe bị phá hủy hoàn toàn. Không còn mảnh nào của hộp hãm đủ lớn để kiểm tra.

Hai mươi năm, Therion dựng lại khoảnh khắc ấy hàng nghìn lần, và lần nào cũng đi đến cùng một kết luận. Hộp hãm đã bắt đầu làm việc. Khói đã bốc lên đúng lúc. Nếu không có hai bàn tay kia thọc vào một cơ cấu đang vận hành, chiếc xe sẽ dừng, Mimi sẽ bước xuống với hai đầu gối run và một cơn giận dành cho anh đủ dùng cả tháng. Không ai cần được cứu. Người đàn ông ấy không cứu ai cả. Ông ta biến một sự cố thành một thảm họa, rồi bước ra khỏi đám khói trong dáng vẻ của người vừa cứu mọi người khỏi thảm họa ấy.

Nếu người ấy không xuất hiện.
Anh không mở ngăn kéo. Anh để khẩu súng lại trên bàn, cầm lấy áo khoác, và bước vào thang máy.
*

Mặt đất đã tối. Anh tự lái xe. Anh chưa bao giờ thích giao cho người khác cầm lái một cỗ máy mà anh hiểu rõ hơn họ.
Đại lộ từ Viện về khu cũ sáng suốt chiều dài của nó. Đèn đường treo trên những cột thép cách nhau đều đặn, đều đến mức anh không cần đếm cũng biết khoảng cách. Đèn tín hiệu đổi màu ở các ngã tư. Chữ trên biển hiệu sáng rực sau những mặt tiền kính, và trên cao, đèn một chiếc máy bay chở khách chớp đỏ, chậm rãi hạ xuống phía sân bay ở rìa thành phố. Chiếc đài trong xe đang đọc tin tối. Anh vặn nhỏ nó xuống.

Hai mươi năm trước, con đường này lát đá cuội, đầy ổ gà và phân ngựa. Khi trời tối, những người thắp đèn vác sào dài đi dọc phố châm từng ngọn đèn dầu, và thứ ánh sáng ấy chỉ đủ cho người đi đường khỏi vấp. Người ta đi ngủ khi hết dầu. Người ta chết vì một vết xước nhiễm trùng, vì cơn sốt sau khi sinh, vì một mùa đông quá dài. Chưa ai trong thành phố này từng nghe giọng một người ở xa vọng ra từ chiếc hộp gỗ.

Không phải một mình anh làm ra tất cả. Hàng vạn người đã dựng những cột thép ấy, kéo những đường dây ấy, xây những nhà máy ấy. Nhưng phương trình đầu tiên nằm trong sổ của anh, và thế giới chạy theo nó nhanh đến mức nhiều người già trong thành phố đến giờ vẫn khựng lại mỗi khi bật công tắc, như không chắc ánh sáng có chịu đến hay không.
Anh vẫn đếm mọi thứ. Đêm nay anh cho phép mình không đếm.

Ba tuần trước, Mimi đến Viện vào một buổi chiều cô không phải trực. Cô dẫn theo con gái. Con bé đã cao đến vai mẹ, và vẫn giữ thói quen cầm từng món đồ trên bàn anh lên xem trước khi hỏi có được phép không. Mimi bảo con đặt xuống. Therion bảo cứ để. Mimi nhướng một bên mày nhìn anh, cái nhìn cô vẫn dành cho anh từ năm cô bảy tuổi, mỗi lần cô ngờ rằng anh đang nói một điều hợp lý vì một lý do chẳng hợp lý chút nào.
“Phát minh tiếp theo là gì?” cô hỏi.
“Một cánh cửa.”
“Cửa đi đâu?”
“Về.”
Cô bật cười. “Hai mươi năm rồi, cậu vẫn nói chuyện bằng nửa câu.”
“Nửa kia cậu tự hiểu.”
“Tớ hiểu nửa kia là cậu không định kể.”
Cô không hỏi thêm. Cô chưa bao giờ hỏi thêm khi anh không muốn nói, và có lẽ vì vậy anh nói với cô nhiều hơn với bất cứ ai. Họ uống trà. Cô kể về một ca mổ kéo dài từ sáng đến tối, về một ông giáo sư già ở bệnh viện, học nghề từ hồi chưa ai biết đến vi trùng, vẫn không chịu rửa tay trước khi khám, và cô đã phải đứng chắn cửa phòng bệnh cho đến khi ông ta rửa. Rồi, không vì lý do gì, cô nói chồng mình đang ở nhà nấu món súp dở nhất thành phố và nhất quyết gọi đó là món tủ.

Cô cười khi nói câu ấy. Không phải nụ cười cô dành cho anh, nụ cười bao giờ cũng có chút thách thức, chút canh chừng. Đó là nụ cười của người không cần phòng bị gì cả. Lúc ấy Therion đã nghĩ đến việc tháo rời cỗ máy. Ý nghĩ đó ở lại với anh suốt buổi chiều. Nó theo anh ra đến cổng Viện, khi anh đứng nhìn hai mẹ con đi xuống bậc đá. Con bé nắm tay mẹ, đung đưa, như trẻ con vẫn làm khi chúng quên rằng mình đã quá lớn cho việc ấy. Và nhìn hai bàn tay ấy, Therion nghĩ đến một bàn tay khác vẫn nắm lấy chúng mỗi tối. Bàn tay có tên trong một tập hồ sơ mà người thường không được phép mở.

Mimi đã đọc tập hồ sơ ấy. Chính anh đưa cho cô, năm cô hai mươi mốt tuổi. Cô đọc hết, trả lại, và nói rằng cô tin điều mình nhìn thấy ở người đàn ông ấy hơn điều người khác viết về ông ta. Anh hiểu cô. Cô là bác sĩ; cô tin những gì đặt được dưới tay mình. Nhưng cô chưa từng đọc những gì anh đọc sau này, trong những ngăn tủ quân sự. Cô tin điều mình nhìn thấy. Anh tin điều mình đã chứng minh. Một hạnh phúc dựng trên nền đất chưa ai khoan thử thì không phải là vững; nó chỉ là chưa sụp.

Còn con bé thì sao. Anh đã nghĩ đến nó. Anh nghĩ đến mọi thứ. Chỉ là có những số hạng mà khi đưa vào, phương trình không còn giải được nữa, và một phương trình không giải được thì không dùng được cho việc gì. Chiều hôm ấy, đứng ở cổng Viện, anh nhận ra mình hiếm khi gọi tên con bé, kể cả trong đầu. Tối hôm ấy anh gập cuốn sổ lại sớm hơn thường lệ. Sáng hôm sau anh mở nó ra ở một trang khác.

Therion đã giữ được một nửa lời hứa năm mười ba tuổi. Thế giới đã thay đổi; một phần sự thay đổi ấy mang tên anh. Nửa còn lại, Mimi đi bên cạnh anh trên con đường ấy, đã bị một người lạ lấy mất ở cuối một đường ray.
*

Xe rẽ vào con phố dốc trong khu cũ, nơi đèn đường thưa dần và mặt đá cuội vẫn chưa bị ai lột đi.
Nhà mẹ anh nằm ở cuối phố, giữa những ngôi nhà quý tộc đã qua thời thịnh nhưng vẫn giữ cổng sắt và khu vườn trước nhà như người ta giữ một thói quen. Người gác cổng già nhận ra xe anh trước khi nó dừng hẳn. Ngôi nhà đã được kéo điện từ mười mấy năm trước, và chiếc điện thoại trong sảnh từng là chiếc đầu tiên của cả khu phố. Nhưng trong phòng khách nhỏ, mẹ anh vẫn thắp ngọn đèn dầu cũ. Bà nói đèn điện làm mặt người trông xa lạ.

Bà ngồi trong phòng khách nhỏ chứ không phải phòng lớn. Therion để ý điều ấy trước tiên, rồi mới để ý đến những thứ khác.
Hai tách trà trên bàn. Một tách trước mặt bà, đã nguội, gần như chưa vơi. Tách kia ở phía đối diện, còn chừng một phần ba, và khi anh áp mu bàn tay vào thành sứ, nó vẫn ấm. Chiếc ghế bành đối diện bà đã bị kéo lại gần hơn chỗ thường ngày. Anh biết chỗ thường ngày vì mép thảm có một vệt nhạt màu vừa bằng chân ghế, còn chân ghế lúc này đứng cách vệt ấy hai gang tay. Người khách đã ngồi sát bà. Người khách rời đi chưa đầy mười lăm phút. Và mắt bà đỏ.
“Ai đến vậy mẹ?” anh hỏi.
“Một người quen cũ.” Bà đặt tay lên thành ghế. “Ông ấy ghé hỏi thăm mẹ.”
Therion chờ. Bà không nói thêm.

Anh xếp những gì mình vừa thấy lại với nhau. Mẹ anh không phải người dễ khóc; lần cuối anh thấy bà khóc là ở đám tang ông ngoại. Trên đời chỉ có một chuyện đêm nay đủ sức làm bà như vậy, và chuyện ấy đang đứng trước mặt bà trong chiếc áo khoác chưa cởi. Ở Viện có hai người, mỗi người được biết một nửa sơ đồ. Nửa nào cũng đủ để đoán rằng thứ đang nằm dưới ba tầng đất kia có thể g-iết người đứng trong nó.
“Người ở Viện?”
“Không ai ở Viện cả.”
“Vậy ai nói với mẹ?”
“Nói gì?”
Anh im lặng. Bà nhìn anh, và lần này chính bà là người làm cái việc anh vẫn làm với người khác.
“Con đến vào giờ này,” bà nói. “Mặc cái áo này. Không mang theo sách. Mẹ là mẹ con, Therion. Mẹ không cần ai nói.”
Đó là loại lập luận anh tôn trọng. Anh cởi áo khoác và ngồi xuống chiếc ghế còn ấm.
“Tối nay con làm thí nghiệm.”
“Mẹ biết.”
“Có thể con không về.” Anh thấy tay bà siết lại trên thành ghế, nên nói tiếp, nhanh hơn thường lệ. “Không phải chết. Có thể là… biến mất. Như thể chưa từng…” Anh dừng lại. Anh chưa bao giờ giỏi nói cho hết câu, kể cả khi anh biết rất rõ câu ấy kết thúc thế nào. “Nếu thành công, có thể mẹ sẽ không nhớ đêm nay.”
Bà không hỏi vì sao. Bà không hỏi thí nghiệm gì. Bà chỉ nhìn anh, lâu hơn thường lệ. Nhìn mái tóc cắt ngắn, nhìn khuôn mặt, rồi nhìn xuống hai bàn tay anh đặt trên đầu gối. Ánh mắt bà dừng ở đó lâu hơn cả, như đang đếm lại từng ngón.

Therion đoán bà đang nhớ cậu bé gầy nhom từng đo phòng ăn bằng một sợi dây, mười đầu ngón tay lúc nào cũng lấm mực.
“Con có nói với Mimi không?”
“Không.”
“Con bé sẽ…”
“Cô ấy có chồng.”
Bà mở miệng, rồi khép lại. Tay bà vẫn chưa buông thành ghế.
Therion nhìn tách trà nguội trước mặt bà. Có một câu anh đã chuẩn bị từ trên xe, và giờ anh thấy nó vô dụng, nhưng anh vẫn nói, vì đã chuẩn bị.
“Nếu mẹ bảo con ở lại…”
Anh không nói hết. Cả hai đều biết anh sẽ không ở lại. Anh chưa bao giờ ở lại vì ai bảo, kể cả bà, kể cả Mimi. Câu ấy không phải một lời đề nghị. Nó là thứ người ta đặt lên bàn để người kia có quyền gạt đi.
Mẹ anh đứng dậy. Bà đã sáu mươi tám tuổi, và bà đứng dậy chậm như mọi người sáu mươi tám tuổi, chống một tay lên mặt bàn. Bà đi vòng qua bàn đến chỗ anh ngồi, sửa lại cổ áo anh như đã làm suốt những năm anh còn quá bận nghĩ để tự sửa lấy.
“Cứ đi,” bà nói.
Bà giữ tay trên cổ áo anh thêm một lúc.