I. Giới thiệu tác phẩm
“Những đứa trẻ đầu đinh” là một truyện dài hư cấu, thuộc thể loại phản địa đàng (dystopia), mang đậm yếu tố trào phúng chính trị – xã hội, kết hợp với tâm lý thiếu nhi.
Tác phẩm khai thác nỗi sợ về quyền lực bị lạm dụng trong giáo dục và cải tạo trẻ em, qua lăng kính hư cấu về một thế giới nơi điều ước trẻ thơ có thể bị vận hành như bản án, và "kỷ luật" được sử dụng như công cụ cưỡng ép và phi nhân tính.
II. Toàn bộ nội dung là hư cấu
Tất cả nhân vật, sự kiện, bối cảnh, thiết chế và mô hình quản lý trong truyện hoàn toàn là sản phẩm tưởng tượng của tác giả. Tác phẩm không đại diện cho bất kỳ tổ chức, cá nhân, chính sách hay sự kiện có thật nào. Mọi sự tương đồng, nếu có, đều ngẫu nhiên và không có chủ đích mô phỏng thực tế.
III. Ý nghĩa và mục đích nghệ thuật
Tác phẩm nhằm:
• Phản ánh tâm lý trẻ em trong môi trường kỷ luật cao độ, bằng cách giả lập một thế giới tưởng tượng.
•
• Khơi gợi suy ngẫm xã hội về hậu quả của ganh tị, điều ước sai lầm và sự hối hận tuổi thiếu niên.
•
• Thể hiện quyền tự do sáng tạo nghệ thuật và khả năng tưởng tượng của người viết.
•
IV. Cơ sở pháp lý khẳng định quyền sáng tác và bảo vệ tác phẩm
1. Hiến pháp nước CHXHCN Việt Nam 2013 – Điều 41:
“Công dân có quyền nghiên cứu khoa học, sáng tác văn học, nghệ thuật, phát minh, sáng chế và tiếp cận thông tin.”
⇒ Khẳng định quyền tự do sáng tạo nghệ thuật là quyền hiến định.
2. Luật Sở hữu trí tuệ 2005 (sửa đổi 2022) – Điều 14, khoản 1:
“Tác phẩm văn học, nghệ thuật, khoa học… bất kể đã công bố hay chưa công bố, đã thể hiện bằng hình thức nào, đều được bảo hộ quyền tác giả.”
⇒ “Những đứa trẻ đầu đinh” là tác phẩm văn học sáng tác, được pháp luật bảo hộ đầy đủ về quyền nhân thân và tài sản.
3. Luật Báo chí 2016 – Điều 9, khoản 8:
“Báo chí, xuất bản không bị kiểm duyệt trước khi in, phát hành.”
⇒ Dù không trực tiếp áp dụng cho văn học, quy định này khẳng định nguyên tắc không kiểm duyệt tư tưởng trong xuất bản tác phẩm cá nhân – miễn là không vi phạm pháp luật hiện hành.
V. Dẫn chiếu pháp luật về quyền trẻ em (mang tính chất nội dung trong tác phẩm)
Tác phẩm có yếu tố cảnh báo xã hội, không cổ xúy cho hành vi vi phạm pháp luật, mà thể hiện hậu quả của sự lạm dụng quyền lực đối với trẻ em, phản ánh dưới góc nhìn hư cấu, phù hợp với các quy định bảo vệ trẻ như:
Luật Trẻ Em (102/2016/QH13):
• Điều 6, khoản 2: “Trẻ em được sống trong môi trường an toàn và thân thiện, được bảo vệ khỏi mọi hình thức x-âm hại thân thể, xúc phạm nhân phẩm, bạo lực, bóc lột.”
•
• Điều 29, các khoản a, b, đ: Nghiêm cấm mọi hành vi bạo lực, cưỡng ép lao động, xúc phạm thân thể và nhân phẩm của trẻ em.
•
Bộ luật Hình sự Việt Nam:
• Điều 140: H-ành hạ người khác, đặc biệt trong gia đình (bao gồm trẻ em).
•
• Điều 143: Xâm phạm quyền trẻ em, bao gồm sử dụng “cải huấn” sai mục đích.
•
• Điều 157: Giam giữ người trái pháp luật — cảnh báo cho hành vi trói, giam, kiểm soát trẻ em vượt quá giới hạn cho phép.
•
Các yếu tố này được đề cập trong truyện dưới dạng lên án – không phải tuyên truyền hay cổ súy, và là phần phản ánh nội dung cần thiết cho thông điệp văn học.
VI. Trách nhiệm của cha mẹ, người chăm sóc và trẻ em – Góc nhìn pháp lý và văn học
Tác phẩm phản ánh mối quan hệ cha mẹ – con cái trong bối cảnh bị chi phối bởi hệ thống cải huấn cưỡng chế, từ đó đặt vấn đề xã hội về vai trò và trách nhiệm lẫn nhau giữa người lớn và trẻ nhỏ.
Theo Luật Trẻ em 2016, các nguyên tắc liên quan được quy định rõ như sau:
🔹 Điều 90 – Trách nhiệm của cha mẹ, người giám hộ, người chăm sóc:
“Bảo đảm cho trẻ em được sống trong môi trường an toàn, lành mạnh, được giáo dục, hướng dẫn về hành vi, lối sống tích cực, phù hợp với lứa tuổi và hoàn cảnh sống.”
“Không được x-âm hại thân thể, xúc phạm nhân phẩm, trừng phạt dã man, đối xử tàn nhẫn hoặc sử dụng các hình thức giáo dục gây tổn thương thể chất, tinh thần.”
🔹 Điều 25 – Quyền và bổn phận của trẻ em:
“Trẻ em có quyền được bày tỏ ý kiến và được lắng nghe.”
“Trẻ em có bổn phận yêu thương, kính trọng ông bà, cha mẹ; chăm sóc, giúp đỡ gia đình trong khả năng phù hợp với lứa tuổi.”
Trong tác phẩm, hình ảnh cha mẹ ký hợp đồng cải tạo cho con, im lặng trước bạo lực, hoặc chính họ bị giam giữ được thể hiện như ẩn dụ cho sự bất lực, cam chịu, hoặc mất đi năng lực làm cha mẹ đúng nghĩa trong hệ thống cưỡng chế phi nhân tính.
Đồng thời, nhân vật trẻ em như Tú, Ân không bị lý tưởng hóa, mà được đặt vào tình huống có lỗi – có hối hận – có khát vọng sửa sai, từ đó gửi đi thông điệp đạo đức nhân văn, chứ không phải cổ vũ cho đối đầu thế hệ.
VII. Cam kết của tác giả
• Không nhằm xuyên tạc, bôi nhọ hay công kích bất kỳ tổ chức, cá nhân, cơ quan nào.
•
• Không kêu gọi hành động, không tuyên truyền nội dung vi phạm pháp luật.
•
• Không nêu đích danh địa điểm hay cá nhân có thật.
•
Tác phẩm thuộc phạm vi cho phép của quyền tự do sáng tạo được Hiến pháp và pháp luật Việt Nam bảo vệ.
Tôi, với tư cách là tác giả, cam kết trung thực với nội dung tuyên bố này, và yêu cầu được tôn trọng quyền sáng tạo nghệ thuật theo luật pháp Việt Nam và các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.
Tuyên bố này được lập trên tinh thần thiện chí, trung thực và sẵn sàng hợp tác nếu cần làm rõ bất kỳ nội dung nào liên quan đến tác phẩm.
Ký tên:
Lev Mikhailov – Đồng tác giả
Nikolai Volkov – Đồng tác giả
Ngày: … tháng … năm …