Trời chưa sáng hẳn khi đoàn người bắt đầu di chuyển.
Không ai ra lệnh chính thức. Sau đêm Ashen rời lều, sau khi Corvin đã được đặt xuống dưới một tấm vải xám không có bia mộ vì không còn thời gian để khắc đá, những gì còn lại của Ashfall tự nó vỡ ra thành từng nhóm nhỏ, mỗi nhóm tự tìm một việc để làm, vì không làm gì cả còn đáng sợ hơn. Một số ở lại giữ tuyến đất trống phía bắc. Một số khác, phần lớn là dân thường không mang Vực, được dẫn về phía nam, men theo rìa Vực Liệt, tới những đường hầm cũ mà thợ mỏ Ashfall đã đào từ nhiều thế hệ trước, sâu và quanh co đủ để giấu người khỏi mắt cả hai phe.
Doran đứng ở cửa một trong những đường hầm đó, nhìn dòng người lặng lẽ đi qua. Anh không đếm được có bao nhiêu, chỉ biết rằng mỗi khuôn mặt lướt qua đều có chung một điều: họ không nhìn anh như nhìn một Vực Chủ nữa. Họ nhìn anh như nhìn một người còn đứng vững, và trong lúc này, thế đã là đủ.
"Anh chắc là để nó xuống dưới đó sao?" Vess hỏi, đứng cạnh anh, hai tay khoanh trước ngực, mắt dõi theo bóng dáng nhỏ bé của Tiểu Vy đang lẫn vào đoàn người, cuốn sổ da của Corvin ôm chặt trước ngực như một lá chắn.
"Đường hầm sâu hơn tầm với của bất cứ thứ gì trên mặt đất," Doran nói, giọng anh khàn đi vì cả đêm không ngủ. "An toàn hơn ở trên này, với chúng ta."
"Anh nói cứ như thể chúng ta không còn là một phe nữa."
Anh không trả lời ngay. Tay anh đưa lên, chạm nhẹ vào mép khăn che nửa mặt dưới, một cử chỉ vô thức anh vẫn làm mỗi khi không biết phải nói gì. "Có lẽ không còn thật," cuối cùng anh nói. "Nhưng vẫn còn người. Và người thì vẫn cần được đưa tới nơi an toàn, bất kể chúng ta còn là một phe hay không."
Vess nhìn anh một lúc lâu, rồi cô thở ra, một tiếng thở dài mang theo cả sự mệt mỏi của nhiều tháng liền không có lấy một đêm yên. "Corvin sẽ nói anh đang nói đúng," cô nói. "Điều đó khiến em ghét phải nghe nó hơn."
Doran gần như mỉm cười, dù đôi mắt trũng sâu của anh không hề có ánh vui nào. Phía sau khăn che, vết loét cũ trên má anh giần giật nhẹ, thói quen của cơ thể anh mỗi khi cảm xúc dâng lên quá mức kiểm soát, một vệt hơi tím nhạt khẽ ứa ra nơi khóe mắt rồi tan biến, dấu vết duy nhất còn sót lại của căn bệnh đã khiến người ta xa lánh anh từ tấm bé. Anh không để ý. Anh chưa bao giờ thật sự để ý, không phải vì anh đã quen, mà vì có những nỗi đau khác lớn hơn để bận tâm.
"Đi kiểm tra tuyến phía bắc đi," anh nói. "Em cần ngủ trước khi ngã gục giữa trận."
"Còn anh?"
"Anh sẽ ở đây cho tới khi người cuối cùng xuống hầm."
Vess không tranh cãi. Cô chỉ đưa tay siết nhẹ vai anh, một cử chỉ ngắn ngủi nhưng đủ nặng để nói thay mọi lời chưa ai trong hai người muốn thốt ra, rồi quay đi, bước về phía doanh trại còn sót lại. Doran đứng đó, nhìn dòng người tiếp tục trôi qua trước mắt, và trong một khoảnh khắc, mọi thứ gần như yên tĩnh.
Rồi mặt đất rung lên.
Không có tiếng cảnh báo nào trước đó, chỉ một cảm giác kỳ lạ trong không khí, thứ mà chỉ những ai từng đứng gần Vực Liệt đủ lâu mới nhận ra: áp suất đổi khác trong một hơi thở, như thể chính lòng đất vừa hít vào thật sâu.
Rồi tiếng nổ câm lặng vang lên từ dưới lòng đất, và một đoạn dài của đường hầm, đoạn mà chỉ mới vài phút trước còn có hàng chục người đi qua, sụp xuống thành một khối hỗn loạn của đá vỡ và bụi mù.
Doran lao về phía miệng hầm ngay khi tiếng la hét đầu tiên vang lên từ bên trong, trước cả khi lớp bụi kịp lắng xuống đủ để anh nhìn rõ. Anh không nghĩ. Không có thời gian để nghĩ. Chỉ có một cảm giác lạnh buốt chạy dọc sống lưng, thứ trực giác duy nhất chưa bao giờ nói dối anh trong hai mươi sáu năm bị cả thế giới xa lánh: Tiểu Vy đang ở dưới đó.
"Doran, đợi đã!" một người lính Ashfall gọi với theo, nhưng anh đã biến mất vào trong màn bụi, không một lần ngoái lại.
Bên trong, thứ đầu tiên đập vào anh không phải bóng tối, mà là mùi. Một mùi tanh lạnh, khác hẳn mùi đất ẩm quen thuộc của những đường hầm Ashfall, một mùi anh chỉ từng ngửi thấy một lần duy nhất, ở gần miệng Vực Liệt, nơi con dấu đang rạn nứt. Từ những khe hở mới toác ra trên vách đá, một thứ chất lỏng đen đặc quánh đang rỉ ra, chậm rãi như thể chính nó cũng đang hấp hối, bò trên đá và bám vào bất cứ thứ gì nó chạm phải.
Anh đã nghe Juno mô tả nó trong một buổi họp mấy tuần trước, khi cô cố giải thích cho những người không hiểu về Va Chạm Vực rằng con dấu không đơn thuần là một cánh cửa, mà là một vết thương đang cố tự lành, và đôi khi vết thương ấy rỉ máu ngược trở lại. Lúc đó anh chỉ gật đầu cho có, không thật sự hình dung được nó sẽ trông ra sao. Giờ đây anh hiểu. Nó trông như cái chết đang học cách bò.
Một vài người đã chạm phải nó. Da họ chuyển xám xịt, những đường gân đen lan dần lên cổ, lên mặt, và họ không hét lên nữa, chỉ đứng đó, đờ đẫn, như thể có ai đó đang rút cạn sự sống ra khỏi họ từng chút một mà không cho họ cả quyền được sợ hãi.
"Chú Doran!"
Tiếng gọi đó xuyên qua tiếng đá lở như một lưỡi dao. Anh quay đầu, và thấy cô bé, kẹt giữa một khoảng trống nhỏ còn sót lại, cánh tay bị đè dưới một mảng đá vụn, máu rịn ra từ dưới lớp vải rách. Tiểu Vy không khóc. Cô bé chỉ nhìn về phía lối ra đang dần bị bóng tối nuốt chửng, một tay vẫn ôm chặt cuốn sổ da của Corvin vào ngực như thể đó là thứ duy nhất còn có thể cứu được.
Có một khoảnh khắc, chỉ một khoảnh khắc thôi, khi Doran đứng giữa đường hầm sập, nhìn cảnh tượng trước mắt, và một hình ảnh khác lóe lên trong đầu anh, không mời mà tới: một đứa trẻ khác, nhỏ hơn, gầy hơn, ngồi co ro một mình trong một hốc đá sâu dưới lòng Ashfall mười năm trước, không ai đến gần vì người ta đồn cô bé mang xui xẻo, đồn cô là con của một lời nguyền. Anh đã là người duy nhất bước tới hốc đá đó, không phải vì lòng tốt lớn lao gì, mà vì anh nhận ra ánh mắt cô bé giống hệt ánh mắt anh từng có, cái ánh mắt của một đứa trẻ đã học được rằng không ai sẽ tới, rồi vẫn cứ hy vọng có người tới.
Không ai chọn che chở cho những kẻ bị ruồng bỏ. Nên anh đã tự làm điều đó.
Hình ảnh ấy tan biến nhanh như khi nó xuất hiện. Doran không còn thời gian cho ký ức.
Da tay anh, nơi lớp vải áo choàng đã sờn cũ để lộ ra, bắt đầu ứa lên những vệt hơi sương tím nhạt, không phải vì anh cố ý, mà vì cơ thể anh, như mọi lần cảm xúc vượt quá sức chịu đựng, đang tự rò rỉ chính căn bệnh đã định hình cả cuộc đời anh. Anh không buồn kiềm nó lại nữa.
"Mở Vực," anh nói, giọng không lớn, nhưng vang lên trong sự hỗn loạn như một tiếng trống trận.
Đất dưới chân anh gợn lên, và Khu Vườn Thối Rữa trồi lên từ chính lòng đường hầm, mái vòm đất nấm đỏ tía cùng những viên đá phát sáng tím mờ dựng lên bao trùm cả khoảng không gian sập vỡ, không khí đặc quánh lại thành thứ mùi ẩm mốc quen thuộc với riêng anh. Nhưng lần này, mái vòm ấy không phải một cái bẫy dành cho kẻ thù. Nó là một tấm khiên.
Doran rút từ trong áo choàng một lọ thủy tinh nhỏ, thứ anh vẫn mang theo phòng khi cần dùng Vân Chướng giữa trận, và đập vỡ nó ngay dưới chân mình. Đám mây độc tím xanh bung ra, dày đặc hơn bất cứ lần nào anh từng thả nó lên kẻ địch, bởi lần này anh không kìm giữ lại một chút nào. Anh để cho toàn bộ những lớp dịch đã tích tụ trong cơ thể mình suốt hai mươi sáu năm bùng nổ ra cùng một lúc, không nhắm vào ai, chỉ nhắm vào chính thứ chất đen đang bò trên đá.
Nó có tác dụng. Anh nhìn thấy điều đó ngay lập tức: nơi làn sương tím phủ tới, thứ chất đen quánh kia khựng lại, như một sinh vật vừa trúng phải liều thuốc mê mạnh nhất trong đời nó, những đường gân đen trên da người bị nhiễm ngừng lan thêm, dù chưa biến mất hẳn. Không phải phép màu. Chỉ là cùng một thứ độc đã khiến cả thế giới xa lánh anh, giờ được dùng theo cách cực đoan nhất có thể, để làm chậm lại một cái chết khác đang cố lan ra nhanh hơn.
"Ra ngoài!" anh hét lên, giọng vỡ ra vì gắng sức duy trì mái vòm giữa lòng đất đang tiếp tục rung chuyển. "Tất cả mọi người, ngay bây giờ!"
Họ chạy.
Từng người một, những dân thường còn có thể tự đi được bò qua lớp đá vụn, dìu nhau ra khỏi vùng tối, trong khi Doran đứng giữa tâm mái vòm, tự hồi máu nhờ chính Bị Động của mình, miễn nhiễm với làn sương độc đậm đặc nhất anh từng tạo ra. Một người phụ nữ lớn tuổi ôm một đứa bé trai chạy ngang qua anh, thì thầm lời cảm ơn không thành tiếng. Một người đàn ông bị thương ở chân được hai người khác xốc nách kéo đi. Từng gương mặt, từng cái tên anh không kịp nhớ, lướt qua anh trong bóng tối nhuốm sắc tím bệnh hoạn.
Anh đếm nhịp thở của chính mình, một thói quen cũ từ những năm luyện tập để không bao giờ giữ Vực quá giới hạn của nó. Mười lăm giây. Hai mươi giây. Mái vòm bắt đầu run lên quanh anh, những viên đá phát sáng chớp tắt bất thường, dấu hiệu báo anh đã gần chạm ngưỡng ba mươi giây, giới hạn dài nhất anh từng có thể giữ mà không phải trả giá bằng chính cơ thể mình.
Tiểu Vy vẫn còn ở đó.
Cánh tay cô bé đã được kéo ra khỏi mảng đá vụn, nhưng cô bị mắc kẹt giữa hai người lớn đang hoảng loạn tìm đường, cuốn sổ vẫn ôm chặt, không chịu buông ngay cả khi bị xô đẩy.
Hai mươi lăm giây.
Doran biết, rõ ràng như biết chính tên mình, rằng anh có hai lựa chọn. Đóng Vực lại đúng lúc, để cơ thể có cơ hội hồi phục, và hy vọng phần còn lại của đường hầm đủ vững để mọi người tự thoát ra trong vài giây tiếp theo. Hoặc giữ nó lâu hơn, vượt qua giới hạn anh chưa từng dám thử, và chấp nhận bất cứ điều gì đến sau đó.
Anh không mất một khắc nào để chọn.
"Ba mươi giây," anh thì thầm với chính mình, giọng gần như một lời cầu nguyện, rồi giữ nguyên mái vòm.
Một người phụ nữ mặc quân phục Rạng Đông, có lẽ đi lạc từ tuyến phòng thủ gần đó khi nghe tiếng nổ, lao vào giữa làn sương tím, không kịp hỏi tên ai, chỉ chụp lấy Tiểu Vy và kéo cô bé thẳng về phía lối ra, cánh tay người lính rớm máu vì một mảnh đá sắc cứa qua, nhưng cô không dừng lại.
"Chú Doran!" Tiểu Vy hét lên, cố ngoái đầu nhìn lại giữa lúc bị kéo đi, cuốn sổ suýt tuột khỏi tay.
Doran nhìn thấy cô bé, chỉ trong một khoảnh khắc, trước khi bụi và bóng tối nuốt chửng khoảng cách giữa họ. Anh đưa tay lên, kéo tấm khăn che khỏi nửa mặt dưới, để lộ ra vết loét cũ anh đã giấu suốt gần hai mươi năm, không phải vì anh cần thở dễ hơn, mà vì trong khoảnh khắc cuối cùng này, anh không muốn giấu bất cứ điều gì với người duy nhất còn nhìn thấy anh.
Anh mỉm cười. Một nụ cười thật, không gượng gạo, không cần bất cứ ai chấp thuận nó.
"Chú đã hứa rồi," anh nói, giọng không đủ lớn để cô bé nghe thấy giữa tiếng đá lở, nhưng anh vẫn nói, vì có những lời cần được nói ra dù không ai nghe kịp. "Chú sẽ luôn che chở cho những đứa trẻ không ai muốn nhận."
Vực của anh khép lại đúng lúc người cuối cùng lọt qua khe hở còn sót lại của lối ra. Một tiếng rầm câm lặng khác vang lên, và toàn bộ phần đường hầm còn lại đổ sập xuống, chôn vùi mọi thứ trong im lặng tuyệt đối.
Bên ngoài, Vess đang chạy trở lại từ doanh trại khi nghe tiếng nổ đầu tiên, chưa kịp tới nơi thì đã thấy toàn bộ miệng hầm sụp xuống thành một khối đá không còn khe hở nào.
"Không!" Cô lao thẳng về phía đống đổ nát, quỳ xuống, cào bới bằng tay không vào lớp đá vẫn còn nóng vì ma sát, không nghe thấy Ilona đang gọi tên cô từ phía sau.
Cô đào, cho tới khi những ngón tay rách toạc, máu thấm qua các khớp, và vẫn không dừng lại, ngay cả khi lý trí đã biết rõ không còn hy vọng nào. Chỉ khi Ilona quỳ xuống bên cạnh, đặt cả hai tay lên vai cô, giữ cô lại bằng một cái ôm chặt hơn cả lời nói, Vess mới ngừng cào, và gục xuống, hai vai run lên từng đợt.
"Anh đã hứa," cô thì thầm, giọng vỡ vụn thành từng mảnh, "anh đã hứa sẽ không bao giờ để em đứng một mình trước cái chết nữa. Từ cái đêm anh kéo em ra khỏi bàn thờ đó, anh đã hứa."
Ilona không nói gì để dỗ dành. Cô biết, hơn ai hết, rằng có những lời hứa người ta giữ đúng theo cách khiến người còn lại đau đớn nhất: Doran đã không để Vess đứng một mình trước cái chết, anh chỉ đơn giản là đứng vào chỗ của cô, một lần cuối cùng, cho một người khác.
"Anh ấy không bỏ lại ai cả," Ilona nói khẽ, tay vuốt lưng Vess theo một nhịp chậm rãi. "Kể cả lần này."
Tin tức lan đi nhanh hơn bất cứ đợt sóng nào có thể lan trong một buổi sáng đầy khói bụi và kiệt sức.
Elowen, đang ở khu sơ tán cách đó không xa, ngừng tay giữa việc băng bó cho một người lính, khi một người đưa tin trẻ tuổi thở hổn hển kể lại những gì vừa xảy ra. Cô đứng lặng một lúc, ánh mắt nhìn xa xăm về phía cột khói bụi vẫn còn bốc lên từ hướng đường hầm.
"Tôi đã hy vọng," cô nói, gần như với chính mình, "rằng ít nhất một trong năm người họ có thể sống sót qua tất cả những điều này."
"Anh ta đã sống," Boran nói từ trên chiếc cáng, mắt vẫn nhắm, giọng trầm và mệt mỏi. "Chỉ là không sống lâu như chúng ta muốn."
Halvor đứng cạnh bạn mình, im lặng một lúc lâu trước khi lên tiếng, tay ông siết chặt quanh chuôi cây đàn nhị vẫn đeo bên hông dù đã không còn tâm trạng để gảy lấy một nốt nào từ nhiều tuần nay. "Mười lăm năm trước," ông nói cuối cùng, "tôi mất một người bạn vì tôi chậm một bước. Tôi từng nghĩ không có nỗi đau nào lớn hơn thế." Ông ngừng lại, nhìn về phía cột khói. "Nhưng nhìn một người tôi từng không thể tin tưởng, chết để cứu những người anh ta thậm chí không quen biết tên, tôi nghĩ có lẽ tôi đã nhầm."
Không ai nói gì thêm. Có những cái chết không cần lời bình luận nào lớn hơn chính sự im lặng chúng để lại.
Kael và Yumi đứng cách đống đổ nát một quãng, đã chứng kiến gần như toàn bộ từ khi tiếng nổ đầu tiên vang lên cho tới lúc Vess ngừng đào bới. Họ không can thiệp, không phải vì lạnh lùng, mà vì họ hiểu, hơn cả những trận chiến họ từng tham gia, đây không phải khoảnh khắc dành cho người ngoài cuộc.
"Anh ấy đã chọn," Yumi nói khẽ, mắt vẫn không rời khỏi Vess đang gục trong vòng tay Ilona. "Giống Corvin đã chọn."
"Không hẳn giống," Kael đáp, giọng anh trầm hơn thường lệ. "Corvin chọn cứu đồng đội mình đang tin tưởng. Doran chọn cứu những người thậm chí không phải là người của anh ấy nữa."
Anh dừng lại, nhìn xuống bàn tay mình, nơi vẫn còn dính bụi đá từ lúc anh giúp khiêng người bị thương ra khỏi đống đổ nát. "Họ đang mất đi từng người một. Nhưng mỗi lần mất một người, họ lại cho cả thế giới thấy điều mà Thất Trụ chưa bao giờ chịu thấy."
"Điều gì?"
"Rằng họ không phải quái vật," anh nói. "Họ chỉ là những người bị đối xử như quái vật đủ lâu, tới mức thế giới quên mất sự khác biệt."
Yumi đặt tay lên cánh tay anh, không nói gì thêm. Cả hai đứng đó, trong ánh sáng nhạt của buổi sáng vừa lên, nhìn về phía đống đổ nát nơi một người đàn ông từng bị cả lục địa xa lánh đã chọn cách để lại điều duy nhất còn thuộc về mình: một cái chết có ý nghĩa.
Đêm hôm đó, khi lửa trại đã tàn và phần lớn doanh trại chìm vào một giấc ngủ kiệt sức, Tiểu Vy ngồi một mình ở rìa ánh sáng còn sót lại, cuốn sổ da của Corvin mở trên đùi, cánh tay bị thương đã được băng lại vội vàng.
Cô lật tới trang trống đầu tiên, nơi những cái tên khác đã dừng lại, và cầm lấy cây bút chì cùn Halvor đưa cho cô lúc chiều, không nói một lời, chỉ đặt nó xuống cạnh cô rồi lặng lẽ bỏ đi.
Cô viết chậm, từng nét một, những nét chữ của một đứa trẻ chưa quen với việc viết những điều quan trọng.
Doran.
Cô nhìn cái tên đó một lúc lâu, rồi thêm vào bên dưới, chữ còn nguệch ngoạc hơn cả dòng trên: Chú ấy đã hứa sẽ nhớ tên mọi người. Con sẽ nhớ tên chú ấy.
Cô gấp cuốn sổ lại, ôm nó vào ngực như đã ôm nó suốt cả ngày dài, và ngước lên nhìn bầu trời đêm, nơi vẫn còn vài đám khói mỏng manh trôi ngang qua những vì sao đầu tiên vừa hiện ra.
Ở đâu đó, không xa nơi cô ngồi, Vess và Ilona vẫn thức, không nói gì, chỉ ngồi cạnh nhau trong bóng tối. Và ở một góc khác của doanh trại, giữa những gì còn sót lại của một cuộc chiến đã cướp đi quá nhiều để còn ai đếm xuể, những người từng đứng ở hai chiến tuyến đối lập giờ đây, lần đầu tiên, cùng chia sẻ một câu hỏi không ai muốn nói thành lời: liệu có cách nào để những cái chết như thế này không còn cần xảy ra nữa hay không.