Cô bắt đầu nghe bố khác vào năm hai mươi hai tuổi.
Không phải nghe thêm (đã nghe Tharn hai mươi hai năm — đã nghe hết: chu kỳ ba ngày, giận nền, giận bùng, giận lạnh, hối hận thoáng, giận lại. Đã vẽ đồ thị trong đầu trước khi biết nói. Đã thuộc Tharn kiểu thuộc nhịp thở mình). Nghe khác — nghe sâu hơn. Nghe thứ mà hai mươi hai năm trước, sơ sinh, não mới, giác quan mới, cô chưa đủ kỹ để nghe. Và nghe thứ mà — phải thừa nhận — cô chưa muốn nghe. Vì nghe sâu vào Tharn = thấy Tharn. Và thấy Tharn — thấy thật, thấy đầy đủ, thấy không chỉ giận mà cả dưới giận — là thấy thứ mà cô, bốn kiếp, không muốn thấy: người.
Tharn là người.
Câu đó — đơn giản, hiển nhiên, ai cũng biết — nhưng cô đã sống hai mươi hai năm mà không cảm nó. Đã biết bằng đầu: Tharn là người, Tharn bị đánh khi nhỏ, Tharn là mắt xích trong hệ thống, Tharn "không biết cách khác". Đã phân tích: vọng giận nền = vết thương cũ, vọng sợ ẩn sâu = đứa trẻ bên trong, vọng hối hận thoáng = biết mình sai nhưng không biết cách sửa. Đã phân tích hoàn hảo. Đã lập bản đồ chính xác.
Nhưng phân tích khác cảm. Bản đồ khác nhìn.
Và cô — hai mươi hai tuổi, đã đi hẻm phía đông, đã thấy chồng Āri không đánh, đã biết rằng hệ thống tạo người — quay về hẻm mình, nhìn Tharn, và lần đầu tiên cho phép mình nhìn bố như người.
Không phải như bố (bố = vai, vai trong gia đình, vai mà Tharn đóng tệ). Không phải như kẻ đánh (kẻ đánh = chức năng, chức năng mà cô đã đo, đã dự đoán, đã tránh). Không phải như mắt xích (mắt xích = phân tích, phân tích mà cô đã hoàn thành từ lâu).
Như người. Người có lịch sử. Có vết thương. Có đêm không ngủ. Có — và đây là thứ mà cô, hai mươi hai tuổi, lần đầu cho phép mình nghe — đau.
Tharn đau.
Cô đã biết — biết bằng phân tích, biết từ khi nghe vọng sợ cũ ẩn sâu dưới giận (chương 3 — bản đồ vọng: "dưới giận, có sợ rất cũ, sợ kiểu trẻ con"). Nhưng biết bằng phân tích = biết bằng bản đồ. Bản đồ vẽ sông — nhưng không ướt. Bản đồ vẽ núi — nhưng không cao. Bản đồ vẽ đau Tharn — nhưng cô không cảm đau đó. Vì cô không muốn cảm. Vì cảm đau Tharn = thương Tharn. Và thương Tharn — kẻ đánh mẹ, kẻ phá khe nước, kẻ mà cô đã chiến đấu hai mươi hai năm — khó. Khó kiểu mâu thuẫn: thương kẻ gây đau cho người mình thương.
Nhưng — và cô, hai mươi hai tuổi, bốn kiếp, đã thấy hẻm phía đông, đã thấy hệ thống tạo người — hiểu: không thương Tharn = không hiểu Tharn. Và không hiểu Tharn = không thay đổi được Tharn. Vì thay đổi cần hiểu. Và hiểu — hiểu thật, hiểu sâu, hiểu kiểu cảm không chỉ phân tích — cần thương.
Không phải thương kiểu tha thứ (tha thứ xa — tha thứ sau, nếu có, nếu Tharn đáng). Thương kiểu thấy. Thấy Tharn đau. Thấy Tharn cũng là nạn nhân. Thấy Tharn — kẻ đánh mẹ mỗi ba ngày — cũng bị đánh. Bị đánh bởi bố Tharn. Bị đánh bởi hệ thống. Bị đánh bởi Đạo Khát ("mày khổ vì tội — CHỊU"). Bị đánh bởi rượu (rượu kāla — đắng, nặng, tự đánh: Tharn uống rượu để nén đau, và nén = dồn, và dồn = bùng, và bùng = đánh mẹ. Rượu là vòng lặp trong vòng lặp).
Thấy tất cả. Không phải mới thấy — đã thấy từ lâu, bằng bản đồ. Nhưng lần này — cảm. Cảm kiểu nhìn Tharn ngồi uống rượu một mình ở góc nhà, vọng giận nền + và — sâu, sâu hơn mọi lần cô nghe — ĐAU.
Đau Tharn — cô lắng, lắng bằng hai mươi hai năm kỹ năng — giống đau mẹ. Giống cấu trúc: đau nền, đau mãn tính, đau đã-ở-đó-lâu-đến-mức-thành-nền. Khác biểu hiện: đau mẹ = sợ (rít). Đau Tharn = giận (ù). Cùng gốc (đau), khác cành (sợ vs giận). Và khác cành — khác vì giới tính, khác vì xã hội cho phép cảm gì: phụ nữ được phép sợ (sợ = yếu = "dòng" = đúng). Đàn ông được phép giận (giận = mạnh = "nguồn" = đúng). Nhưng dưới sợ mẹ = đau. Và dưới giận Tharn = đau. Cùng đau. Cùng nguồn: bị đánh khi nhỏ. Bị hệ thống đánh khi lớn. Bị đời đánh mỗi ngày.
Tharn đau giống mẹ.
Chỉ khác — mẹ đau thì SỢ. Tharn đau thì GIẬN.
Và giận — ở thế giới mà giận = quyền lực — ĐƯỢC PHÉP. Nên Tharn giận MÃI. Vì giận = cách duy nhất mà Tharn được phép ĐAU.
Cô — hai mươi hai tuổi, ngồi ở bậc cửa, nhìn Tharn uống rượu ở góc nhà — cho phép mình thương.
Cho phép — vì khó. Vì bốn kiếp cô đã thương nhiều người: K'Sol, Rael, Priya, Vīra, Suddha, bà ngoại, mẹ, Hoa, Varen. Thương người tốt. Thương người bị đau. Thương người đáng thương. Nhưng thương kẻ gây đau — thương Tharn, kẻ đánh mẹ, kẻ phá khe nước, kẻ mà mỗi ba ngày tay chạm mẹ và vọng đau xé — khó hơn thương bất kỳ ai.
Vì thương Tharn = thừa nhận rằng Tharn cũng đau. Và thừa nhận Tharn đau = phức tạp hóa câu chuyện. Câu chuyện đơn giản: Tharn = ác, mẹ = nạn nhân, cô = người cứu. Câu chuyện đơn giản dễ sống. Câu chuyện phức tạp — Tharn = ác và đau, mẹ = nạn nhân và mạnh, cô = người cứu và cũng bất lực — khó sống. Khó vì không rõ ràng. Khó vì không biết giận ai.
Nhưng — ba kiếp, bốn thế giới, hàng trăm năm — cô đã học: câu chuyện đơn giản sai. Câu chuyện phức tạp đúng. Và đúng — dù khó — cần.
Nên cô cho phép.
Cho phép thương Tharn.
Và khi cho phép — khi tường giữa phân tích Tharn và cảm Tharn hạ — cô nghe Tharn khác.
Nghe sâu hơn. Nghe qua giận nền. Nghe qua rượu. Nghe qua tự hào nhỏ (tự hào trông giếng). Nghe qua tất cả lớp mà Tharn đã xây — xây giống cô xây tường: Tharn cũng giấu. Giấu đau dưới giận. Giấu sợ dưới quyền lực. Giấu đứa trẻ bị đánh dưới người đàn ông đánh.
Và ở đáy — đáy mà cô phải lắng rất kỹ, phải thương mới nghe nổi — sợ. Sợ cũ. Sợ rất cũ. Sợ kiểu trẻ con — sợ bị bỏ rơi, sợ không đủ, sợ không xứng đáng. Sợ mà bố Tharn đã gieo vào Tharn bằng đánh, bằng quát, bằng "mày không ra gì". Sợ mà Tharn — bốn mươi mấy tuổi, to, khỏe, có quyền — vẫn mang. Mang dưới giận. Mang dưới rượu. Mang mỗi ngày.
Bố Tharn đánh Tharn.
Và Tharn — đứa trẻ bị đánh — đã làm gì?
Đã GIẬN. Vì giận = cách duy nhất để KHÔNG SỢ. Giận CHE sợ. Giận cho cảm giác KIỂM SOÁT. Giận cho cảm giác MẠNH. Và mạnh — ở đứa trẻ bị đánh — là thứ CẦN NHẤT. Vì yếu = BỊ ĐÁNH. Mạnh = KHÔNG BỊ ĐÁNH. Logic đơn giản. Logic SỐNG SÓT.
Và Tharn — đứa trẻ — đã chọn GIẬN. Chọn MẠNH. Chọn — khi đủ lớn, đủ to, đủ KHỎE — ĐÁNH LẠI. Không đánh lại BỐ (bố đã chết? Đã già? Cô không biết — Tharn không nói về bố Tharn). Đánh lại THẾ GIỚI. Đánh vợ. Đánh con. Đánh bất kỳ ai YẾU HƠN — vì đánh người yếu hơn cho cảm giác MẠNH, và mạnh = KHÔNG BỊ ĐÁNH, và không bị đánh = AN TOÀN.
Tharn đánh vì Tharn SỢ.
Tharn sợ vì Tharn ĐÃ BỊ ĐÁNH.
Vòng lặp. Gốc: ĐAU. Cành: SỢ → GIẬN → ĐÁNH → tạo ĐAU mới → SỢ mới → GIẬN mới → ...
Và cô — hiểu, cảm, thấy — nghĩ: can thiệp thế nào?
Không phải can thiệp kiểu dạy Tharn đừng giận (không ai dạy được ai đừng cảm — cảm xúc không tắt theo lệnh). Không phải can thiệp kiểu tha thứ Tharn (tha thứ không phải công cụ — tha thứ là kết quả, đến sau thay đổi, không trước). Không phải can thiệp kiểu đối đầu Tharn (đối đầu = Tharn cảm thấy bị tấn công = giận tăng = đánh mạnh hơn).
Can thiệp kiểu can thiệp vào cơ chế.
Cơ chế: Tharn giận vì sợ. Sợ vì bất lực. Bất lực vì — ở hẻm, ở xóm, ở đời — Tharn không có giá trị nào ngoài giận. Giá trị Tharn: trông giếng (quyền lực nhỏ, dựa trên Hẻm Chủ cho, có thể mất bất kỳ lúc nào). Ngoài ra: không. Tharn không có kỹ năng nào mà ai cần ngoài sức (sức = giữ giếng, sức = đánh). Tharn không có vai nào ngoài nguồn (nguồn = kiểm soát, nguồn = trên). Và khi vai duy nhất là kiểm soát — mất kiểm soát = mất tất cả. Mất tất cả = sợ. Sợ = giận. Giận = đánh.
Cơ chế rõ. Điểm can thiệp rõ: cho Tharn giá trị khác.
Giá trị mà không dựa trên giận. Giá trị mà không dựa trên kiểm soát. Giá trị mà — khi có — Tharn bớt sợ mất. Vì có thêm → mất một không = mất tất cả.
Giống cách cô đã cho Varen: vai. Vai dạy Hoa đan lưới. Vai được cần. Vai cho Varen giá trị ngoài giận → giận giảm.
Tharn cần vai.
Cô tìm vai cho Tharn.
Không tìm bằng hỏi Tharn ("bố muốn gì?" — Tharn không biết mình muốn gì; Tharn chưa bao giờ được hỏi muốn gì; câu hỏi đó, ở Tharn, = trống). Tìm bằng nghe. Nghe vọng Tharn — sâu, kỹ, thương — và tìm: khi nào Tharn bớt giận?
Đã biết: bớt giận khi ngủ (giận hạ khi ngủ — nhưng ngủ không phải vai). Bớt giận khi hối hận thoáng (sau bùng — nhưng hối hận quá ngắn, bị giận nuốt). Bớt giận khi...
Cô lắng. Lắng nhiều tuần. Lắng bằng cho phép thương — vì thương = mở, mở = nghe sâu hơn, nghe sâu hơn = thấy thứ mà giận che.
Và tìm.
Tìm ở một chiều mà Tharn — đi trông giếng, một mình, ngồi cạnh giếng phụ — làm gì đó. Không phải chia nước (giếng cạn — mùa khô, ít người đến). Tharn ngồi cạnh giếng và sửa. Sửa thành giếng — đá xếp bị lệch, Tharn xếp lại. Tay Tharn — to, thô, tay đánh — đang xếp đá. Xếp cẩn thận. Xếp kiểu — cô nhìn, nhìn kỹ — biết. Tharn biết xếp đá. Biết đá nào khớp đá nào. Biết kỹ thuật — kỹ thuật xây, kỹ thuật tay, kỹ thuật mà ai đó đã dạy Tharn (bố Tharn? Ông Tharn? Ai đó — trong dòng Kṣetra-Jan, truyền kỹ năng xây giếng, xây tường, xây bằng đá).
Và vọng Tharn — cô nghe, nghe kỹ — đổi. Khi Tharn xếp đá: giận nền hạ. Hạ rõ. Hạ kiểu bận. Bận xếp đá → não bận → giận mất chỗ. Giống khi Varen dạy Hoa đan lưới: não bận = giận mất chỗ. Cùng cơ chế. Cùng logic.
Và thêm — dưới giận hạ — gì đó. Cô lắng. Tìm. Và tìm: tập trung. Vọng tập trung — vọng mà cô nghe ở Dhavan (kỹ sư hẻm phía đông) khi Dhavan nghĩ về kênh ngầm: tò mò + chính xác + muốn hiểu cơ chế. Vọng kỹ sư. Và Tharn — kẻ đánh vợ, kẻ uống rượu, kẻ mà cô đã chiến đấu hai mươi hai năm — đang, ngồi cạnh giếng, xếp đá, phát vọng kỹ sư.
Tharn có kỹ năng.
Tharn BIẾT xây. Biết đá. Biết kỹ thuật.
Và khi Tharn XÂY — khi tay Tharn xếp đá thay vì ĐÁNH — giận HẠ. Vì xây cho Tharn thứ mà đánh KHÔNG CHO: tập trung. Kỹ năng. Và — nhỏ, mỏng, gần-không — TỰ HÀO.
Tự hào kiểu THỢ. Tự hào vì đá khớp. Vì tường thẳng. Vì — tay to, thô, tay đánh — CÓ THỂ xây.
Tharn có thể XÂY.
Tharn chỉ KHÔNG BIẾT rằng xây CÓ GIÁ TRỊ — vì thế giới này chỉ cho Tharn giá trị khi ĐÁNH (đánh = mạnh = nguồn = có quyền). Xây = làm (làm = Kṣetra-Jan = thấp = KHÔNG giá trị).
Nhưng — nếu xây CÓ GIÁ TRỊ. Nếu ai đó CẦN Tharn xây. Nếu Tharn ĐƯỢC THẤY là thợ, không chỉ kẻ đánh...
Kīra — mùa khô tiếp theo, gốc kāla-vṡkṣa, trao đổi — kể: hẻm bên cạnh (không phải hẻm phía đông — hẻm gần hơn, hẻm mà cô chưa đến) đang sửa đập nước. Đập nhỏ — đập chặn suối trong hẻm, giữ nước mùa mưa. Đập hỏng (cũ, đá lệch, nước rò). Cần người xây. Cần thợ đá.
Thợ đá.
Cô nghe và — nối. Nối kiểu mẹ nối (chương 14 — mẹ nối "Hoa ở ngoài + bố bùng sau đó = Hoa ít đau"). Cô nối: "Tharn biết xếp đá + hẻm bên cạnh cần thợ đá = Tharn đi sửa đập."
Tharn đi sửa đập ở hẻm khác = Tharn ra khỏi hẻm. Ra khỏi hẻm = xa nhà. Xa nhà = mẹ an toàn hơn (khi Tharn xa — không đánh). Và — quan trọng hơn — Tharn được cần. Được cần không vì giếng (giếng = quyền lực Hẻm Chủ cho, quyền lực mượn). Được cần vì tay — tay biết xếp đá, tay kỹ năng, tay mà của Tharn, không ai cho và không ai lấy.
Nhưng — làm sao dẫn Tharn đến sửa đập? Cô không thể nói thẳng ("bố ơi, hẻm bên cạnh cần thợ đá, bố đi đi" — con gái nói bố đi = vượt phận, = nguy). Phải gợi. Phải — giống mọi thứ ở kiếp này — để Tharn tự đến.
Kīra. Kīra — Chāyā, du mục, đi giữa các hẻm, mang tin — có thể mang tin đến Tharn: "hẻm bên cạnh cần thợ đá, trả bằng nước." Nước. Từ mà Tharn nghe. Từ mà — ở người trông giếng, người mà nước = quyền lực — kích. Trả bằng nước = thêm nước. Thêm nước = thêm quyền. Và thêm quyền — ở Tharn — hấp dẫn.
Cô nhờ Kīra. Kīra — hiểu, tò mò, tính toán (Kīra tính: Tharn đi sửa đập = Kīra môi giới = Kīra lợi) — gật.
Tharn đi.
Không phải đi ngay. Đi sau khi Kīra ghé nhà Tharn (ghé kiểu Chāyā — bán muối, bán thuốc, tiện nói: "hẻm bên cạnh cần thợ đá, trả nước"). Tharn nghe. Vọng: giận nền + tính. Tính kiểu Tharn — tính lợi: nước = quyền = đáng đi. Và Tharn — sau vài ngày tính — đi.
Đi ba ngày. Sửa đập. Tay xếp đá — kỹ năng mà Tharn có, kỹ năng mà ít người có (xây giếng, xây tường, xây đập — kỹ năng truyền trong dòng, và dòng Tharn có). Và ở hẻm bên cạnh — nơi mà không ai biết Tharn đánh vợ, nơi mà Tharn không phải "kẻ đánh" mà là "thợ đá" — Tharn được nhìn khác.
Được nhìn kiểu thợ. Được nể vì tay. Được cần vì kỹ năng. Được — và cô nghe vọng Tharn khi Tharn về, nghe kỹ: tự hào. Tự hào khác tự hào trông giếng (tự hào giếng = tự hào quyền lực, tự hào kiểm soát). Tự hào thợ = tự hào kỹ năng. Tự hào vì làm được. Vì tay xây — và xây đứng, xây tốt, và người ta nói tốt.
Và tự hào thợ — cô nghe — không cần giận. Tự hào quyền lực cần giận (vì quyền lực = kiểm soát = đè). Tự hào kỹ năng không cần giận (vì kỹ năng = làm, và làm không đè ai). Và khi tự hào không cần giận — giận bớt cần thiết. Giận bớt lấp chỗ. Giận nhích xuống.
Nhẹ. Nhỏ. Gần-không.
Nhưng — cô đo, đo bằng hai mươi hai năm đo vọng Tharn — có.
Tharn đi sửa đập nhiều lần. Không phải vì cô sắp xếp mỗi lần (lần đầu — cô nhờ Kīra. Lần sau — Tharn tự đi. Vì Tharn thích. Thích không vì cô gợi — thích vì tay Tharn được dùng để xây thay vì đánh, và xây sướng hơn đánh. Sướng vì — cô đoán, từ vọng — xây cho Tharn bình an mà đánh không cho. Đánh cho no giận (no = tạm, no rồi = đói lại). Xây cho bình (bình = lâu hơn, bình = không cần thêm)).
Và mỗi lần Tharn đi — mỗi lần Tharn xa ba ngày, năm ngày — mẹ thở. Nhà thở. Hoa cười (cười to hơn khi bố không ở nhà — cô ghi nhận: Hoa biết khi nào bố đi, và khi bố đi, Hoa giãn. Giãn kiểu cô giãn trên cao nguyên. Giãn vì ít đè).
Và mỗi lần Tharn về — vọng giận nền thấp hơn một chút. Một chút. Không nhiều. Nhưng — đo được. Đo bằng hai mươi hai năm. Và hướng đúng.
Cô không tha thứ Tharn. Không "tội nghiệp bố". Không giảng. Không giải thích. Chỉ cho Tharn chỗ để xây. Và Tharn — tự mình, không ai ép, không ai bảo — chọn xây.
Chọn vì sướng hơn. Không phải vì đúng hơn. Tharn không biết đúng sai (Tharn chưa bao giờ được dạy đúng sai — Đạo Khát dạy khổ = đáng, không dạy đánh = sai). Tharn biết sướng khổ. Và xây = sướng hơn đánh. Nên Tharn chọn xây nhiều hơn.
Và chọn xây nhiều hơn = đánh ít hơn. Không phải không đánh (Tharn vẫn đánh — vẫn chu kỳ ba ngày, vẫn rượu, vẫn bùng. Nhưng bùng thưa hơn — bốn ngày thay vì ba? Năm ngày? Cô đo: chu kỳ dài ra. Dài ra vì Tharn xa nhà nhiều hơn (đi sửa đập) + giận nền thấp hơn (tự hào thợ) + ít uống hơn (khi đi sửa đập — không uống, vì xây cần tỉnh, và Tharn — thợ — biết: xây say = xây hỏng).
Ít đánh hơn.
Không hết. Ít hơn.
Và ít hơn — ở đáy hẻm, ở đáy xã hội, ở đáy mọi thứ — phải đủ.
Vì hết — hết đánh, hết giận, hết vòng lặp — cô không làm được. Không ai làm được. Vòng lặp không tắt bằng một nút bấm. Vòng lặp chậm dần. Chậm dần cho đến khi — một ngày, có thể không phải kiếp này — dừng.
Nhưng chậm dần = hướng đúng.
Và hướng đúng — ở đây — phải đủ.
Một đêm — đêm mà Tharn vừa về từ sửa đập ở hẻm khác, vọng giận thấp nhất mà cô từng nghe ở Tharn (thấp vì mệt xây + tự hào thợ + ít uống + xa nhà nhiều ngày) — cô ngồi ở góc phòng, nhìn Tharn.
Tharn ngồi ở giường. Mệt. Tay — to, thô, chai — đặt trên đùi. Mắt — mệt, tối, nhưng gì đó. Cô lắng — bình. Vọng bình. Bình kiểu sau khi làm — bình kiểu thợ sau ca: mệt cơ thể, nhưng yên tinh thần. Yên vì đã xây. Yên vì tay đã làm thứ gì đó đứng.
Và cô — nhìn Tharn ngồi yên, vọng bình, tay thợ trên đùi — nghĩ:
Đây là Tharn mà ta CHƯA TỪNG THẤY.
Hai mươi hai năm. Và lần đầu — lần đầu — ta thấy Tharn BÌNH.
Không phải bình-say (bình vì rượu tắt não). Bình-LÀM. Bình vì tay vừa XÂY. Bình vì — ở hẻm khác, ở nơi mà không ai biết Tharn đánh vợ — Tharn được nhìn như THỢ. Và thợ — vai đó, vai "người xây" thay vì "người đánh" — cho Tharn thứ mà GIẬN KHÔNG CHO: yên.
Tharn — kẻ đánh mẹ, kẻ phá khe nước, kẻ mà cô đã chiến đấu hai mươi hai năm — CÓ THỂ yên.
Có thể.
Không phải luôn luôn. Không phải dễ. Không phải XONG.
Nhưng CÓ THỂ.
Và có thể — ở đây, ở kiếp này — là TẤT CẢ.
Cô nhìn Tharn. Và — lần đầu tiên trong hai mươi hai năm — không nhìn bằng sợ. Không nhìn bằng giận. Không nhìn bằng phân tích.
Nhìn bằng thấy.
Thấy: người đàn ông bốn mươi mấy tuổi. Mệt. Tay thợ. Mắt gần tắt — gần tắt kiểu lửa-sắp-hết-củi. Giận mòn ông ta — giận mòn kiểu rượu mòn gan: chậm, đều, từ trong. Tharn đang già nhanh hơn tuổi. Giống mẹ — stress lão hóa, cortisol rút telomere. Tharn — bốn mươi mấy — trông sáu mươi. Trông gần hết.
Và cô — nhìn Tharn gần hết — thương.
Thương không phải tha thứ. Thương kiểu thấy: người này cũng sắp hết. Người này — kẻ đánh, kẻ phá, kẻ mọi thứ tệ — cũng sắp hết. Và hết — ở mọi kiếp, ở mọi thế giới — bằng nhau. Ai cũng hết. Ai cũng đi. Và đi — dù đã gây bao nhiêu đau — vẫn là đi. Vẫn là mất. Vẫn là không còn.
Tharn sẽ chết.
Không phải bây giờ. Nhưng SẼ.
Và khi Tharn chết — đau mà Tharn gây sẽ Ở LẠI. Trong mẹ. Trong Varen. Trong Hoa. Trong CÔ. Đau ở lại. Tharn ĐI.
Nhưng — nếu trước khi đi — Tharn XÂY thêm một chút. Đánh ÍT thêm một chút. Bình THÊM một chút. Thì đau ở lại sẽ ÍT hơn. Và ít — dù chỉ ít — là KHÁC.
Ta không cứu được Tharn.
Ta không tha thứ được Tharn.
Ta chỉ CAN THIỆP vào cơ chế — cho Tharn chỗ để XÂY thay vì ĐẬP — và hy vọng rằng xây SẼ NHIỀU HƠN đánh.
Không chắc.
Nhưng — ở đáy hẻm, ở đáy xã hội, ở đáy mọi thứ — "không chắc" vẫn hơn "chắc chắn sẽ đánh mãi".
Cô nhìn Tharn lần cuối — Tharn đã ngủ, ngáy, vọng giận nền + bình (bình vẫn có, nhẹ, mới) — và đi. Đi đến góc phòng. Nằm cạnh mẹ. Cạnh Hoa. Gần Varen.
Và ngủ.
Ngủ với thương — thương mẹ (luôn), thương Hoa (luôn), thương Varen (luôn), và — mới — thương Tharn. Thương kiểu thấy người. Thương kiểu đau hơn giận. Thương kiểu — bốn kiếp, hàng trăm năm — khó nhất.
Vì thương kẻ gây đau — khó nhất.
Nhưng khó nhất — cô biết, từ bốn kiếp — thường đúng nhất.