"Nó nói với tôi," bà tiếp tục, giọng không đổi, "rằng có một cậu học việc ngồi ở góc phòng, không bao giờ lau ghế trước khi ngồi. Nó bảo cậu ấy là người duy nhất trong phòng không bắt nó phải lau."
Tôi nhớ đến cái ghế gỗ, đến chiếc khăn ướt bác sĩ Dương cầm lên lau cho anh, lần này đến lần khác.
Tôi nhớ đến lúc chính tôi đã đứng ở góc phòng, im lặng.
"Con không làm gì cả," tôi nói. "Con chỉ đứng đó."
"Đúng vậy," bà nói. "Nó nói cậu chỉ đứng đó. Nhưng nó bảo cậu là người nhìn nó như nhìn một người, chứ không phải nhìn một thứ bẩn cần được xử lý."
Tôi cảm thấy mắt mình nóng lên, và cố nuốt xuống.
"Nó không nói vậy với con đâu," tôi nói. "Nó chưa bao giờ nói với con điều gì như thế."
"Nó không nói với nhiều người. Nhưng nó nói với tôi."
Bà quay sang nhìn tôi, lần này có một chút gì đó mềm đi trong ánh mắt.
"Cậu đừng nghĩ mình đã thất bại," bà nói. "Tôi không biết cậu đã làm gì ở đó. Tôi cũng không muốn biết. Nhưng nó không trách cậu, và tôi không trách cậu."
Tôi không trả lời được.
Bác sĩ Dương bước đến, đứng bên cạnh mẹ Hoàng, không chạm vào bà. Ông cúi đầu chào, một cái chào ngắn và trang trọng, như ông vẫn làm với những người đến nhà thăm bệnh.
"Chị đến rồi," ông nói.
"Tôi đến để gặp con tôi," bà đáp. "Và để nhìn xem các cậu có còn đứng ở đây không."
"Chúng tôi vẫn đứng đây."
"Ừ."
Bà nhìn ông một lúc lâu.
"Anh vẫn không chịu nghỉ, hả?"
"Tôi nghỉ được gì nữa đâu."
Bà thở ra một hơi dài, không rõ là cười hay là mệt.
"Anh cũng nên nghỉ đi. Nhìn anh giống hệt cái hôm anh đứng ở đây đợi tôi ký giấy."
Bác sĩ Dương không trả lời. Ông chỉ nhìn ngôi mộ, rồi nhìn tôi, và tôi thấy trong mắt ông có một điều gì đó rất cũ và rất nặng, như một vết mực đã thấm vào giấy từ lâu.
Hà đứng cách đó vài bước, tay vẫn ôm chiếc túi giấy đã rỗng. Cô nhìn mẹ Hoàng, rồi nhìn bác sĩ Dương, rồi nhìn tôi, không hiểu chuyện gì đang diễn ra. Cô không biết câu chuyện, không biết người phụ nữ này là ai đối với tôi, và cũng không biết vì sao tay tôi đang run.
Cô chỉ cúi đầu, lặng lẽ đứng yên, như một người biết khi nào nên lùi lại.
Tôi nhìn cô, và nhớ đến chính mình hai năm trước. Một người không biết nhiều, không biết gì về đời người khác, đứng bên ngoài và cố gắng hiểu.
"Hà," tôi gọi.
Cô giật mình. "Dạ?"
"Em có sợ nghĩa trang không?"
Cô ngẩn ra, rồi lắc đầu. "Không ạ. Em thấy nó yên lắm."
"Ừ," tôi nói. "Yên thật."
Cô mỉm cười, một nụ cười ngại ngùng, và tôi thấy trong đó có một chút gì rất trẻ. Tôi không muốn cô phải học những thứ mà tôi đã học, bằng cách đau đến như vậy.
Mẹ Hoàng đứng lâu bên mộ, không nói gì nữa. Bà chỉ nhìn vào bức ảnh, và tôi biết bà đang nhìn một đứa con mà bà đã không giữ được, dù bà đã đưa nó đến mọi nơi có thể đưa đến.
Đến khi bà quay đi, bà đưa cho tôi chiếc túi vải.
"Cậu cầm lấy," bà nói.
"Đây là gì ạ?"
"Đồ của nó. Tôi giữ hai năm nay. Không biết nên đưa cho ai. Cậu cầm đi, rồi tùy cậu xử lý."
Tôi nhận lấy. Túi nhẹ, mềm. Tôi không mở ra ngay.
"Bác không cần phải đưa cho con," tôi nói.
"Tôi không có ai khác để đưa." Bà quay sang nhìn bác sĩ Dương. "Anh cũng không nhận. Cái gì cũng bảo tôi để sau. Để đến khi nào thì sau?"
Bác sĩ Dương không trả lời.
"Đến khi nào thì sau," bà lặp lại, rất khẽ.
Rồi bà quay người, bước chậm về phía cổng nghĩa trang. Chiếc ô cụp vẫn cầm trên tay, không mở ra, dù mưa vẫn rơi.
Tôi nhìn theo bóng bà dần xa, dưới những tán cây đã trụi lá, cho đến khi bà khuất sau bức tường gạch.
Tôi quay lại mộ. Vy vẫn đứng đó. Cô không hỏi gì về người phụ nữ ấy, và tôi biết cô đã hiểu phần nào.
"Bà ấy là mẹ của anh ấy," tôi nói.
"Em đoán vậy."
"Bà ấy nói Hoàng nhắc đến anh."
Vy im lặng.
"Anh không biết mình đã từng được nhắc đến như vậy," tôi nói tiếp. "Anh nghĩ anh chỉ là một người đứng ở góc phòng, không làm được gì cả."
"Nhưng anh ấy nhớ anh," Vy nói.
"Ừ."
"Vậy có lẽ điều đó có ý nghĩa với anh ấy."
Tôi nhìn vào cái tên trên bia. Nét khắc vẫn còn rõ, dù đã bị nước mưa mài mòn.
"Anh biết," tôi nói. "Nhưng anh không biết nó có nghĩa gì với anh."
Bác sĩ Dương đứng cạnh chúng tôi, tay vẫn đút túi. Ông nhìn bức ảnh một lúc lâu rồi bắt đầu nói, giọng thấp và đều:
"Buổi cuối cùng cậu ngồi với Hoàng, cậu nhớ chuyện gì?"
Tôi không cần suy nghĩ. Tôi nhớ đến từng chi tiết.
"Anh ấy đến muộn hai tiếng. Ngồi xuống, không lấy khăn giấy. Nhìn tay mình. Nói đã có người chạm vào vai anh ấy trên xe buýt, rồi đêm đó rửa tay suốt đêm. Thầy rót nước cho anh ấy, đặt ở mép bàn."
"Còn cậu?"
"Em ngồi ở góc phòng."
"Cậu có muốn làm gì không?"
Tôi nhớ đến tiếng tim đập trong tai, đến cái nóng ran sau gáy, đến ý nghĩ rằng mình phải nói được gì đó.
"Có. Em muốn nói để anh ấy không đau nữa."
"Vậy sao cậu không nói?"
"Vì em chỉ là học việc. Em nghĩ mình không có quyền."
Bác sĩ Dương gật đầu, như đã đoán trước câu trả lời ấy.
"Cậu không có quyền nói," ông nói. "Nhưng cậu có quyền ở lại. Và cậu đã ở lại. Đó là điều đúng."
"Em không biết."
"Tôi biết." Ông nhìn bức ảnh. "Vì tôi là người đã không làm được điều đó với cậu, lúc cậu còn là một đứa trẻ mười bảy tuổi ngồi trước mặt tôi và không nói được một câu nào."
Tôi quay sang nhìn ông.
Ông không nhìn tôi. Ông vẫn nhìn bia mộ, và tôi thấy đôi vai ông hơi rũ xuống, một điều rất hiếm thấy ở người đàn ông này.
"Năm đó," ông nói chậm, "tôi nghĩ mình sẽ cứu được cậu. Tôi đã tự tin như vậy. Nhưng cậu không cần tôi cứu. Cậu cần người ở lại. Và tôi đã ở lại. Đó là tất cả những gì tôi làm được."
"Thầy đã cứu em."
"Không. Cậu đã tự đi vào trong. Tôi chỉ mở cửa."
