Chúng ta thường hoang tưởng rằng loài người đang đứng trên đỉnh cao chói lọi của lịch sử nhân loại, mải miết tự hào về những thành tựu khoa học kỹ thuật số hay công nghiệp hóa vũ trụ. Nhưng dưới lăng kính của sinh học tiến hóa và quy luật diệt vong, cỗ máy văn minh này mới chỉ đi qua vỏn vẹn 200 năm của một chu kỳ dự kiến kéo dài 3000 năm.
Điều đáng sợ nhất không nằm ở thời gian trôi qua, mà nằm ở tốc độ tàn phá: Chỉ mới qua một góc rất nhỏ của chặng đường, những biểu hiện tự hủy của nền văn minh hiện đại đã diễn ra nhanh hơn, khốc liệt hơn gấp bội so với toàn bộ 200 năm đầu tiên của nền văn minh Lưỡng Hà, Óc Eo hay Ai Cập cổ đại.
= 1. Sự gia tốc của độc tố và sự suy thoái sinh học
Các nền văn minh cổ đại mất hàng thế kỷ để làm cạn kiệt nguồn nước ngọt, để khai thác quá mức thổ nhưỡng hay làm mặn hóa đồng ruộng bằng những hệ thống thủy lợi thô sơ.
Còn thời đại công nghiệp của chúng ta chỉ mất chưa đầy vài thập kỷ để đầu độc toàn bộ hệ sinh thái toàn cầu bằng nhựa vi lậu, hóa chất tổng hợp, không khí đặc quánh khói bụi và những dòng sông chết ngập ngụa rác thải.
Tốc độ sản xuất ra độc tố nhanh hơn tốc độ tự thanh lọc của tự nhiên, và tốc độ nạp rác vào cơ thể con người nhanh đến mức mã gen không kịp thích nghi, dẫn đến sự sụp đổ hàng loạt của các cỗ máy sinh học chỉ sau một vài thế hệ.
= 2. Sự bẽn lẽn của những kẻ ảo tưởng sức mạnh
Những vương quốc cổ đại lụi tàn vì đói kém, chiến tranh hay biến đổi khí hậu tự nhiên diễn ra trong hàng ngàn năm. Còn nền văn minh hiện đại đang tự đào huyệt chôn mình bằng chính sự tiện nghi giả tạo, bằng những đĩa thịt bò giả trong nhà hàng sang trọng và những viên thuốc giảm đau che đậy sự rệu rã của nội tạng.
* Chúng ta tự mãn vỗ ngực là văn minh, nhưng thực chất chỉ đang lao như thiêu thân vào một hố sâu tự hủy với tốc độ gia tốc gấp nhiều lần lịch sử nhân loại từng chứng kiến.
> Nền văn minh 3000 năm mới đi qua một đoạn ngắn ngủi nhưng đã kịp phơi bày sự mục ruỗng từ trong trứng nước. Đừng tự hào về tốc độ phát triển, khi mà tốc độ tự hủy diệt của thân thể và giống loài còn diễn ra nhanh hơn gấp vạn lần.