Zeitgeist đạp tung cửa văn phòng xét duyệt luật. Tiếng bản lề gào "két" nghe còn tha thiết hơn lời xin tăng lương cuối năm. Bên trong im phăng phắc. Hàng chục viên chức ngẩng đầu nhìn, tay vẫn cầm bút, mắt vẫn dán vào đống giấy cao ngất. Chẳng ai dám ho hay nhúc nhích. Theo ký ức chủ cũ, nơi này cất hơn hai trăm bộ luật, chính sách cùng quyết định quái thai.
Cái nào cũng khoác áo "vì lợi ích nhân dân" nhưng đọc kỹ mới biết lợi ích lặng lẽ chạy hết vào túi quan. Chỉ nhìn bìa đã thấy mùi đạo đức giả bốc nghi ngút. Mở trang đầu liền phát hiện đạo đức chỉ đứng ngoài cửa, còn lợi nhuận ngồi chễm chệ giữa phòng ký tên đóng dấu.
Zeitgeist (day trán): Hóa ra mặt đẹp nhưng tư duy hạn hẹp cũng biết đóng dấu.
Die Flügel (đứng nghiêm): Ngài cần lấy bộ nào trước?
Zeitgeist (quyết tâm): Bộ nào cũng lấy. Hôm nay dọn nhà!
Cửa kho hồ sơ vừa mở, "sóng thần" bụi giấy lập tức ào ra. Đám lính đồng loạt quay mặt hắt hơi liên tục. Từng xấp văn kiện dày cộm ép cong giá sắt. Có cuộn giấy kéo mãi chưa thấy điểm cuối, trông chẳng khác cá voi quyết định học luật rồi nằm ì luôn trong kho lưu trữ.
Die Flügel chia người thành từng tốp, lục từng kệ, khiêng từng chồng giấy ra ngoài. Ban đầu ai cũng tưởng vài chuyến sẽ sạch. Đến chuyến thứ mười lăm, cả đám mới phát hiện chỉ dọn xong góc treo biển "A". Ai nấy nhìn sâu vào kho rồi nhìn lại cánh tay mình. Cảm giác duy nhất còn sót lại chính là đời lính hình như dài bằng cuộn giấy kia.
Người lính (thở dốc): Kho này... có bao nhiêu khu vậy?
Viên thư ký (lật sổ): Từ A đến Z.
Người lính (mừng rỡ): 26 khu thôi à?
Viên thư ký (gãi đầu): Sau Z còn AA, AB, AC... rồi AAA.
Zeitgeist tiện tay rút tập hồ sơ gần nhất, phủi bụi rồi lật vài trang. Quy định số 18 yêu cầu công dân muốn đào giếng phải nộp đơn xin phép đào đất, đơn xin phép chạm mạch nước kết hợp đơn xác nhận cái xẻng không có tư tưởng chống đối. Lật thêm trang nữa liền gặp quy định số 23 bắt buộc người bán bánh phải chứng minh bột mì không có ý định nổi loạn.
Đọc tiếp vài hàng, ngài còn thấy mẫu khai báo dành riêng cho men nở. Nếu bánh phồng quá mức cho phép, chủ tiệm chịu trách nhiệm giải trình trước hội đồng. Tờ giấy viết nghiêm túc đến mức người đọc suýt quên nó vừa tuyên chiến với lẽ thường.
Die Flügel (khó hiểu): Dân thật sự chấp nhận mấy luật này sao?
Zeitgeist (nhún vai): Đương nhiên không chấp nhận!
Die Flügel (ngạc nhiên): Vậy sao vẫn tồn tại?
Zeitgeist (gõ tập giấy): Vì luật chỉ cần người ký thích.
Đỉnh cao nghệ thuật nằm ở điều khoản cuối. Ai không đi qua cầu vẫn phải đóng phí bảo trì cầu để thể hiện tinh thần đoàn kết.
Zeitgeist (gật gù): Đúng là chỉ có thiên tài mới nghĩ cách móc túi rồi khiến nạn nhân tưởng mình vừa tích đức!
Ngài đọc hết vài luật rồi im lặng khá lâu. Đám viên chức tưởng ngài nổi giận nên đồng loạt cúi đầu. Không ngờ ngài chỉ khép tập giấy, hít sâu rồi bật cười. Tiếng cười vang khắp kho khiến bụi trên xà nhà cũng rung rinh.
Zeitgeist (cười khùng khục): Người viết mấy thứ này mà chuyển sang viết tiểu thuyết chắc bán chạy lắm. Vì độc giả biết chắc đây là giả tưởng!
Cả kho rơi vào khoảng lặng kỳ quặc. Chẳng ai dám phản bác câu ấy. Mỗi người âm thầm cầm đại tập hồ sơ rồi lật thử. Chưa đầy mười giây, vẻ mặt cũng đổi từ nghiêm túc sang méo xệch. Đến lúc đó, ai cũng hiểu vấn đề nằm ở chỗ trí tưởng tượng của đám quan còn khỏe hơn sức khỏe nền kinh tế. Die Flügel bước tới góc sâu nhất, kéo tấm bạt phủ kín bức tường.
Hàng trăm ống giấy khổng lồ xếp kín từ nền lên sát trần. Mỗi ống buộc dây đỏ, dán tem vàng, ghi dòng chữ "Quy định tạm thời".
Thư ký (nhỏ giọng giải thích): Tạm thời nghĩa là chưa kịp đổi tên thành luật chính thức!
Có cuộn nằm đó hơn 30 năm vẫn giữ nguyên hai chữ ấy. Zeitgeist nghe xong chỉ chớp mắt vài lần. Ngài từng thấy từng thấy pho tượng phủ rêu thành di tích. Tuy nhiên đây là lần đầu chứng kiến chữ "tạm thời" già hơn cả người viết ra nó.
Zeitgeist (thở dài): Hóa ra thời gian cũng ngại sửa giấy tờ.
Die Flügel (xách thử ống giấy): Thứ nặng nhất là cái cớ giữ nó lại.
Tầng hầm xếp kín tủ sắt. Khóa nào cũng to bằng nắm tay. Thư ký lục chìa, thử ổ này không khớp, đổi ổ khác vẫn trật. Đến chiếc thứ mười ba mới mở được cánh cửa đầu tiên. Bên trong chẳng có vàng bạc hay tài liệu quân sự. Chỉ thấy xấp giấy ghi tiêu đề "Dự thảo sửa đổi dự thảo sửa đổi dự thảo".
Zeitgeist đọc đi đọc lại ba lần để chắc mắt mình chưa hóa loạn thị. Chữ cuối cùng còn ghi chú: "Chưa sửa vì chờ dự thảo mới." Khép hồ sơ, thở dài. Hóa ra nơi này nuôi luật lớn lên, cho luật lập gia đình, sinh con, đẻ cháu rồi phát sổ hộ khẩu. Chỉ thiếu ngày giỗ là đủ gia phả.
Zeitgeist (chống cằm): Cây có quả. Bò có bê. Dự thảo có... cháu nội.
Die Flügel (trầm ngâm): Sinh học chắc chưa nghiên cứu hiện tượng này.
Tay thư ký mở tiếp tủ khác. Bên trong cất hàng trăm con dấu đủ màu. Dấu "Khẩn", "Tối khẩn", "Cực kỳ tối khẩn", "Khẩn nhưng chưa cần", "Chờ khẩn", "Khẩn sau giờ nghỉ trưa". Zeitgeist cầm dấu "Chờ khẩn", xoay qua xoay lại hồi lâu. Càng ngắm càng thấy triết lý sâu như giếng cạn.
Cái gì cũng khẩn thì chẳng còn gì khẩn nữa. Giống tiếng sói tru trong đêm nào cũng tru còn dân làng ngủ ngon như ru vì quá quen. Đến hôm sói thật ghé thăm, đàn cừu đành tự họp khẩn để bàn xem nên chạy theo hướng nào cho đẹp đội hình.
Zeitgeist (gõ nhẹ con dấu): Đóng dấu nhiều quá, cuối cùng đóng luôn tư duy.
Die Flügel (gật đầu): Dấu mực khô còn nhanh hơn lương tâm.
Mở thêm ngăn kéo cuối dãy, cả đám đồng loạt sững người. Hàng chồng giấy trắng tinh nằm ngay ngắn, góc nào cũng đóng dấu đỏ chót. Nội dung chẳng có lấy nửa dòng chữ. Chỉ duy nhất dấu xác nhận nằm giữa trang, tròn vo, đậm nét, đầy uy nghi. Thư ký lúng túng giải thích.
Giấy này chuẩn bị sẵn để sau này viết nội dung khỏi mất thời gian đóng dấu. Zeitgeist lặng lẽ cầm lên soi trước ánh đèn. Tờ giấy trắng bỗng trở thành tác phẩm nghệ thuật. Người ta chưa nghĩ ra phải quản dân thế nào nhưng đã chuẩn bị xong quyền quản. Đúng là tầm nhìn vượt xa trí tưởng tượng. Đích chưa thấy đâu, huy chương đã đặt làm sẵn.
Zeitgeist (cười nhạt): Tài thật!
Die Flügel (ngơ ngác): Ý ngài là khen?
Zeitgeist (mỉm cười): Ta muốn khen khả năng xuất phát trước khi biết mình định chạy môn gì.
Tiếng kim loại va chạm vang lên từ cuối tầng hầm. Hai lính kéo mãi mới lôi nổi chiếc xe đẩy phủ bạt dày cộp. Vén bạt ra, bên dưới hiện nguyên dãy cân bàn cỡ lớn. Góc sổ ghi chú cần dùng cân luật theo trọng lượng. Ai nấy tưởng đọc nhầm nên cúi sát thêm lần nữa.
Thư ký (đỏ mặt giải thích): Mỗi tháng thống kê thành tích, cấp trên không đếm điều luật đã ban hành. Họ cân tổng khối lượng giấy. Càng nặng càng chứng tỏ làm việc năng suất.
Không khí chợt im bặt. Chẳng ai biết nên cười hay nên khóc. Cuối cùng Zeitgeist phá tan khoảng lặng bằng tiếng bật cười khàn khàn.
Zeitgeist (vỗ chiếc cân): Hèn gì luật càng lúc càng béo.
Die Flügel (sực hiểu): Thì ra người dân không nuôi quan. Người dân nuôi... cân!