Người xưa từng nói:
Biển lớn dung nạp trăm sông, bởi vậy mới trở nên vĩ đại. Ấy là đạo của biển lớn, cũng là cái tầm của những kẻ hiểu rằng muốn lớn mạnh, trước hết phải biết dung nạp.
Đáng buồn thay, thời nay, có những cái ao tù nước đọng, mặt nước còn chẳng đủ soi bóng một vầng trăng, nhưng cổng rào thì dựng cao ngất ngưởng. Nước nào được phép chảy vào, nước nào phải đứng ngoài, tất thảy đều có quy định nghiêm ngặt. Đến cả một dòng suối mang theo chút phù sa mới lạ cũng đủ khiến các vị đứng ngồi không yên.
Buồn cười hơn cả là những thành phần tự nhận mình đang bảo vệ văn chương, nhưng chẳng mấy bận tâm đến việc đọc hết một tác phẩm, phân tích nội dung hay đánh giá giá trị nghệ thuật. Việc cấp thiết hơn cả dường như là cầm kính lúp soi từng dấu vết, truy tìm từng nghi vấn, săn lùng những tác giả bị tình nghi sử dụng AI, rồi dán nhãn, kêu gọi tẩy chay, báo cáo truyện như thể vừa lập được đại công cho nền văn học nhân loại.
Thiết nghĩ, nếu văn chương thực sự mong manh đến mức phải được bảo vệ bằng cách đuổi hết những gì mình không ưa ra khỏi cửa, thì thứ cần xem xét có lẽ không phải là dòng nước kia có thuần khiết hay không, mà là cái ao này rốt cuộc chứa được bao nhiêu nước. Công cụ sáng tác có thể khác nhau. Phương pháp sáng tác có thể đổi thay. Nhưng một tác phẩm có đáng đọc hay không, chẳng lẽ lại không thể để độc giả tự mình phán xét?
Faites l'amour, pas la guerre.
Hãy yêu thương, ngừng chiến tranh.
Đọc truyện đi. Thưởng thức văn chương đi. Nếu không thích, xin cứ nhẹ nhàng khép trang sách lại.
Đừng biến sở thích cá nhân thành thánh chỉ, biến nghi vấn thành bản án, rồi biến một cộng đồng sáng tác thành bãi chiến trường chỉ vì những dòng sông không chảy theo ý mình. Bởi suy cho cùng, biển lớn chẳng cần đi săn từng giọt nước để chứng minh mình vĩ đại. Chỉ có cái ao mới sợ nước từ nơi khác chảy vào, làm vẩn đục sự nhỏ bé của chính mình.
