Gia nhân trong nhà sau khi đã sắm lễ về thì tấp nập vào bếp chuẩn bị. Huyền Đề ngồi trên sập gỗ, cả người ngứa ngáy vì cái bộ đồ gấm cứ châm chích vào da. Anh ngồi lẩm nhẩm một tiếng gì đó trong miệng, cứ thầm tụng đi tụng lại từng câu văn cúng cho chuẩn nhất.
Ngoài bếp kêu mấy tiếng cuối rồi ngừng lục đục; ông Móm khập khiễng bước lên nhà, hai tay đỡ lấy một mâm bạc rất to đầy những chén sành, bát gốm, đĩa sứ đựng toàn đồ ăn và trái cây. Mà trên mỗi món đều có một đặc điểm: phải là đồ thừa.
Huyền Đề hỏi ông xem còn bao nhiêu món chưa đem lên. Sau khi đã biết đủ, anh cẩn thận soi từng cọng rau, từng hạt gạo nằm xốc lên xem xem chúng đã được bới tung đúng lệ chưa. Và dĩ nhiên, cái này không chép thành luật nhưng anh vẫn phải trông trước món ăn có đủ chu đáo đúng phép để dâng cho tiền nhân không. Yên trí, anh tự tay đặt từng món lên bàn thờ chính giữa gian nhà.
Biết ý ông Móm lui mình về bên cạnh Huyền Đề; ông không giúp thẳng mà chỉ nhắc anh khi chỗ đặt không hợp hoặc hơi chút lệch.
Bài trí bàn thờ xong, anh lấy ba nén hương trầm. Nến cháy. Anh châm lửa rồi giữ nén hương trong tay trước bàn gia tiên, nhỏ giọng mà khấn:
- Con kính lạy chín phương trời, mười phương chư Phật… Con kính lạy ngài Bản gia Táo quân, Thổ địa, Long mạch tôn thần… Con kính lạy các cụ Tổ khảo, Tổ tỷ, nội ngoại gia tiên, chư vị hương linh…
Sau khi đọc xong lời bái tất, Huyền Đề cung kính vái ba cái cuối cùng, rồi anh quỳ xuống và cúi người thêm ba cái nữa.
Khói trầm thoát khỏi hương làm tro trên đầu rơi xuống từng đoạn. Mùi thảo mộc lởn vởn trong không khí, và loãng ra cùng với làn sương như những đường vẽ mễ điểm vào hàng bài vị chất chồng ở sau.
Sống mũi cay cay mùi khói, anh khịt nhẹ một tiếng, quay lại hướng ông Móm:
- Móm này, mấy thứ giấy với thanh tre ta bảo từ sớm, ông để ở đâu rồi?
- Dạ thầy, bẩm đồ thầy dặn con đã lấy đủ hết. Sợ chất đồ lỉnh kỉnh làm đầy sân nhà nên con đã đem ra kho sau rồi ạ.
- Vậy Móm ra sau chuẩn bị trước đi. Một lát ông phụ ta làm nốt chỗ đèn còn thiếu.
- Dạ.
Ông Móm chắp tay lui ra ngoài. Đến sân sau trước nhà kho, ông lôi hết đống xương tre đã thành khung những con vật và chồng giấy bày sẵn xuống nền gạch. Ngoài sân nắng cháy đầu, nhuộm nâu cả mái tóc xen kẽ hoa râm của ông. Mồ hôi đổ ròng như đang tắm, ông Móm kéo áo lau mặt, lau nước đọng ở cằm.
Lộc cộc trên sân có tiếng bước chân. Huyền Đề đã thay một bộ áo lụa trong nhà, đang đến trước cái khoảng đầy những đồ làm đèn giấy.
- Dạ, thầy - Ông Móm vòng tay lạy anh - Sáng nay con được rỗi tay nên có làm thêm hai chiếc lồng đèn ngôi sao. Theo đúng ý thầy ban đầu, thì giờ chỉ cần làm xong một chiếc lồng con bướm và một chiếc con cá nữa là được.
- Nhanh đến thế à. Móm làm hai cái lồng đó mất bao lâu?
- Dạ con làm từ hừng đông trước giờ cơm sáng. Chắc độ một canh giờ ạ.
- Rồi ông cất ở đâu? Làm vậy là hơi vội đó. Đem ra cho ta xem đi.
Thấy ông Móm hốt hoảng, rồi chính anh cũng giật mình theo vì giọng điệu của bản thân. Nhưng, đã là đèn giấy treo cho tết Trung thu thì lại càng không thể sai sót. Nhất là tiệc thưởng nguyệt khi trăng lên thiên đỉnh còn có bạn bè của anh đến chơi.
Ông Móm nhanh chạy vào kho, trịnh trọng lấy ra hai ngôi sao một bằng vải lụa cùng một bằng giấy dó. Nom cũng không quá tệ như anh ngại.
- Còn mấy chỗ nan bị cột hơi chặt, làm dáng lồng có không đều. Ta bảo này: Một lát ông chỉnh lại các cánh, xem kỹ mặt trong có bị hở chỗ nào không. Còn nữa, cái đèn ngôi sao bằng vải này ông cứ nói là ta làm, đừng để người khác biết nó của ông.
Nghe ra được ý Huyền Đề sợ ông bị người khác dị nghị vì dám dùng vải quý làm đèn, ông Móm vội chắp tay:
- Dạ thầy dạy phải ạ.
Rồi, một già một trẻ ngồi dưới cái nắng giữa trưa, cặm cụi phất giấy vào những khung tre làm đèn. Công việc của Huyền Đề là khó nhất vì anh còn phải thắt dây, uốn nắn tre cho thật kỹ mới không làm gãy mà vẫn ra được viền cánh hồ điệp hay cái đuôi cá.
Cứ thế đến lúc hương trong nhà đã tàn hết, nước da trời cũng đã nguội dần và thành một màu than hồng.
Huyền Đề đứng dậy, dùng tay áo chấm mồ hôi. Anh cho ông Móm đem chung những thứ vừa làm và cả những lồng đèn trước đó ra ngoài vườn. “Móm làm xong hết thì cứ nghỉ ngơi đi; rồi Móm vào bếp xem phụ được gì thì phụ. Cách bài trí lồng đèn ta có ý riêng, cứ để ta tự làm là tốt nhất. Thêm nữa, lát nữa ta sẽ ra ngoài, ông nhớ chuẩn bị cỗ sớm” Anh nói vậy.
Bước chân nghiêng ngả, ông Móm đi về nhà bếp.
Vừa mới đến bậc tam cấp, ông già đã nghe thấy mùi mỡ thơm ngập trong không khí ấm. Trong bếp, người đứng chảo, người nấu canh, người dọn món. Lửa lò hun nóng bốn gian phòng. Những cái bóng đổ chồng lên nhau trên tường không ngừng lẫn lộn.
Tại một góc, ông thấy đặc biệt có nhiều người tụ lại: họ đều đứng yên. Họ cúi người, thở rất nhẹ, tay nắn nót món gì đó, mặt ướt mồ hôi.
Một tiếng chén đĩa rung rinh lớn dần bên người ông.
- Tránh đường. Tránh đường!
Ông Móm lách người, ra khỏi chỗ cửa chính; ông vội nhìn quanh tìm những khoảng trống giữa dòng người để nhận việc. Khối bóng trên tường đảo chỗ cho nhau, vừa có khe hở đã bị nuốt mất.
Và, ông Móm từ lúc nào không biết đã hoà lẫn vào đám đông.
Một cái nồi đất thở phì phèo đầy bọt. Người ta mở nắp, múc lấy một muôi khói trắng nếm thử. Rồi chưa vừa lòng, họ lại nêm thêm một ít quế, cam thảo; một ít gừng và ớt khô. Thoả ý, họ múc lấy một chén và bày ra mâm. Lúc này ông mới biết thứ ấy là gì: một nồi cháo trắng.
Nhìn thấy đầu bếp liếc mắt tìm người bưng, không chần chừ ông Móm nhảy vào:
- Để tôi bưng cho.
Được cái gật đầu, ông liền gồng người đem mâm cỗ đầu đi. Một ông già đã quá lục tuần, còng lưng xuống mà bưng cả mâm đầy những thứ: cháo trắng, canh tay gấu ninh với thảo dược, cá Anh Vũ hấp, sâm cầm ngâm đường phèn, và hỡi ơi cùng những thứ ông cũng không biết tên.
Đấy là mới chỉ hết mâm đầu để bày cỗ trông trăng; đến mâm hai thì đơn sơ hơn với chỉ có bánh mặt trăng, bánh con heo, bánh dẻo.
À… thì ra khi nãy những người gục mặt kia đang làm nhân bánh mặt trăng. Bởi vì lúc lấy mâm ba thì ông đã thấy họ đem bánh đi nướng. Loại này thường ở các chỗ lò bánh họ chỉ ép khung cho hoa văn là xong; nhưng ở đây, từng chiếc bánh đều là hàng ngọc bích họ Hoà với những chữ Hán, những bông hoa, những con phượng do chính tay đầu bếp khắc ra.
Họ dùng ngón trỏ giữ lấy sống dao nhỏ, tỉa từng nét bánh một cách rất khoan. Người này làm xong một chữ “Phúc” truyền cho người kia; người kia làm xong cái đầu chim truyền cho người nọ. Chiếc bánh - từ khối bột trắng có hoa văn, sau đó sẽ được ngọn lửa đỏ hun cho nâu lại.
Bên ngoài trời càng tối và đặc sệt thì bên trong lại càng nhộn nhịp hơn. Lửa bếp bùng lên, ánh sáng càng ngày lan ra.
Ở sân trước gian nhà chính đã bày xong bàn cỗ Trung thu, đèn lồng treo dọc các cửa lớn; những con cá vàng, cá chép vẫy cái đuôi màu như đang sống; hàng ngôi sao giấy lấp lánh khắp nhà, chiếu sáng bốn bề như có chợ. Đêm nay trong nhà không cần đốt đèn.
Kiền chùy gõ vang, báo hiệu giờ cơm tối cho gia nhân trong nhà. Hôm nay ngày lễ rằm nên ông Móm được dịp thưởng chén cháo trắng khi nãy; tuy là cháo nhưng trong nước có vị ngọt của xương, và qua cái nóng trong gạo thì còn có cả vị cay của ớt cùng gừng.
Cửa chính bỗng chầm chậm mở ra, Huyền Đề cùng ba người khác bước qua ngưỡng cửa, đến cái khoảng sân trước bàn cỗ.
Anh vừa đi vừa cười nói với một người ở bên tay phải. Người đó mặc áo thêu chỉ ngũ sắc, trên bổ tử là một con hạc bằng gấm, được Huyền Đề gọi thân thiết là “Tấn Đức”. Hai người còn lại một người mặc áo nho màu chàm, một người vấn khăn tay cầm quạt.
Sau khi vào nhà uống vài tuần nước, Huyền Đề ngỏ ý mời họ ra vườn lan ngắm trăng.
Ngoài đó ông Móm đã được dặn từ trước nên đã dọn xong bàn trà. Bốn người cùng ngồi xuống, úp tay đua nhau mời khách - chủ dùng nước trước. Ông Móm đứng đấy hầu trà, cầm chiếc tống chờ sắc mặt Huyền Đề.
- Bác Huyền Đề là chủ nên dùng trà trước thì mới phải - Thượng thư Tấn Đức cười nói - Gia chi dĩ, bác chớ có khách sáo quá, đều là người quen cả mà!
- Vậy đệ xin phép.
Nhận lấy nước trà nóng hổi, Huyền Đề uống một ngụm nhỏ, sau đó đưa tay mời mọi người dùng bánh.
- Thượng thư Tấn Đức, tư Công, giáo Sửu, mọi người dùng thử bánh mặt trăng năm nay của nhà đệ đi.
Cả bốn thi lễ mời nhau lần cuối, rồi bọn họ cầm lấy một miếng bánh mặt trăng đã được cắt ăn thử; mỗi người một sắc mặt, nhìn chung đều khá thích thú.
Người vấn khăn gọi là tư Công phất quạt, nhắm mắt thưởng thức từng mảnh vị trong miệng:
- Huyền Đề, năm nay bác lại dùng thịt dê sao.
- Đúng là vậy. Đệ đem những con dê hai chân chưa quá lớn, lấy phần thịt bụng xắt hạt lựu làm nhân. Dê ở tuổi này thịt chưa quá chắc, làm nhân tơi và rất hợp để ăn cùng với trứng muối trong bánh thập cẩm.
- Ừm. Đại để thịt làm rất kỹ, tôi nếm ra được cả mỡ ngọt bên trong. Nhưng đáng tiếc con dê này chắc chỉ vừa mười năm tuổi chăng? Tôi thấy mềm quá, nếu dùng làm nhân bánh dẻo sẽ hợp hơn.
- Ấy, đệ đã chọn lựa rất kỹ rồi mà. Bác tư Công có phải đã hơi nhạt miệng rồi không.
Giáo Sửu chen vào:
- Tôi thấy Công bảo đúng đấy. Muốn thịt vừa chắc để làm nhân thập cẩm thì dê hai chân phải vào chừng tuổi mười lăm mới vừa.
- Vậy sao? Tiếc thật, năm sau đệ sẽ chú ý hơn.
Ăn xong, nhóm người ngồi tựa mình trên ghế ngắm trăng. Câu chuyện bỗng chia đôi: Huyền Đề bàn tán với Thượng thư Tấn Đức một việc gì đó, tư Công cùng giáo Sửu thì trông sắc trăng.
- Sửu này, bác xem: nàng Thái Âm đêm nay có làn da ửng màu vàng son, năm nay ắt một mùa bội thu ở địa phương…
Y vừa nói vừa khoác vai giáo Sửu.
- Biết là màu vàng nhưng còn phải xem sắc độ. Tôi nhìn ra vàng nghệ chứ không phải vàng son; có lẽ năm nay được mùa Khương hoàng.
- Cái gì mà Khương hoàng? Cứ đà này để tối hơn tí nữa, nàng chắc chắn sẽ xuống màu hổ phách. Lúc đó là báo tin mừng cho dòng ô long chứ sao?
- Ở bàn này chỉ có bác thích trà ô long thôi.
- Ô long thì chả là thiên hạ đệ nhất trà! Hựu cập ô long, tôi có đem Lão Tùng Mật Lan Hương đến chung vui với các bác đây.
Tư Công lấy ra một túi giấy nâu như gói thuốc, khắp mặt đều là nét chữ như vẽ phù của mực Tàu đặt lên bàn. Ông Móm nhanh chóng pha nước trà mới bằng một chiếc ấm Phỏng Cổ theo cái liếc mắt của Huyền Đề.
- Tư Công, bác lại mang trà ô long nữa đấy à? - Huyền Đề nói như đang cười.
- Các bác chờ chút! Đây là dòng Đơn Tùng Phượng Hoàng tôi phải nhờ người mua ở tận phương Bắc. Cốt nước đậm và hậu vị đặc biệt ngọt nhờ là loại Lão Tùng. Tôi đã để riêng một gói cho tiệc thưởng nguyệt này đấy.
Quả thật, khi vừa được rửa nước nóng, hương lan cùng mật ong đã thoáng lên trong không khí qua làn hơi nước ẩm. Trong nước loang ra các màu vàng từ nhạt rồi đậm dần như người ta tích mực.
Một cách nhàn nhã, Tư Công phây phẩy cái quạt, khẽ nhắc ông Móm:
- Loại Mật Lan Hương này phải pha “thiết kỵ”, tức là pha nhanh như cắt. Khi rót bắt buộc trút cho sạch nước, chỉ cần để đọng một giọt cũng sẽ phá hết cả nước sau.
Không lâu sau thì trà đã pha xong, ông Móm tay cầm chiếc tống rót nước cho từng vị khách, mùi hoa lan dường như cũng đã bám vào khắp người.
Thoạt tiên cả ba người nhìn nhau trong chốc lát, giáo Sửu xung phong thử trà.
Nhấp lấy một ngụm, giáo thấy một vị mật trôi chậm xuống yết hầu. Mật ngọt của loài ong phương Bắc, ngày ngày được chúng cần mẫn trích ra từ những nhụy hoa lan rừng. Vị mật không gắt cổ nhưng mạnh, lưu lại khắp khoang miệng giáo Sửu.
- Trà rất ngon. Nhất là để nhắm cùng với bánh mặn. Hai vị mặn ngọt cùng hoà quyện vào nhau…
Vừa nhìn xuống thì phát hiện bánh mặt trăng đã hết. Huyền Đề đưa mắt bảo ông Móm nhanh đem đồ ăn lên.
Những người còn lại nhìn nhau, trong lòng bắt đầu mong chờ được nếm thử nước Mật Lan Hương này. Rất nhanh, ông Móm đã bưng lên vài đĩa bánh nữa đặt lên bàn. Cả hội cùng nhau thưởng trà, bồi thêm bánh sau mỗi tuần nước. Ai nấy cũng đều gật gù và hết lời khen ngợi tư Công.
Phập một tiếng, tư Công khép quạt, ngước lên trăng cao mà nói:
- Trông trăng… ăn bánh mặt trăng mà không ngâm thơ thì quá tiếc! Tôi cũng vừa lúc có những câu thơ cổ về trăng…
Nói rồi, tư Công đưa tay qua lại xướng thơ, đọc những câu chưa ai từng nghe về chúa trăng trên kia. Thượng thư Tấn Đức đôi lúc sẽ bình luận, đối cùng tư Công một hai vế thơ cũng rất độc.
Trăng đã lên cao lắm rồi, lẩn trong rặng mây mờ, hắt sáng xuyên qua chúng như một thiếu nữ sau bức bình phong.
Tiệc sắp tàn, ông Móm theo lệnh của Huyền Đề đem những bánh còn thừa đi đổ bỏ.
Cửa sau chầm chậm mở, ông hất văng đống bánh mặt trăng cắt vụn ra ngoài hẻm chợ. Trong bóng tối, một con “dê hai chân” đang ngủ chợt thức dậy, chạy đến ăn ngấu nghiến. Bỗng, nó nhìn xuống đống thịt vụn trong tay, nước mắt lưng tròng, nôn thốc nôn tháo, nó vùi mặt vào bãi mửa khóc nức nở.
- C-con ơi… con của cha ơi…
