Điểm quan trọng của bài viết này là không được gộp ké hoa đào với cây cối xay. Phần lớn người bình luận nhận diện cây trong ảnh là ké hoa đào; một số người nhầm sang cối xay, và có người đã trực tiếp giải thích cách phân biệt.

Tên được nhắc nhiều nhất là ké hoa đào. Ngoài ra có một tên gọi khác:

- Ké cơm – Nguyễn Thị Thêm: “đứng rồi bạn , ké hoa đào , hay gọi là ké cơm”
- Cấy báy báy – Quách Lục: “Ké hoa đào ,người mường gọi là cấy báy báy”

Có một bình luận gọi cây là vàng xay, nhưng không có trao đổi xác nhận thêm. Đặc biệt, khi có người gọi là cối xay, chủ bài viết đã phản hồi:

- Manh Bui: “Cây cối xay nhá !”
- H Niêt Byă: “không phải đâu ạ”

- Tri Nguyen: “Lá cây ké hoa đào với cây cối xay hơi giống nhau nên phải coi bông của nó mới chính xác dc”
- H Niêt Byă: “bông của nó màu hồng á”
- Hồ Lan: “Tri Nguyen lá cây cối xay trơn. Lá ké hoa đào nhám hơn.”

Đây là phần thông tin có giá trị nhất của bài viết: hình dáng lá hai cây có thể giống nhau, nên cần quan sát thêm hoa và bề mặt lá, không nên chỉ dựa vào một đặc điểm.

Tra cứu mô tả thực vật cho thấy hai loài này đúng là khác nhau:

FORESTRY 4.0

Ké hoa đào

Tên khoa học: Urena lobata L.

- Hoa màu hồng, giống hoa đào.
- Lá mọc so le, mép có răng cưa và thường chia thùy nông.
- Mặt lá có lông; mặt dưới thường nhạt màu hơn.
- Quả hình cầu dẹt, có gai móc.

Kẻ Bàng+2

Cối xay

Tên khoa học: Abutilon indicum (L.) Sweet.

- Hoa màu vàng, mọc ở nách lá.
- Lá hình tim, mép có răng cưa.
- Hai mặt lá đều có lông mềm, mặt dưới thường trắng xám.
- Quả gồm nhiều múi xếp vòng, trông giống chiếc cối xay.

Khoa Dược+2

Có một điểm cần điều chỉnh trong lời hướng dẫn của người bình luận: nói lá cối xay trơn còn lá ké hoa đào nhám hơn là cách phân biệt chưa thật chính xác. Tài liệu mô tả cả hai loài đều có lông trên lá. Màu hoa là dấu hiệu dễ phân biệt và đáng tin cậy hơn: ké hoa đào có hoa hồng, cối xay có hoa vàng. 

Kẻ Bàng+1

Vì không có ảnh gốc của cây trong nội dung bạn gửi, chưa thể tự xác nhận cá thể trong ảnh. Tuy nhiên, xét theo các bình luận nhận dạng và đặc điểm được trao đổi, bài viết này nhiều khả năng đang giới thiệu ké hoa đào, chứ không phải cối xay.

Các công dụng dưới đây là lời kể của người bình luận, chưa thể xem là hiệu quả điều trị đã được xác nhận.

Mụn nhọt, hút mủ

- Nguyen Thi Luyến: “Loại này lá của nó chữa mụn nhọt siêu nhạy”
- Nguyen Thi Luyến: “vâng ạ ,đắp nhọt nó hút mủ nhanh lắm ạ”
- Dy Pham: “Cây ké hoa đào. Toàn thân phơi khô sắc uống chữa tiêu u”

U bướu, tuyến giáp, u vú, bệnh gan

- Quỳnh Nong: “kẽ hoa đào chữa bệnh u bướu rất tốt , u tuyến giáp, u vú , bệnh về gan.”
- Quỳnh Nong: “chữa ụ tuyến giáp, ụ vú ...”

Đại tràng, tiêu hóa

\- Viên Hoàng: “Ké hoa đào dùng chữa bệnh đại tràng trẻ em đi ngoài hoa cà hoa cải rất hiệu quả”

Viêm họng

\- Châu Văn Vương.BD.Chọt.L: “hình như bên viên họng đó”

Làm đẹp

\- Hoàng Hà: “Hoa ngâm rựu sức mặt trẻ hoá da”

Bài thuốc phối hợp

- Nguyễn Thị Thêm: “Ké hoa đào , loại này kết hợp với các loại lá , hoặc củ cây khác nhau , chữa bệnh khác nhau , loại lá , thường thường phải kết hợp nhiều loại.”
- Nguyễn Thị Thêm: “đúng rồi bạn , đa phần chữa bằng lá cây , là sự kết hợp cây , lá , củ , quả khác nhau mới chữa được bệnh nặng , bệnh nhẹ , như nóng trong , hoặc sốt nhẹ , ...mới dùng 1 loại cây cũng khỏi.”

Ngoài ra:

\- Son Tran: “Vây cối xây trị bệnh liệt dương cho nam giới”

Cần tách riêng bình luận cuối: người này đang nói về cối xay, không phải ké hoa đào. Không nên nhập công dụng được kể cho cối xay vào hồ sơ ké hoa đào.

Tài liệu về ké hoa đào có ghi nhận việc sử dụng dân gian đối với một số tình trạng như đau khớp, viêm ruột, lỵ, sưng nhọt; tuy nhiên, điều đó không chứng minh các khẳng định chữa u tuyến giáp, u vú, tiêu u hay bệnh gan trong bình luận. 

image

FUNGI+1

- Quách Lục: “Ké hoa đào ,người mường gọi là cấy báy báy”
- Nguyễn Thị Thêm: “đứng rồi bạn , ké hoa đào , hay gọi là ké cơm”
- OrangeParsnip2975: “Hồi bé e hay hái lá về gửi mùi thơm như dưa hấu”
- Thien Hoàng Duy: “Ở chỗ tôi rất nhiều”
- Trần Lộc: “Cây ké. Tớ nhớ thuốc nam có tên nó mà ko biết trị gì thôi. Vì mấy chú đi chặt cây thuốc nam lúc nào cũng tìm nó”

Không có địa danh cụ thể, giá mua bán hoặc trao đổi tặng cây đáng ghi nhận trong phần bình luận này.

Nhận dạng có cơ sở đối chiếu

- Tên chính: Ké hoa đào.
- Tên khoa học: Urena lobata L.
- Tên khác được bình luận xác nhận: Ké cơm, cấy báy báy (tên người Mường theo lời Quách Lục).
- Dấu hiệu nhận dạng quan trọng: Hoa màu hồng; lá có lông, mép răng cưa và chia thùy.
- Loài dễ nhầm: Cối xay (Abutilon indicum), có hoa màu vàng.
- Công dụng dân gian được nhắc nhiều: Đắp lá trị mụn nhọt, hút mủ; ngoài ra có các lời kể về tiêu u, bệnh tuyến giáp, u vú, đại tràng và viêm họng. Những công dụng này cần được kiểm chứng riêng.

Nguồn đối chiếu: Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng – Ké hoa đào; Khoa Dược, Đại học Tôn Đức Thắng – Cối xay; Bảo tàng số Đại học Đà Lạt – Urena lobata.